Máy Tính Hệ Số Tỷ Lệ

Máy Tính Hệ Số Tỷ Lệ

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

k=Kích thước mớiKích thước gốcTỷ lệ diện tích=k2Tỷ lệ thể tích=k3\begin{gathered} k = \dfrac{\text{Kích thước mới}}{\text{Kích thước gốc}} \\[1.5em] \text{Tỷ lệ diện tích} = k^{2} \qquad \text{Tỷ lệ thể tích} = k^{3} \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Hệ số tỷ lệ (k)
2,5
mới ÷ gốc
Hệ số tỷ lệ dài (k) 2,5
Tỷ lệ diện tích (k²) 6,25
Tỷ lệ thể tích (k³) 15,625

Báo lỗi nội dung trang này

Hệ số tỷ lệ là gì?

Hệ số tỷ lệ (thường ký hiệu là k) là số mà bạn nhân với mọi độ dài của một hình để tạo ra một hình đồng dạng có kích thước lớn hơn hoặc nhỏ hơn. Nó mô tả một phép vị tự: khi \(k > 1\) hình được phóng to, khi \(0 < k < 1\) hình bị thu nhỏ, và khi \(k = 1\) thì hình giữ nguyên không đổi. Hệ số tỷ lệ xuất hiện trong hình học, bản đồ, bản vẽ kỹ thuật, làm mô hình và thay đổi kích thước hình ảnh.

Một tam giác nhỏ được phóng to thành tam giác đồng dạng lớn hơn bằng phép vị tự từ một điểm tâm
Phép vị tự phóng to hình theo hệ số k mà vẫn giữ nguyên tỉ lệ.

Cách sử dụng máy tính này

Nhập kích thước gốc (một độ dài trên hình ban đầu) và kích thước mới tương ứng (độ dài tương ứng trên hình đã được phóng/thu). Máy tính sẽ chia giá trị mới cho giá trị gốc để cho ra hệ số tỷ lệ dài k, sau đó bình phương lên để có tỷ lệ diện tích và lập phương lên để có tỷ lệ thể tích.

Giải thích công thức

Mối quan hệ cốt lõi là k = kích thước mới ÷ kích thước gốc.

$$k = \dfrac{\text{kích thước mới}}{\text{kích thước gốc}}$$

Vì diện tích là đại lượng hai chiều nên nó thay đổi theo \(k^{2}\); còn thể tích là ba chiều nên thay đổi theo \(k^{3}\).

$$\text{Tỷ lệ diện tích} = k^{2} \qquad \text{Tỷ lệ thể tích} = k^{3}$$

Ví dụ, khi nhân đôi mọi độ dài (\(k = 2\)) thì diện tích tăng gấp bốn lần và thể tích tăng gấp tám lần.

Quảng cáo
Ba hàng xếp chồng cho thấy độ dài tỉ lệ theo k, diện tích theo k bình phương và thể tích theo k lập phương
Độ dài tỉ lệ theo k, diện tích theo k² và thể tích theo k³.

Ví dụ minh họa

Giả sử một mô hình được dựng từ độ dài gốc là 4 cm và độ dài mới tương ứng là 10 cm. Khi đó \(k = 10 \div 4 = 2{,}5\). Tỷ lệ diện tích là \(2{,}5^{2} = 6{,}25\), nghĩa là hình mới có diện tích bề mặt gấp 6,25 lần. Tỷ lệ thể tích là \(2{,}5^{3} = 15{,}625\), tức là chứa khoảng 15,6 lần thể tích.

Quảng cáo

Diễn giải hệ số tỉ lệ của bạn

Hệ số tỉ lệ \(k\) so sánh một chiều dài mới (của ảnh) với chiều dài gốc tương ứng: $$k = \frac{ {\text{kích thước mới}}}{ {\text{kích thước gốc}}}$$ Dấu và độ lớn của \(k\) cho biết loại phép giãn đồng dạng (phép vị tự) đã xảy ra.

