Máy tính tỉ lệ là gì?
Máy tính tỉ lệ giúp bạn giải các tỉ lệ thức dạng A : B = C : D. Khi đã biết ba trong bốn số, công cụ sẽ tự động tìm ra số còn lại, đồng thời rút gọn tỉ lệ A : B về dạng đơn giản nhất. Tỉ lệ xuất hiện ở khắp mọi nơi trong đời sống — từ việc điều chỉnh công thức nấu ăn, tỉ lệ trên bản đồ, pha trộn nhiên liệu, tỉ lệ khung hình cho đến phân tích tài chính.
Cách sử dụng
Bạn chỉ cần nhập giá trị cho A, B và C. Để trống ô D, máy tính sẽ tự động giải ra giá trị này bằng phép nhân chéo. Nếu bạn nhập đủ cả bốn số, công cụ sẽ hiển thị dạng rút gọn của tỉ lệ A : B. Công cụ chấp nhận cả số âm lẫn số thập phân.
Giải thích công thức
Một tỉ lệ thức cho biết hai tỉ số bằng nhau: \(\frac{A}{B} = \frac{C}{D}\). Khi nhân chéo, ta có \(A \times D = B \times C\), từ đó suy ra số hạng thứ tư còn thiếu là $$D = \frac{B \times C}{A}$$ Để rút gọn tỉ lệ A : B, ta chia cả hai số hạng cho ước chung lớn nhất (ƯCLN) của chúng. Ví dụ, tỉ lệ 12 : 8 có ƯCLN là 4, nên rút gọn thành 3 : 2.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn cần điều chỉnh một công thức theo tỉ lệ 2 : 3 = 8 : D. Tính $$D = \frac{3 \times 8}{2} = \frac{24}{2} = 12.$$ Vậy với 8 phần nguyên liệu thứ nhất, bạn cần 12 phần nguyên liệu thứ hai. Còn tỉ lệ 2 : 3 vốn đã là dạng tối giản vì ƯCLN của chúng bằng 1.
Câu hỏi thường gặp
Nếu A bằng 0 thì sao? Phép chia cho 0 không xác định, nên khi A bằng 0, máy tính sẽ trả về giá trị D là 0. Hãy dùng một giá trị A khác 0.
Tôi có thể dùng số thập phân không? Có, khi giải tìm D. Tuy nhiên, khi rút gọn, các số hạng sẽ được làm tròn thành số nguyên trước khi tối giản.
"Dạng tối giản" nghĩa là gì? Một tỉ lệ ở dạng tối giản khi hai số hạng của nó không còn ước chung nào khác ngoài 1.
