Máy tính sức chứa silo ngô dùng để làm gì?
Công cụ này ước tính số giạ Mỹ (US bushel) ngô hạt có thể chứa trong một silo tròn, đáy phẳng. Bạn nhập đường kính silo, độ sâu lớp hạt dọc theo thành silo và chiều cao chóp hạt (phần hạt chất cao thành hình nón ở giữa), công cụ sẽ trả về số giạ, thể tích theo feet khối và trọng lượng ước tính. Đơn vị sử dụng là feet và giạ khô của Mỹ (US dry bushel). Lưu ý đây là đơn vị đo theo hệ Mỹ, thường dùng trong nông nghiệp Hoa Kỳ; ở Việt Nam, khối lượng ngô thường tính bằng kg hoặc tấn, nên bạn có thể quy đổi kết quả nếu cần (1 lb ≈ 0,4536 kg, 1 ft ≈ 0,3048 m).
Cách sử dụng
Đo đường kính bên trong của silo theo feet. Nhập độ sâu lớp hạt tại thành silo, tức là chiều cao phần hình trụ được lấp đầy. Tiếp theo, nhập chiều cao chóp, là phần chiều cao tăng thêm của hình nón phía trên mức hạt ở thành silo. Nếu silo được san phẳng, hãy nhập 0. Góc nghỉ (angle of repose) điển hình của chóp hạt vào khoảng 23 độ, nên với silo chất đầy có chóp, chiều cao chóp xấp xỉ 0,2 lần đường kính.
Giải thích công thức
Khối hạt được mô hình hóa như một hình trụ cộng với một hình nón, trong đó \(r\) là bán kính, \(h\) là độ sâu lớp hạt ở thành silo và \(p\) là chiều cao chóp:
$$V = \pi r^2 h + \tfrac{1}{3}\pi r^2 p$$Một giạ Mỹ chiếm khoảng 1,2445 feet khối, vì vậy nhân với 0,8036 để quy đổi:
$$\text{Bushels} = V \times 0.8036$$
Ví dụ minh họa
Một silo có đường kính 24 ft, lớp hạt cao 20 ft ở thành silo và chóp cao 4 ft, khi đó \(r = 12\) ft:
$$V = \pi (12)^2 (20) + \tfrac{1}{3}\pi (12)^2 (4) = 9047.79 + 603.19 = 9650.97\,\text{ft}^3$$$$\text{Bushels} = 9650.97 \times 0.8036 = 7755.52$$Với 56 lb mỗi giạ, tổng lượng ngô khoảng 434.309 lb (khoảng 197 tấn).
Trọng lượng thử nghiệm và trọng lượng theo giạ theo từng loại ngũ cốc
Các trọng lượng dưới đây là trọng lượng tiêu chuẩn theo giạ được sử dụng tại Hoa Kỳ. Một giạ là đơn vị đo thể tích khoảng 1,2445 feet khối, nhưng ngũ cốc thường được mua bán theo trọng lượng, nên mỗi loại ngũ cốc có một trọng lượng tiêu chuẩn trên mỗi giạ.
| Loại ngũ cốc | Trọng lượng tiêu chuẩn (lb/bu) |
|---|---|
| Ngô đã tách hạt | 56 |
| Đậu nành | 60 |
| Lúa mì | 60 |
| Lúa mạch | 48 |
| Yến mạch | 32 |
| Lúa miến hạt (milo) | 56 |
| Lúa mạch đen | 56 |
Lưu ý: Trọng lượng thử nghiệm thực tế thay đổi theo độ ẩm, tình trạng hạt, giống và cách xử lý cũng như đóng gói ngũ cốc. Hãy coi các giá trị trên là tiêu chuẩn, không phải là cam kết. Hệ số 0,8036 dùng để chuyển đổi feet khối sang giạ (1 ÷ 1,2445) và giống nhau đối với mọi loại ngũ cốc. Chỉ trọng lượng trên mỗi giạ thay đổi, vì vậy hãy dùng nó để ước tính trọng lượng theo công thức số giạ × lb/bu.
