Máy tính đường kính trung bình ren BSW là gì?
Tiêu chuẩn Anh Whitworth (BSW – British Standard Whitworth) quy định ren đối xứng có góc profin 55°, đỉnh ren và chân ren được bo tròn. Đây là hệ ren inch của Anh, không phải ren hệ mét (ISO) quen thuộc ở Việt Nam, nên thường gặp trên máy móc, thiết bị cũ nhập khẩu hoặc khi cần gia công, thay thế phụ tùng theo hệ Whitworth. Công cụ này tính đường kính trung bình (đường kính hiệu dụng) cùng chiều sâu ren và đường kính trong chỉ từ đường kính ngoài và số ren trên mỗi inch, giúp bạn thiết lập dưỡng kiểm, tiện ren hoặc lập biên bản kiểm tra nhanh hơn.
Giải thích công thức
Bước ren là nghịch đảo của số ren trên mỗi inch, \(p = \tfrac{1}{n}\). Chiều sâu ren Whitworth cắt bỏ một phần sáu của tam giác cơ bản ở cả đỉnh lẫn chân ren, cho ra hằng số 0,640327:
$$h = 0.640327 \times p$$Đường kính trung bình nằm ở nửa chiều sâu sườn ren, tức là bằng đường kính ngoài \(D\) trừ một lần chiều sâu ren, còn đường kính trong (đường kính chân ren) thì trừ hai lần chiều sâu:
$$\text{PD} = D - h, \qquad \text{MD} = D - 2h$$
Cách sử dụng
Nhập đường kính ngoài danh nghĩa theo inch và số ren trên mỗi inch (ví dụ 0,5 và 12 cho bu lông BSW 1/2 inch). Máy tính sẽ trả về bước ren, chiều sâu ren, đường kính trung bình và đường kính trong, tất cả đều tính bằng inch.
Ví dụ minh họa
Với ren BSW 1/2 inch, \(D = 0.5\) in và \(n = 12\):
$$p = \tfrac{1}{12} = 0.08333\,\text{in}$$ $$h = 0.640327 \times 0.08333 = 0.05336\,\text{in}$$ $$\text{PD} = 0.5 - 0.05336 = 0.44664\,\text{in}$$
Bảng kích thước ren BSW tiêu chuẩn (dòng Whitworth)
British Standard Whitworth (BSW) là dòng ren thô hệ inch của Anh, được chuẩn hóa tại Vương quốc Anh theo BS 84. Ren có góc sườn 55°, đỉnh và chân ren bo tròn. Mỗi cỡ danh nghĩa chỉ có một số ren trên mỗi inch (TPI) cố định, nên bạn không thể tự chọn bước ren. Nếu ren 1/2" không phải 12 TPI thì đó không phải BSW; có thể là BSF (British Standard Fine – ren mịn tiêu chuẩn Anh) hoặc ren dạng Whitworth không theo tiêu chuẩn.
Bảng dưới đây liệt kê các kích thước cơ bản, được tính bằng các công thức bên dưới. Đây không phải giới hạn dung sai của một cấp chính xác ren cụ thể.
$$p = \frac{1}{\text{TPI}}, \qquad h = 0.640327\,p, \qquad d_2 = D - h, \qquad d_1 = D - 2h$$| Cỡ ren | Đường kính ngoài D (in) | Đường kính ngoài D (mm) | TPI | Bước ren p (in) | Bước ren p (mm) | Chiều sâu ren h (in) | Đường kính trung bình (hiệu dụng) d2 (in) | Đường kính trong d1 (in) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1/8" | 0.1250 | 3.175 | 40 | 0.0250 | 0.635 | 0.0160 | 0.1090 | 0.0930 |
| 3/16" | 0.1875 | 4.763 | 24 | 0.0417 | 1.058 | 0.0267 | 0.1608 | 0.1341 |
| 1/4" | 0.2500 | 6.350 | 20 | 0.0500 | 1.270 | 0.0320 | 0.2180 | 0.1860 |
| 5/16" | 0.3125 | 7.938 | 18 | 0.0556 | 1.411 | 0.0356 | 0.2769 | 0.2414 |
| 3/8" | 0.3750 | 9.525 | 16 | 0.0625 | 1.588 | 0.0400 | 0.3350 | 0.2950 |
| 7/16" | 0.4375 | 11.113 | 14 | 0.0714 | 1.814 | 0.0457 | 0.3918 | 0.3460 |
| 1/2" | 0.5000 | 12.700 | 12 | 0.0833 | 2.117 | 0.0534 | 0.4466 | 0.3933 |
| 9/16" | 0.5625 | 14.288 | 12 | 0.0833 | 2.117 | 0.0534 | 0.5091 | 0.4558 |
| 5/8" | 0.6250 | 15.875 | 11 | 0.0909 | 2.309 | 0.0582 | 0.5668 | 0.5086 |
| 3/4" | 0.7500 | 19.050 | 10 | 0.1000 | 2.540 | 0.0640 | 0.6860 | 0.6219 |
| 7/8" | 0.8750 | 22.225 | 9 | 0.1111 | 2.822 | 0.0711 | 0.8039 | 0.7327 |
| 1" | 1.0000 | 25.400 | 8 | 0.1250 | 3.175 | 0.0800 | 0.9200 | 0.8399 |
Dưới đây là cách tính từng bước cho dòng 1"-8: \(p = 1/8 = 0.125\) in, \(h = 0.640327 \times 0.125 = 0.080041\) in, \(d_2 = 1.000 - 0.080041 = 0.919959 \approx 0.9200\) in, và \(d_1 = 1.000 - 2 \times 0.080041 = 0.839918 \approx 0.8399\) in.
Lưu ý về bảng:
- Các giá trị milimét là kết quả quy đổi chính xác với 1 in = 25,4 mm. Bản thân BSW được quy định theo inch.
- Hai cỡ 1/2" và 9/16" cùng có 12 TPI nên có cùng bước ren và chiều sâu ren.
- Trước khi gia công hoặc kiểm tra chi tiết thực tế, hãy đối chiếu BS 84 để biết lượng dư và các cấp dung sai.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao là 0,640327? Đó là hai phần ba chiều cao tam giác cơ bản của ren Whitworth, bằng \(0.960491\,p\), vì profin cắt bỏ một phần sáu ở đỉnh ren và một phần sáu ở chân ren.
Đường kính trung bình có giống đường kính hiệu dụng không? Có. Với ren đối xứng, hai thuật ngữ này dùng thay thế được cho nhau và chỉ vị trí mà bề rộng rãnh ren bằng một nửa bước ren.
Kết quả có tính đến dung sai không? Không. Công cụ chỉ cho các kích thước danh nghĩa theo lý thuyết; hãy áp dụng lượng dư theo cấp lắp ghép tương ứng để có giới hạn chế tạo.