Công cụ tính số yard vải là gì?
Công cụ này giúp bạn biết cần mua bao nhiêu vải cho một dự án may vá hay chần bông (quilting). Bạn có thể nhập tổng chiều dài vải cần dùng theo inch, hoặc mô tả từng miếng vải muốn cắt — chiều dài, chiều rộng và số lượng — rồi công cụ sẽ tính cách sắp xếp tiết kiệm nhất theo khổ vải và trả về kết quả bằng yard, feet và mét. Lưu ý: yard và inch là đơn vị Anh–Mỹ thường dùng trong ngành vải vóc; nếu bạn quen với mét thì kết quả luôn kèm sẵn quy đổi sang mét.
Cách sử dụng
Nếu bạn đã biết tổng chiều dài cần mua, chỉ cần điền vào ô đầu tiên, các ô còn lại sẽ được bỏ qua. Ngược lại, hãy để trống ô tổng chiều dài rồi nhập kích thước một miếng, số lượng miếng và khổ vải trên cây (thường là 44, 54 hoặc 60 inch). Nhấn nút tính để xem số yard cần thiết.
Giải thích công thức
Trước tiên, công cụ tìm xem có bao nhiêu miếng xếp cạnh nhau theo chiều ngang khổ vải, \(\lfloor W_f / W_p \rfloor\), sau đó chia số miếng cho con số này để ra số hàng (làm tròn lên). Nhân số hàng với chiều dài mỗi miếng được tổng số inch, rồi chia cho 36 để đổi sang yard:
$$\text{Yards} = \frac{\left\lceil \frac{N}{\lfloor W_f / W_p \rfloor} \right\rceil \times L_p}{36}$$Trong đó \(N\) = số miếng vải, \(W_f\) = khổ vải, \(W_p\) = chiều rộng một miếng, và \(L_p\) = chiều dài một miếng, tất cả tính bằng inch.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn cần 12 miếng, mỗi miếng dài 10 in và rộng 10 in, cắt từ vải khổ 44 in. Số miếng mỗi hàng: \(\lfloor 44/10 \rfloor = 4\). Số hàng: \(\lceil 12/4 \rceil = 3\). Tổng chiều dài:
$$3 \times 10 = 30\,\text{in} = \frac{30}{36} \approx 0.83\,\text{yd}$$Vậy hãy mua khoảng 1 yard cho chắc ăn.
Kích thước khổ vải tiêu chuẩn
Vải được quấn trên cuộn (bolt hoặc roll) với một khổ cố định. Bạn mua vải theo chiều dài. Đơn vị yard và inch là phổ biến ở Hoa Kỳ. Nhiều quốc gia khác bán vải theo mét và ghi khổ bằng centimét. Các khổ dưới đây là kích thước phổ biến trong ngành, nhưng các nhà máy dệt có thể khác nhau, vì vậy hãy luôn kiểm tra nhãn hoặc đo trực tiếp cuộn vải. Khổ sử dụng được là phần vải còn lại sau khi cắt bỏ biên vải, tức là mép dệt chặt, thường có in chữ, ở hai bên. Khổ này thường hẹp hơn khổ ghi trên nhãn khoảng 1–2 in (khoảng 2.5–5 cm), và bạn nên lên kế hoạch cắt dựa trên khổ sử dụng được này.
| Khổ danh định (in) | Khổ gần đúng (cm) | Các loại vải thường gặp | Ghi chú về khổ sử dụng được |
|---|---|---|---|
| 36 | 91 | Một số loại vải dựng (interfacing), vải lót, cotton đặc chủng và cotton cổ điển, vải muslin | Thường còn khoảng 34–35 in sau khi cắt bỏ biên vải |
| 42–45 | 107–114 | Vải cotton chần bông (quilting cotton), vải broadcloth, nhiều loại vải in hoa và cotton thủ công | Thường còn khoảng 40–42 in sau khi cắt bỏ biên vải; người chần bông thường tính theo 40 in |
| 54 | 137 | Vải trang trí nhà cửa, vải bọc nội thất, vải rèm, vải canvas, một số loại len | Thường còn khoảng 52–53 in để sử dụng; hoa văn lặp lớn có thể làm giảm khổ bạn dùng được |
| 58–60 | 147–152 | Vải dệt kim may mặc (jersey, interlock), vải nỉ fleece, minky, nhiều loại vải may quần áo | Vải dệt kim có thể có rất ít biên nhưng mép có thể cuộn lại; nên tính khoảng 56–58 in |
| 90 | 229 | Vải lót chần bông khổ rộng, một số loại vải muslin và vải ga trải giường | Cắt bỏ biên vải; hữu ích khi lót chăn bông bằng một mảnh liền, không nối |
| 108 | 274 | Vải lót chần bông khổ rộng, vải ga trải giường | Cắt bỏ biên vải; thường đủ để lót chăn cỡ queen (kích thước giường tiêu chuẩn Mỹ) mà không cần nối |
Các giá trị centimét được làm tròn từ 1 in = 2.54 cm. Ví dụ: \(44 \times 2.54 = 111.76 \approx 112\) cm.
