Máy tính này làm gì
Máy tính này chuyển một danh sách số liệu thô thành bảng tần số dùng để vẽ histogram. Nó chia miền giá trị dữ liệu thành các khoảng có độ rộng bằng nhau và báo cáo, với mỗi khoảng, số đếm, tần suất tương đối, số đếm tích lũy, tần suất tương đối tích lũy và mật độ. Công cụ phù hợp với sinh viên, nhà phân tích và bất kỳ ai cần xem nhanh cách các giá trị được phân bố.
Cách sử dụng
Nhập các thông số theo thứ tự sau:
- Giá trị dữ liệu: các số cách nhau bằng dấu phẩy, dấu chấm phẩy, khoảng trắng hoặc xuống dòng, với dấu chấm làm dấu phân cách thập phân.
- Quy tắc khoảng: tự động (Sturges), số khoảng hoặc độ rộng khoảng.
- Điểm bắt đầu của khoảng đầu tiên: giá trị nhỏ nhất của dữ liệu hoặc một giá trị nhập thủ công.
- Giá trị bắt đầu: chỉ dùng khi chọn điểm bắt đầu thủ công; giá trị này không được vượt quá giá trị nhỏ nhất trong dữ liệu.
- Độ rộng khoảng: chỉ dùng với quy tắc độ rộng khoảng; giá trị phải lớn hơn 0.
- Số khoảng: chỉ dùng với quy tắc số khoảng; là số nguyên từ 1 đến 1000.
Công thức
Với \(n\) quan sát, số đếm của lớp \(c_i\) và độ rộng khoảng \(w\):
$$r_i = \frac{c_i}{n}, \qquad C_i = \sum_{j\le i} c_j, \qquad d_i = \frac{c_i}{n\,w}$$Trong đó \(r_i\) là tần suất tương đối, \(C_i\) là số đếm tích lũy và \(d_i\) là mật độ, sao cho diện tích histogram bằng 1. Tần suất tương đối tích lũy là \(C_i/n\). Số khoảng mặc định là:
$$k = \lceil \log_2 n \rceil + 1$$Với quy tắc số đếm và Sturges, độ rộng là \(w = (\max - \text{start})/k\). Với quy tắc độ rộng, \(k = \max(1, \lceil (\max - \text{start})/w \rceil)\).
Quy ước và giả định
- Các khoảng có độ rộng bằng nhau và bao phủ miền dữ liệu. Quy tắc Sturges mặc định là lựa chọn thiết kế của công cụ này, không lấy từ nguồn được trích dẫn.
- Mỗi khoảng đóng ở biên trái và mở ở biên phải, \([lo, hi)\). Khoảng cuối cùng đóng cả hai đầu, \([lo, hi]\), nên giá trị lớn nhất luôn được đếm. Giá trị nằm trên biên trong sẽ thuộc khoảng phía trên.
- Tần suất tương đối bằng số đếm chia cho n và có tổng bằng 1. Mật độ bằng số đếm chia cho \(n w\).
- Số đếm tích lũy của một khoảng là số đếm của khoảng đó cộng với số đếm của tất cả các khoảng thấp hơn.
- Điểm bắt đầu là giá trị nhỏ nhất của dữ liệu hoặc một giá trị thủ công không được vượt quá giá trị nhỏ nhất, nhờ đó không có giá trị nào nằm ngoài các khoảng.
- Nếu tất cả các giá trị bằng nhau, độ rộng sẽ bằng 0, nên được đặt bằng 1. Khi đó công cụ báo cáo một khoảng chứa mọi giá trị, bất kể số khoảng đã yêu cầu là bao nhiêu.
- Kết quả được tính bằng số thực kép và chỉ làm tròn khi hiển thị: 4 chữ số thập phân với phân số, 6 chữ số có nghĩa với các biên.
Ví dụ minh họa
Dữ liệu là 2.1, 3.4, 4.8, 5.0, 5.5, 6.7, 7.2, 8.9, 9.4, 10.0, 12.5, 14.1 với quy tắc Sturges và giá trị nhỏ nhất của dữ liệu làm điểm bắt đầu. Khi đó \(n = 12\) và:
$$k = \lceil \log_2 12 \rceil + 1 = 4 + 1 = 5, \qquad w = \frac{14.1 - 2.1}{5} = 2.4$$Các khoảng là [2.1, 4.5); [4.5, 6.9); [6.9, 9.3); [9.3, 11.7); [11.7, 14.1].
Số đếm: 2; 4; 2; 2; 2. Tần suất tương đối: 0.1667; 0.3333; 0.1667; 0.1667; 0.1667. Số đếm tích lũy: 2; 6; 8; 10; 12. Tần suất tương đối tích lũy: 0.1667; 0.5000; 0.6667; 0.8333; 1.0000. Đối với mật độ:
$$d_1 = \frac{2}{12 \times 2.4} = 0.0694, \qquad d_2 = \frac{4}{12 \times 2.4} = 0.1389$$Mật độ của ba khoảng còn lại đều là 0.0694.
Đọc kết quả và các hạn chế
Các cột cao cho thấy các giá trị tập trung ở đâu. Các cột tích lũy cho thấy tỷ lệ dữ liệu nhỏ hơn hoặc bằng mỗi biên trên. Hình dạng của histogram phụ thuộc vào cách chọn khoảng, vì vậy hãy thử nhiều độ rộng khác nhau trước khi đưa ra kết luận. Quy tắc Sturges thường cho ít khoảng với mẫu lớn. Ở chế độ độ rộng với điểm bắt đầu thủ công thấp hơn nhiều so với dữ liệu, các khoảng đầu có thể trống. Các ký tự không phải số sẽ bị từ chối, và không được phép có hơn 1000 khoảng.
Câu hỏi thường gặp
Điều gì xảy ra khi một giá trị nằm đúng trên biên khoảng?
Giá trị đó thuộc khoảng phía trên, vì các khoảng đóng ở biên trái. Ngoại lệ duy nhất là biên cuối cùng, thuộc về khoảng cuối.
Nếu tất cả các giá trị của tôi giống nhau thì sao?
Độ rộng sẽ bằng 0, nên được đặt bằng 1 và tạo ra một khoảng duy nhất chứa mọi giá trị, ngay cả khi bạn yêu cầu nhiều khoảng.
Tôi có thể dùng số âm không?
Có. Giá trị âm được phép, và giá trị bắt đầu cũng có thể là số âm miễn là không vượt quá giá trị nhỏ nhất.
Vì sao mật độ khác với tần suất tương đối?
Mật độ còn chia cho độ rộng khoảng, nên tổng diện tích các cột bằng 1. Nhờ vậy các histogram có độ rộng khác nhau vẫn có thể so sánh được.
Tôi nên chọn quy tắc khoảng nào?
Dùng độ rộng khoảng khi bạn cần các giới hạn lớp tròn số, số khoảng khi cần bố cục cố định, và Sturges như một mặc định nhanh cho cỡ mẫu vừa phải.