Chi phí điện năng san bằng (LCOE) là gì?
Chi phí điện năng san bằng (Levelized Cost of Energy – LCOE) là mức chi phí trung bình trên mỗi đơn vị điện mà một dự án cần thu về trong suốt vòng đời để hòa vốn. Nhờ chỉ số này, bạn có thể so sánh các công nghệ có cơ cấu chi phí rất khác nhau trên cùng một thước đo công bằng, chẳng hạn một trang trại điện mặt trời có vốn đầu tư ban đầu cao nhưng gần như không tốn nhiên liệu, với một nhà máy nhiệt điện khí có vốn thấp hơn nhưng chi phí vận hành liên tục. Đơn vị tính là đô la trên mỗi megawatt-giờ ($/MWh).
Công thức tính
Máy tính này quy đổi cả chi phí vòng đời lẫn sản lượng điện về giá trị hiện tại, rồi lấy cái này chia cho cái kia:
$$\text{LCOE} = \frac{I_0 + M \times A}{E \times A}$$Trong đó \(I_0\) là vốn đầu tư ban đầu, \(M\) là chi phí vận hành và bảo trì (O&M) hằng năm, \(E\) là sản lượng điện hằng năm, còn \(A\) là hệ số niên kim, dùng để quy đổi một dòng tiền đều hằng năm về giá trị hiện tại:
$$A = \frac{1 - (1+r)^{-n}}{r}$$với \(r\) là tỷ lệ chiết khấu (dạng số thập phân) và \(n\) là vòng đời dự án tính theo năm. Khi \(r = 0\), hệ số này rút gọn thành \(A = n\).
Cách sử dụng
Nhập vốn đầu tư ban đầu, chi phí O&M hằng năm, sản lượng điện dự kiến mỗi năm, tỷ lệ chiết khấu phản ánh chi phí vốn và vòng đời dự án. Kết quả là LCOE tính bằng đô la trên MWh – càng thấp thì càng có sức cạnh tranh.
Ví dụ minh họa
Giả sử vốn đầu tư là 1.000.000 đô la, chi phí O&M hằng năm là 50.000 đô la, sản lượng 5.000 MWh mỗi năm, tỷ lệ chiết khấu 5% và vòng đời 20 năm. Trước hết tính hệ số niên kim:
$$A = \frac{1 - (1.05)^{-20}}{0.05} = 12.4622$$Sau đó tính chi phí điện năng san bằng:
$$\text{LCOE} = \frac{1{,}000{,}000 + 50{,}000 \times 12.4622}{5{,}000 \times 12.4622} = 26.05\ \$/\text{MWh}$$Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ chiết khấu cao hơn làm LCOE tăng hay giảm? Tỷ lệ chiết khấu cao làm giá trị hiện tại của sản lượng điện tương lai giảm mạnh hơn so với vốn đầu tư ban đầu, nên các dự án thâm dụng vốn thường có LCOE cao hơn.
Nếu tỷ lệ chiết khấu bằng 0 thì sao? Máy tính sẽ dùng \(A = n\), tức là lấy trung bình đơn giản (không chiết khấu) của tổng chi phí trên tổng sản lượng.
LCOE có tính đến trợ giá hay doanh thu không? Không – đây thuần túy là chỉ số chi phí. Hãy so sánh nó với giá bán điện kỳ vọng hoặc với các công nghệ khác để đánh giá tính khả thi của dự án.