Máy tính này làm được gì?
Nhiều loại thuốc nước cho mèo được bác sĩ thú y kê theo liều trên mỗi kilogam cân nặng, nhưng khi bán lại ở dạng hỗn dịch hoặc dung dịch có ghi hàm lượng bằng mg trên mỗi mL. Máy tính này giúp bạn quy đổi giữa hai đơn vị đó: tính xem mèo cần bao nhiêu miligam thuốc và cần rút bao nhiêu mililit vào ống tiêm. Đây chỉ là công cụ hỗ trợ tính toán và không thể thay thế ý kiến của bác sĩ thú y.
Cách sử dụng
Nhập cân nặng của mèo theo kilogam hoặc pound, liều bác sĩ kê tính bằng mg/kg, nồng độ in trên chai thuốc tính bằng mg/mL và số lần dùng thuốc mỗi ngày. Công cụ sẽ cho biết thể tích mỗi lần dùng, liều bằng mg, cũng như tổng lượng thuốc và tổng thể tích dùng trong ngày.
Giải thích công thức
Trước tiên, cân nặng được đổi sang kilogam nếu cần (\(1\,\text{lb} = 0.45359237\,\text{kg}\)). Sau đó tính liều theo mg, rồi tính thể tích thuốc:
$$\text{Dose (mg)} = W_{kg} \times D \qquad \text{Volume (mL)} = \frac{\text{Dose (mg)}}{C}$$Trong đó \(W_{kg}\) là cân nặng tính bằng kg, \(D\) là liều tính bằng mg/kg và \(C\) là nồng độ thuốc tính bằng mg/mL.
Ví dụ minh họa
Một chú mèo nặng 4 kg được kê liều 5 mg/kg, ngày dùng hai lần, loại thuốc nước có nồng độ 50 mg/mL.
$$\text{Dose} = 4 \times 5 = 20\,\text{mg}$$$$\text{Volume} = \frac{20}{50} = 0.4\,\text{mL per dose}$$$$\text{Daily volume} = 0.4 \times 2 = 0.8\,\text{mL}$$Chuyển đổi nồng độ và đơn vị cho thuốc dạng lỏng
Tính liều chỉ đúng khi cân nặng, liều và nồng độ được tính theo các đơn vị tương thích. Liều được tính theo kilogram, vì vậy cân nặng mèo tính bằng pound phải được quy đổi trước, dùng 1 lb = 0.45359237 kg (và 1 kg ≈ 2.20462 lb).
Cân nặng: pound sang kilogram
| Cân nặng mèo (lb) | Cân nặng mèo (kg, làm tròn 3 chữ số thập phân) |
|---|---|
| 5 | 2.268 |
| 6 | 2.722 |
| 7 | 3.175 |
| 8 | 3.629 |
| 9 | 4.082 |
| 10 | 4.536 |
| 12 | 5.443 |
| 14 | 6.350 |
| 16 | 7.257 |
| 17 | 7.711 |
Nồng độ
| Cách viết | Tương đương |
|---|---|
| 1% w/v | 10 mg/mL (1 g trong 100 mL) |
| 5% w/v | 50 mg/mL |
| 0.1% w/v | 1 mg/mL |
| 1 mg/mL | 1000 mcg/mL (µg/mL) |
Thể tích
| Đơn vị | Tương đương |
|---|---|
| 1 mL | 1 cc (centimet khối) |
| 5 mL | khoảng 1 muỗng cà phê (ước lượng; một muỗng cà phê của Mỹ khoảng 4.93 mL) |
Không quy đổi mL sang giọt. Con số như "1 mL = 20 giọt" không đáng tin cậy, vì kích thước giọt thay đổi theo ống nhỏ giọt, độ đặc của chất lỏng và góc nghiêng khi nhỏ. Thìa gia dụng cũng không đồng đều. Hãy dùng ống tiêm uống có vạch chia mL để đo chính xác.
Ví dụ thể tích theo các cân nặng mèo và nồng độ khác nhau
Bảng dưới đây dùng liều minh họa 5 mg/kg, uống 2 lần mỗi ngày. Mọi giá trị đều là cân nặng × liều ÷ nồng độ; thể tích mỗi ngày bằng thể tích mỗi liều × 2. Đây chỉ là minh họa phép tính, không phải liều khuyến nghị cho bất kỳ loại thuốc nào.