Mẹo để mua đúng lượng vải
- Cộng đường may trước. Trước khi nhập kích thước từng mảnh, hãy cộng thêm đường may vào mọi cạnh của mỗi mảnh. Trong chần bông, đường may thường là 1/4 in mỗi đường. Các mẫu may quần áo thường dùng 5/8 in (phổ biến trong mẫu của Hoa Kỳ) hoặc khoảng 1–1.5 cm. Nếu một mảnh thành phẩm là hình vuông 10 in và bạn may đường 1/4 in, hãy nhập 10.5 in × 10.5 in.
- Dùng khổ sử dụng được, không dùng toàn bộ khổ cuộn. Nhập chiều rộng còn lại sau khi cắt bỏ biên vải. Với vải cotton chần bông, hãy nhập khoảng 40–42 in, không phải 44–45 in. Nếu nhập khổ quá lớn, máy tính có thể ước tính đặt được nhiều mảnh trên mỗi hàng hơn mức bạn thực sự cắt được.
- Làm tròn lên đến mức cắt tiêu chuẩn tiếp theo. Các cửa hàng ở Hoa Kỳ thường cắt theo bước 1/8 yd (4.5 in) hoặc 1/4 yd (9 in). Các cửa hàng bán theo mét thường cắt theo bước 10 cm. Ví dụ, tổng chiều dài 90 in tương đương \(90 \div 36 =\) 2.5 yd, đây đã là mức cắt tiêu chuẩn. Nếu bạn tính ra 2.4 yd, hãy mua 2.5 yd.
- Chừa thêm vải cho vải có chiều, lông vải và hoa văn lặp. Các loại vải có lông (như nhung, nhung kẻ (corduroy) và lông giả) cùng các loại vải in một chiều cần cắt mọi mảnh theo cùng một hướng. Điều này khiến bạn không thể xếp mảnh hiệu quả. Việc ghép họa tiết qua đường may, như kẻ caro, sọc hoặc hoa văn lớn trên rèm và vải bọc nội thất, có thể làm tăng khoảng 10–25% lượng vải. Hãy kiểm tra chiều dài chu kỳ lặp (repeat) trên nhãn và cộng thêm ít nhất một chu kỳ lặp cho mỗi tấm bạn cần ghép.
- Làm co sẵn các loại sợi tự nhiên. Cotton và các loại sợi tự nhiên khác thường co khoảng 3–5% khi giặt lần đầu, chủ yếu theo chiều dài. Hãy mua dư thêm một chút để bù lại, và giặt, sấy vải đúng như cách bạn sẽ giặt thành phẩm trước khi cắt.
- Mua dư thêm để bù cho lỗi cắt. Vải bị cắt lệch thớ, mảnh đo sai hoặc lỗi trên cuộn vải có thể khiến bạn thiếu vải. Các lô nhuộm (dye lot) cũng khác nhau, nên sau này có thể khó tìm mảnh vải khớp màu. Nhiều người may vá thường cộng thêm khoảng 1/4 yd (hoặc 10–20 cm) so với lượng đã tính, và nhiều hơn cho dự án lớn.
Đây là các hướng dẫn chung. Luôn tuân theo bảng định lượng vải và đường may trong mẫu của bạn khi mẫu có cung cấp.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mua dư để chừa đường may và co rút không? Có — nên cộng thêm khoảng 10%, và giặt vải trước nếu loại vải đó dễ bị co.
Nếu miếng vải rộng hơn khổ vải thì sao? Công cụ giả định ít nhất một miếng vừa khít mỗi hàng; nếu không vừa, hãy xoay miếng vải hoặc chọn khổ vải rộng hơn.
Một yard có bao nhiêu inch? Chính xác là 36 inch, tức 3 feet.