  • \(k > 1\): phóng to. Hình ảnh lớn hơn hình gốc. Ví dụ, \(k = 2.5\) làm mọi chiều dài dài gấp 2.5 lần.
  • \(0 < k < 1\): thu nhỏ. Hình ảnh nhỏ hơn hình gốc. Ví dụ, \(k = 0.4\) thu mọi chiều dài về còn 40% kích thước gốc.
  • \(k = 1\): hình bằng nhau. Hình ảnh có cùng kích thước và hình dạng với hình gốc, nên không bị kéo giãn hay thu nhỏ.
  • \(k < 0\): hệ số tỉ lệ âm. Kích thước thay đổi một lượng \(|k|\), nên \(|k| > 1\) là phóng to và \(0 < |k| < 1\) là thu nhỏ. Hình ảnh cũng được xoay 180° quanh tâm vị tự và nằm ở phía đối diện của tâm đó. Ví dụ, \(k = -2\) nhân đôi kích thước và lật hình qua tâm.

Chiều ngược lại

Hệ số tỉ lệ từ hình mới trở về hình gốc là nghịch đảo, \(1/k\). Nếu hệ số từ gốc sang mới là 4, thì hệ số từ mới sang gốc là \(1/4 = 0.25\). Nếu bạn đổi chỗ hai kích thước trong máy tính, bạn sẽ nhận được nghịch đảo này.

Đọc tỉ số diện tích và thể tích

  • Tỉ số diện tích = \(k^2\). Diện tích thay đổi theo bình phương của hệ số dài. Nếu \(k = 3\), mọi diện tích lớn gấp \(3^2 = 9\) lần.
  • Tỉ số thể tích = \(k^3\). Thể tích thay đổi theo lập phương. Nếu \(k = 3\), mọi thể tích lớn gấp \(3^3 = 27\) lần.
  • Với phép thu nhỏ, các tỉ số này giảm nhanh hơn các chiều dài. Với \(k = \tfrac{1}{2}\), tỉ số diện tích là \(\tfrac{1}{4}\) và tỉ số thể tích là \(\tfrac{1}{8}\).
  • Góc không thay đổi qua phép vị tự, và tỉ số giữa các chiều dài trong cùng một hình cũng không thay đổi.

Chuyển đổi tỉ lệ bản đồ hoặc mô hình

Tỉ lệ viết dưới dạng \(1:n\) nghĩa là 1 đơn vị trên bản vẽ hoặc mô hình biểu diễn \(n\) đơn vị trong thực tế. Từ vật thật sang mô hình, \(k = \tfrac{1}{n}\). Ví dụ, tỉ lệ 1:50 cho \(k = \tfrac{1}{50} = 0.02\), nên một bức tường 10 m được vẽ thành \(10 \times 0.02 = 0.2\) m (20 cm). Từ mô hình sang vật thật, hệ số là \(n\), ở đây là 50. Tỉ lệ như 2:1 là phép phóng to với \(k = 2\). Hãy đảm bảo cả hai chiều dài dùng cùng đơn vị trước khi chia.

Khi nào kết quả hợp lệ

Một hệ số tỉ lệ duy nhất chỉ mô tả được toàn bộ hình khi hình gốc và hình mới đồng dạng, nghĩa là các góc tương ứng bằng nhau và mọi cạnh tương ứng đều có cùng tỉ lệ. Nếu một hình chữ nhật bị kéo giãn theo chiều rộng nhiều hơn chiều cao, thì không tồn tại một \(k\) duy nhất, và áp dụng \(k^2\) hoặc \(k^3\) cho diện tích hay thể tích sẽ cho kết quả sai. Luôn so sánh các cạnh tương ứng, chẳng hạn cạnh dài nhất với cạnh dài nhất, trước khi tin vào kết quả.

Câu hỏi thường gặp

Hệ số tỷ lệ nhỏ hơn 1 nghĩa là gì? Nghĩa là hình bị thu nhỏ lại. Ví dụ \(k = 0{,}5\) sẽ làm mọi độ dài giảm đi một nửa.

Tại sao diện tích dùng k² mà không phải k? Vì diện tích phụ thuộc vào hai chiều nhân với nhau, mỗi chiều đều được nhân với k, nên ta có \(k \times k = k^{2}\).

Tôi có thể dùng đơn vị bất kỳ không? Có, miễn là kích thước gốc và kích thước mới dùng cùng một đơn vị, hệ số tỷ lệ sẽ không có đơn vị.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Hình học

Xem tất cả máy tính Hình học