| Cân nặng mèo | Liều (mg mỗi lần) | Nồng độ | Thể tích mỗi lần | Thể tích mỗi ngày (2 lần) |
|---|---|---|---|---|
| 2 kg | 10 mg | 25 mg/mL | 0.4 mL | 0.8 mL |
| 2 kg | 10 mg | 50 mg/mL | 0.2 mL | 0.4 mL |
| 2 kg | 10 mg | 100 mg/mL | 0.1 mL | 0.2 mL |
| 4 kg | 20 mg | 25 mg/mL | 0.8 mL | 1.6 mL |
| 4 kg | 20 mg | 50 mg/mL | 0.4 mL | 0.8 mL |
| 4 kg | 20 mg | 100 mg/mL | 0.2 mL | 0.4 mL |
| 6 kg | 30 mg | 25 mg/mL | 1.2 mL | 2.4 mL |
| 6 kg | 30 mg | 50 mg/mL | 0.6 mL | 1.2 mL |
| 6 kg | 30 mg | 100 mg/mL | 0.3 mL | 0.6 mL |
Ví dụ: một con mèo 4 kg với liều 5 mg/kg cần 4 × 5 = 20 mg mỗi lần. Với dung dịch 50 mg/mL, thể tích là 20 ÷ 50 = 0.4 mL mỗi lần, tức 0.8 mL mỗi ngày với 2 lần dùng.
Cùng một liều tính bằng mg cần thể tích nhỏ hơn khi nồng độ tăng. Một sai số nhỏ với thể tích rất nhỏ, chẳng hạn 0.1 mL, sẽ là tỷ lệ phần trăm lớn của liều, nên nên dùng ống tiêm 1 mL cho các thể tích dưới 1 mL. Luôn tuân theo đơn thuốc của bác sĩ thú y và nhãn trên thuốc của nhà thuốc. Đây là thông tin chung, không phải lời khuyên thú y.
Thuật ngữ chính: mg/kg, mg/mL, hỗn dịch và tần suất liều
- mg/kg
- Liều được biểu thị bằng miligam thuốc trên mỗi kilogram trọng lượng cơ thể. Nhân với cân nặng của mèo tính bằng kg sẽ cho liều tính bằng mg.
- mg/mL
- Nồng độ hoặc hàm lượng của chất lỏng: có bao nhiêu miligam thuốc trong mỗi mililít. Chia liều tính bằng mg cho giá trị này sẽ cho thể tích cần hút.
- Dung dịch so với hỗn dịch
- Trong dung dịch, thuốc được hòa tan hoàn toàn và chất lỏng đồng nhất. Trong hỗn dịch, các hạt thuốc rắn phân tán trong chất lỏng và có thể lắng xuống, vì vậy cần lắc kỹ chai trước mỗi liều để có nồng độ đồng đều.
- Liều mỗi lần so với liều mỗi ngày
- Liều mỗi lần là lượng thuốc được cho một lần. Liều mỗi ngày là liều mỗi lần nhân với số lần dùng trong ngày. Hãy đảm bảo con số mg/kg được kê không bị nhầm với tổng lượng mỗi ngày.
- Viết tắt tần suất
- SID hoặc q24h = mỗi 24 giờ một lần (một lần mỗi ngày). BID hoặc q12h = hai lần mỗi ngày, khoảng cách 12 giờ. TID hoặc q8h = ba lần mỗi ngày, khoảng cách 8 giờ. Hãy kiểm tra nhãn thuốc, vì cách viết tắt khác nhau giữa các phòng khám.
- Vạch chia mL trên ống tiêm uống
- Các vạch chia trên ống tiêm uống thể hiện thể tích tính bằng mL (1 mL = 1 cc). Đọc thể tích tại mép đầu pít-tông gần đầu ống tiêm nhất, không phải phần đầu hình nón, và chọn cỡ ống tiêm gần với thể tích cần dùng để đạt độ chính xác cao hơn.
Đây là thông tin chung, không phải lời khuyên chuyên môn. Không bao giờ cho mèo dùng thuốc dành cho người hoặc chó trừ khi bác sĩ thú y chỉ định, vì một số loại gây độc cho mèo.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể dùng cho mọi loại thuốc của mèo không?
Công cụ tính được cho bất kỳ loại thuốc nào kê theo mg/kg, nhưng khoảng liều an toàn rất khác nhau và một số thuốc dùng cho người lại gây độc cho mèo. Chỉ dùng đúng liều mà bác sĩ thú y đã kê.
Nếu nhãn thuốc ghi mg trên mỗi viên thì sao?
Công cụ này dành cho thuốc dạng lỏng tính bằng mg/mL. Với thuốc viên, hãy lấy liều tính bằng mg chia cho hàm lượng của mỗi viên.
Tôi có nên làm tròn thể tích không?
Hãy dùng ống tiêm đường uống có vạch chia 0,1 mL hoặc nhỏ hơn, và hỏi bác sĩ thú y cách làm tròn khi thể tích quá nhỏ.