Mẹo thực tế để ước tính dung tích silo
- Đo đường kính trong, không đo đường kính ngoài. Thành tôn sóng và gân gia cường cộng thêm vài inch, và sai số này được bình phương trong phép tính thể tích.
- Đo chiều cao đỉnh sau khi san phẳng, hoặc dùng khoảng 0,2 × đường kính cho đống đầy. Nếu ngũ cốc được san phẳng, hãy nhập chiều cao đỉnh là 0.
- Tính đến lún và nén chặt. Ngũ cốc bị nén dưới trọng lượng của chính nó, đặc biệt trong các silo sâu, nên silo có thể chứa nhiều hơn một chút so với ước tính khi đổ rời.
- So sánh với định mức của nhà sản xuất. Dung tích định mức có thể giả định mức đổ đầy, hình dạng đỉnh và loại ngũ cốc cụ thể.
- Chừa khoảng trống phía trên cho thông gió, quạt, khoảng cách tới mái và lối vào an toàn. Không bao giờ đổ đầy sát mép mái hiên nếu bạn cần làm việc bên trong hoặc trên silo.
- Coi kết quả là ước tính. Đối chiếu với phiếu giao hàng hoặc phiếu cân, và dùng trọng lượng thử nghiệm thực tế của ngũ cốc khi chuyển đổi giạ sang pound.
Đây chỉ là thông tin lập kế hoạch mang tính tổng quát. Silo ngũ cốc có thể nguy hiểm, vì vậy hãy tuân thủ các quy định an toàn địa phương và các quy trình vào silo an toàn đã được công nhận.
Các hằng số và hệ số quy đổi được sử dụng
Máy tính làm việc với đơn vị đo lường thông dụng của Mỹ (feet) và giạ khô của Mỹ. Các giá trị dưới đây là những giá trị làm nền cho công thức.
| Đại lượng | Giá trị |
|---|---|
| 1 giạ khô của Mỹ | 1,2445 ft³ (2.150,42 in³) |
| 1 feet khối | 0,8036 bu |
| Trọng lượng tiêu chuẩn của ngô đã tách hạt | 56 lb mỗi giạ |
| 1 giạ tính theo lít | 35,239 L |
| 1 feet khối tính theo mét khối | 0,0283168 m³ |
| Góc nghỉ thông thường của ngô | khoảng 23° |
| Chiều cao đỉnh thông thường | khoảng 0,2 × đường kính |
| Pi | 3,14159 |
Với góc nghỉ 23°, chiều cao đỉnh của một chóp hạt ngũ cốc bằng bán kính nhân với tan 23°, và tan 23° ≈ 0,42. Vì vậy đỉnh cao khoảng \(0,42 \cdot r\), hay xấp xỉ 0,21 × đường kính. Đây là lý do 0,2 × đường kính là giá trị mặc định phổ biến cho đỉnh.
Thể tích của một hình trụ cộng với một hình nón phía trên là \(\pi r^{2}\left(H + \frac{P}{3}\right)\) feet khối. Nhân với 0,8036 để chuyển feet khối sang giạ.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả có chính xác với ngô ở mọi độ ẩm không?
Hệ số 0,8036 áp dụng cho giạ khô tiêu chuẩn. Ngô ướt, hạt vỡ và bụi mịn làm thay đổi mật độ nén, vì vậy hãy xem kết quả là con số ước tính. Hạt cũng lún và nén chặt dưới sức nặng của chính nó, có thể làm sức chứa thực tế tăng thêm vài phần trăm ở các silo cao.
Có dùng được cho các loại hạt khác không?
Phần tính thể tích giống nhau với mọi loại hạt. Tuy nhiên, trọng lượng mỗi giạ khác nhau, nên phần ước tính trọng lượng ở đây giả định là ngô với 56 lb mỗi giạ.
Có dùng được cho silo đáy phễu không?
Không áp dụng trực tiếp. Hãy tính riêng phần hình nón của đáy phễu rồi cộng thêm vào, hoặc chỉ dùng chiều cao chóp cho phần nón phía trên.