Bu Boru Hacmi Hesaplayıcısı Ne İşe Yarar?
Bu araç, içi boş bir borunun malzeme hacmini hesaplar; yani boru cidarının fiilen kapladığı hacmi, ortadaki boş kanalı değil. Üç ölçüyü (dış çap, iç çap ve uzunluk) girdiğinizde borunun hacmini, toplam yüzey alanını ve kesit alanını anında elde edersiniz. Tutarlı olduğu sürece her birim için çalışır (mm, cm, inç, metre); sonuç, hacim için bu birimin küpü, alan içinse karesi cinsinden gelir.
Girmeniz Gereken Değerler
- Dış Çap – borunun dışından ölçülen tam genişliği.
- İç Çap – borunun içindeki boş kanalın genişliği.
- Uzunluk – borunun baştan başa uzunluğu.
Hesaplama yapılmadan önce her çap ikiye bölünerek dış ve iç yarıçap elde edilir.
Formülün Açıklaması
İçi boş bir silindirin hacmi, dış silindirin hacminden iç (kanal) hacminin çıkarılmasıyla bulunur:
$$V = \pi \left(r_{\text{dış}}^{2} - r_{\text{iç}}^{2}\right) \times L$$Ayrıca şu sonuçları da verir:
- Kesit alanı = \(\pi \left(r_{\text{dış}}^{2} - r_{\text{iç}}^{2}\right)\) — halka biçimindeki uç yüzeyi.
- Yüzey alanı = \(2\pi \left(r_{\text{dış}} + r_{\text{iç}}\right) \times L + 2\pi \left(r_{\text{dış}}^{2} - r_{\text{iç}}^{2}\right)\) — dış cidar, iç cidar ve her iki uç halkasının toplamı.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir çelik borunun dış çapı 100 mm, iç çapı 80 mm ve uzunluğu 500 mm olsun. Yarıçaplar 50 mm ve 40 mm'dir.
- Kesit alanı = \(\pi (50^{2} - 40^{2}) = \pi (2500 - 1600) = 2827 \text{ mm}^{2}\)
- Hacim = \(2827 \times 500 \approx 1{.}413{.}717 \text{ mm}^{3}\) (yaklaşık 1,41 litre çelik)
- Yüzey alanı = \(2\pi (50 + 40) \times 500 + 2 \times 2827 \approx 288{.}398 \text{ mm}^{2}\)
Sık Sorulan Sorular
Bu sonuç, borunun alabileceği sıvı hacmini mi verir? Hayır — boru cidarının malzeme hacmini verir. Sıvı kapasitesi için yalnızca iç çapı dolu bir silindir gibi kullanın.
İç çapı 0 olarak girersem ne olur? Çıkarılacak bir kanal kalmadığından sonuç dolu bir silindire dönüşür.
Hangi birimleri kullanmalıyım? Her üç değer de aynı birimi paylaştığı sürece istediğinizi kullanabilirsiniz. Hacim bu birimin küpü, alanlar ise karesi cinsinden gelir.
Tüpler için Hacim ve Alan Birim Dönüşümleri
Tüp boyutları genellikle milimetre veya inç cinsinden ölçülür, ancak sonuç genellikle litre, galon veya fit küp cinsinden istenir. Dönüştürmeyi yalnızca hacim tek bir tutarlı birimle hesaplandıktan sonra yapın — ortada dönüştürme yapmak hatalarının kaynağıdır.
Hacim
| Birim | Eşdeğer |
|---|---|
| 1 cm³ | 1.000 mm³ = 1 mL |
| 1 litre | 1.000 cm³ = 1.000.000 mm³ |
| 1 m³ | 1.000 L = 1.000.000 cm³ |
| 1 in³ | 16,3871 cm³ |
| 1 ft³ | 1.728 in³ = 28,3168 L |
| 1 ABD likit galonu | 231 in³ = 3,78541 L |
| 1 İngiltere (imperial) galonu | 4,54609 L |
ABD ve imperial galon farklı birimler olduğunu unutmayın — bir ABD galonu İngiltere galon'unun yaklaşık %83'ü — bu nedenle boru kapasitesinden söz ederken her zaman hangi galonu kastedildiğinizi belirtin.
Enine kesit alanı
| Birim | Eşdeğer |
|---|---|
| 1 cm² | 100 mm² |
| 1 m² | 10.000 cm² |
| 1 in² | 6,4516 cm² |
| 1 ft² | 144 in² = 929,03 cm² |
Uzunluk
| Birim | Eşdeğer |
|---|---|
| 1 in | 25,4 mm = 2,54 cm |
| 1 ft | 304,8 mm = 30,48 cm |
Neden alan ve hacim faktörleri uzunluk faktörü değildir
Doğrusal bir k faktörü uzunlukları dönüştürürse, alanlar k² ile ve hacimler k³ ile ölçeklenir:
$$1\ \text{in} = 25.4\ \text{mm} \;\Rightarrow\; 1\ \text{in}^{2} = 25.4^{2} = 645.16\ \text{mm}^{2} \;\Rightarrow\; 1\ \text{in}^{3} = 25.4^{3} = 16{,}387.064\ \text{mm}^{3}$$Aynı kural metrik sistemi açıklar: 1 cm = 10 mm, bu nedenle 1 cm² = 10² = 100 mm² ve 1 cm³ = 10³ = 1.000 mm³.
Dönüştürme örneği. Dış çapı 2 in, iç çapı 1,5 in ve uzunluğu 36 in olan bir tüp, halka terimi 1² - 0,75² = 1 - 0,5625 = 0,4375 in², alanı 3,14159 × 0,4375 = 1,3744 in² ve duvar hacmi
$$V = 1.3744 \times 36 \approx 49.48\ \text{in}^{3}$$Bu 49,48 in³ malzemenin — \(49.48 \times 16.3871 \approx 810.8\) cm³'e eşittir, veya yaklaşık 0,81 litre. Bunun yerine milimetre cinsinden hesaplasaydınız (50,8 mm, 38,1 mm, 914,4 mm), yaklaşık 810.800 mm³ alırdınız — aynı fiziksel miktar, birim zincirini doğrulayan.