Công cụ này làm được gì
Khi một mẫu đan ghi "tăng đều 12 mũi trên cả hàng", nó hiếm khi chỉ rõ bạn phải đặt các mũi đó ở đâu. Máy Tính Tăng/Giảm Mũi Đan này sẽ giải quyết đúng vấn đề đó. Bạn chỉ cần nhập số mũi đang có và số mũi muốn đạt được, công cụ sẽ tính ra khoảng cách giữa mỗi lần tăng hoặc giảm, sao cho chúng được phân bố đều nhất có thể trên cả hàng.
Cách sử dụng
Nhập số mũi hiện tại (số mũi đang nằm trên que đan của bạn) và số mũi mong muốn (số mũi mà mẫu yêu cầu bạn đạt tới). Công cụ sẽ cho bạn biết bạn đang tăng hay giảm mũi, cần thay đổi bao nhiêu lần, khoảng cách giữa các lần thay đổi, và số mũi dư mà bạn có thể tự ước lượng để phân bổ thêm.
Giải thích công thức
Phép tính cốt lõi là
$$\text{khoảng cách} = \left\lfloor \frac{\text{số mũi hiện tại}}{\left| \text{số mũi đích} - \text{số mũi hiện tại} \right|} \right\rfloor$$Số lần thay đổi chính là giá trị chênh lệch tuyệt đối giữa hai con số. Khi lấy số mũi hiện tại chia cho phần chênh lệch đó, bạn sẽ biết giữa mỗi lần thay đổi có bao nhiêu mũi; hàm floor (làm tròn xuống) giúp giữ kết quả là số nguyên. Phần mũi dư (\(\text{số mũi dư} = \text{số mũi hiện tại} - \text{khoảng cách} \times \text{số lần thay đổi}\)) là vài mũi thừa mà bạn rải đều trên hàng để cân đối lại.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn đang có 60 mũi và cần giảm xuống còn 48 mũi. Phần chênh lệch là 12 lần thay đổi.
$$60 \div 12 = 5$$vậy bạn thực hiện giảm một mũi sau mỗi 5 mũi. Phần dư là
$$60 - (5 \times 12) = 0$$nghĩa là chia trọn vẹn không lẻ. Cách áp dụng thực tế: đan 3 mũi, đan chụm 2 mũi (k2tog), rồi lặp lại, đồng thời điều chỉnh khoảng nửa nhịp ở mỗi đầu hàng cho cân.
Thêm ví dụ minh họa: Tăng giảm và kết quả không đều
Mỗi ví dụ dùng cùng các công thức: số thay đổi = |mục tiêu − hiện tại|, khoảng = ⌊hiện tại ÷ số thay đổi⌋, và phần dư = hiện tại − khoảng × số thay đổi. Ở đây “khoảng” nghĩa là một nhóm gồm bấy nhiêu mũi, trong đó có một lần tăng hoặc giảm.
Ví dụ 1: Tăng từ 40 lên 50 mũi (kết quả đều)
- Số thay đổi: \(|50 - 40| = 10\).
- Khoảng: \(\lfloor 40 \div 10 \rfloor = 4\).
- Phần dư: \(40 - 4 \times 10 = 0\).
Mười nhóm, mỗi nhóm 4 mũi, dùng hết đúng 40 mũi. Thực hiện một lần tăng trong mỗi nhóm (ví dụ, đan 3 mũi, rồi tăng ở mũi thứ 4) và lặp lại 10 lần. Bạn sẽ có 50 mũi và không còn mũi nào để sắp xếp.
Ví dụ 2: Tăng từ 50 lên 62 mũi (phần dư nhỏ)
- Số thay đổi: \(|62 - 50| = 12\).
- Khoảng: \(\lfloor 50 \div 12 \rfloor = \) 4.
- Phần dư: \(50 - 4 \times 12 = 2\).
Mười hai nhóm, mỗi nhóm 4 mũi, dùng 48 mũi, nên còn dư 2 mũi. Chia đều hai mũi này vào hai đầu hàng: đan 1 mũi trơn, thực hiện 12 nhóm (mỗi nhóm có một lần tăng), rồi đan thêm 1 mũi trơn. Cách này giữ cho phần tạo dáng nằm ở giữa và đối xứng. Tổng: 50 + 12 = 62 mũi.
Ví dụ 3: Giảm từ 87 xuống 72 mũi (phần dư lớn)
- Số thay đổi: \(|72 - 87| = 15\).
- Khoảng: \(\lfloor 87 \div 15 \rfloor = 5\).
- Phần dư: \(87 - 5 \times 15 = 12\).
