Công cụ Tính Thang EF Lốc Xoáy là gì?
Thang Fujita Cải tiến (EF) là hệ thống được Hoa Kỳ sử dụng (và được nhiều quốc gia khác áp dụng) để phân loại cường độ lốc xoáy dựa trên mức độ thiệt hại gây ra và tốc độ gió giật cực đại ước tính trong 3 giây. Công cụ này nhận tốc độ gió giật ước tính đó và cho bạn biết lốc xoáy thuộc cấp EF nào — từ EF0 (yếu) đến EF5 (thảm khốc). Thang EF đã thay thế Thang Fujita (F) gốc vào năm 2007 nhằm gắn kết chặt chẽ hơn giữa ước tính tốc độ gió và mức thiệt hại quan sát được. Lưu ý: đây là chuẩn của Hoa Kỳ; ở Việt Nam và nhiều nước khác có thể áp dụng các thang phân loại khác.
Cách Sử Dụng
Nhập tốc độ gió giật 3 giây ước tính và chọn đơn vị (mph hoặc km/h). Nếu cần, công cụ sẽ tự chuyển km/h sang mph, sau đó đối chiếu với các ngưỡng EF chính thức và trả về cấp phân loại, số EF và tốc độ gió giật tương đương tính bằng mph.
Giải Thích Công Thức
Thang EF dùng các khoảng tốc độ gió cố định được đo dưới dạng gió giật 3 giây: EF0 là 65–85 mph, EF1 là 86–110 mph, EF2 là 111–135 mph, EF3 là 136–165 mph, EF4 là 166–200 mph, và EF5 là mọi cơn gió giật trên 200 mph. Tốc độ dưới 65 mph không được xếp loại là lốc xoáy trên thang này. Vì đây là các ước tính dựa trên chỉ báo thiệt hại, nên cấp phân loại thực tế còn được các chuyên gia khảo sát đã qua đào tạo điều chỉnh sau khi xem xét mức độ hư hại của công trình.
$$\text{EF} = \begin{cases} \text{Below EF0} & V < 65 \\ \text{EF0} & 65 \le V \le 85 \\ \text{EF1} & 85 < V \le 110 \\ \text{EF2} & 110 < V \le 135 \\ \text{EF3} & 135 < V \le 165 \\ \text{EF4} & 165 < V \le 200 \\ \text{EF5} & V > 200 \end{cases} \qquad V = \text{Wind Speed (mph)}$$
$$V = \dfrac{\text{Wind Speed (km/h)}}{1.609344}$$
Ví Dụ Minh Họa
Giả sử một cơn lốc xoáy tạo ra gió giật 3 giây ước tính 150 mph. Giá trị này nằm trong khoảng 136–165 mph, nên lốc xoáy được xếp cấp EF3 — một cơn lốc mạnh có khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng, bao gồm san phẳng những ngôi nhà xây kiên cố và bật gốc cây cối. Một cơn gió giật 250 km/h tương đương khoảng \(\dfrac{250}{1.609344} \approx 155{,}3\) mph, cũng thuộc cấp EF3.
Câu Hỏi Thường Gặp
Thang EF dựa trên tốc độ gió hay mức độ thiệt hại? Cả hai. Các chuyên gia khảo sát đánh giá các chỉ báo thiệt hại, rồi gán cấp EF tương ứng với tốc độ gió ước tính đã gây ra thiệt hại đó.
Cấp cao nhất là cấp nào? EF5, dành cho gió giật trên 200 mph — những cơn lốc này cực kỳ hiếm và có sức tàn phá khủng khiếp.
Thang này có áp dụng trên toàn thế giới không? Thang EF là chuẩn chính thức ở Hoa Kỳ và Canada; các quốc gia khác có thể dùng Thang Fujita gốc hoặc Thang IF quốc tế, dù các khoảng tốc độ gió khá tương đồng. Tại Việt Nam, lốc xoáy thường được mô tả theo cấp gió chứ không dùng thang EF.