Mười lăm nhóm, mỗi nhóm 5 mũi, chỉ dùng 75 trong số 87 mũi, còn dư 12. Điều đó gần như thêm một mũi cho mỗi nhóm, nên tốt hơn là rải đều chứ không dồn ra hai đầu. Làm 12 trong số 15 nhóm dài 6 mũi, và giữ 3 nhóm dài 5 mũi:
$$12 \times 6 + 3 \times 5 = 72 + 15 = 87$$
Mỗi nhóm có một lần giảm (như k2tog), nên hàng kết thúc với 87 − 15 = 72 mũi. Rải ba nhóm ngắn đều nhau (ví dụ, một nhóm gần mỗi phần ba của hàng) thay vì đặt cạnh nhau.
Quy tắc kinh nghiệm: khi phần dư nhỏ (ít hơn khoảng một nửa số lần thay đổi), hãy đặt chúng ở hai đầu hàng. Khi phần dư lớn, hãy thay đổi độ dài nhóm một mũi để phần tạo dáng vẫn cân đối về mặt thị giác. Máy tính chỉ đưa ra khoảng cách; vị trí cụ thể do bạn quyết định.
Thuật ngữ và ký hiệu viết tắt khi đan
Máy tính cho bạn biết khoảng cách đặt các lần thay đổi, chứ không cho biết nên dùng kỹ thuật nào. Hãy chọn mũi đan theo mẫu, loại vải và hướng nghiêng bạn muốn.
| Thuật ngữ | Ý nghĩa | Ảnh hưởng đến số mũi | Hướng nghiêng |
|---|---|---|---|
| Tăng (increase) | Bất kỳ phương pháp nào thêm mũi để làm rộng vải | Thêm | Tùy phương pháp |
| Giảm (decrease) | Bất kỳ phương pháp nào bỏ bớt mũi để làm hẹp vải | Bớt | Tùy phương pháp |
| Khoảng (interval) | Số mũi trong mỗi nhóm có một lần tăng hoặc giảm (kết quả chính của máy tính) | Không (chỉ là khoảng cách) | Không |
| Phần dư (leftover stitches) | Số mũi còn lại khi các nhóm không chia hết hàng; đặt chúng ở hai đầu hoặc thay đổi độ dài nhóm một mũi | Không (mũi trơn) | Không |
| k2tog (đan hai mũi thành một) | Đan hai mũi như một mũi | Bớt 1 | Nghiêng phải |
| ssk (trượt, trượt, đan) | Trượt hai mũi theo kiểu đan, rồi đan chúng cùng nhau qua vòng sau | Bớt 1 | Nghiêng trái |
| kfb (đan mặt trước và mặt sau) | Đan vào mặt trước, rồi đan vào mặt sau của cùng một mũi | Thêm 1 | Không nghiêng rõ; để lại một gờ nhỏ |
| M1L (tạo một mũi bên trái) | Nhấc sợi cầu giữa các mũi từ trước ra sau và đan qua vòng sau | Thêm 1 | Nghiêng trái |
| M1R (tạo một mũi bên phải) | Nhấc sợi cầu giữa các mũi từ sau ra trước và đan qua vòng trước | Thêm 1 | Nghiêng phải |
| yo (vắt sợi qua kim) | Quấn sợi qua kim để tạo một mũi mới và một lỗ nhỏ | Thêm 1 | Không nghiêng; tạo lỗ nhỏ (eyelet) |
Để tạo dáng đối xứng, hãy ghép phiên bản nghiêng trái với phiên bản nghiêng phải, chẳng hạn ssk ở một bên với k2tog ở bên kia, hoặc M1L với M1R. Ký hiệu viết tắt trong mẫu có thể khác nhau đôi chút giữa các nhà thiết kế, nên hãy kiểm tra danh sách ký hiệu viết tắt của chính mẫu đó.
Câu hỏi thường gặp
Nếu các con số không chia đều thì sao? Dòng "mũi dư" sẽ hiển thị số mũi thừa. Bạn có thể thêm một mũi vào một vài khoảng cách, hoặc chia đôi phần dư ra: nửa đặt ở đầu hàng và nửa đặt ở cuối hàng.
Công cụ có dùng được cho cả tăng và giảm mũi không? Có. Nếu số mũi đích lớn hơn số mũi hiện tại, công cụ sẽ tính tăng mũi; nếu nhỏ hơn thì tính giảm mũi. Cách tính hoàn toàn giống nhau.
Kết quả có phụ thuộc vào loại len hay cỡ que đan không? Không — đây thuần túy là công cụ tính theo số mũi, nên dùng được với mọi loại sợi, mọi mật độ mũi (gauge) và mọi mẫu đan.