MLVSS là gì?
MLVSS (Mixed Liquor Volatile Suspended Solids — chất rắn lơ lửng bay hơi trong bùn hoạt tính) là phần hữu cơ, có hoạt tính sinh học trong tổng lượng chất rắn lơ lửng ở bể hiếu khí của hệ thống xử lý nước thải bằng bùn hoạt tính. Trong khi MLSS (Mixed Liquor Suspended Solids) đo toàn bộ chất rắn lơ lửng, thì MLVSS chỉ tách riêng phần bị đốt cháy ở 550 °C — một thước đo gián tiếp khá thực tế cho khối lượng vi sinh vật (cả sống lẫn chết). Nhân viên vận hành dùng MLVSS để ước lượng tỷ số thức ăn trên vi sinh vật (F/M), tuổi bùn và tình trạng tổng thể của quá trình xử lý.
Cách dùng máy tính này
Hãy nhập giá trị MLSS bạn đo được theo mg/L và tỷ lệ chất rắn bay hơi (tỷ số dạng thập phân giữa chất rắn bay hơi và tổng chất rắn, thường nằm trong khoảng 0,65–0,85 đối với nước thải sinh hoạt). Máy tính sẽ nhân hai giá trị này để trả về MLVSS theo mg/L, đồng thời cho biết lượng chất rắn cố định (vô cơ, không bay hơi) bằng MLSS − MLVSS.
Giải thích công thức
Mối quan hệ này rất đơn giản:
$$\text{MLVSS} = \text{MLSS} \times f_v$$trong đó \(f_v\) là tỷ lệ chất rắn bay hơi. Biến đổi lại, bản thân tỷ lệ bay hơi được tính bằng \(f_v = \text{MLVSS} / \text{MLSS}\). Phần chất rắn cố định chính là phần còn lại: \(\text{Cố định} = \text{MLSS} - \text{MLVSS}\). Vì tỷ lệ bay hơi luôn nằm trong khoảng từ 0 đến 1, nên MLVSS luôn nhỏ hơn hoặc bằng MLSS.
Ví dụ minh họa
Giả sử một nhà máy đo được MLSS = 3.000 mg/L và tỷ lệ bay hơi từ phòng thí nghiệm là 0,75. Khi đó
$$\text{MLVSS} = 3000 \times 0{,}75 = 2250 \text{ mg/L}$$tỷ lệ bay hơi là 75%, và lượng chất rắn cố định bằng \(3000 - 2250 = 750\) mg/L.
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ chất rắn bay hơi thông thường là bao nhiêu? Đối với bùn hoạt tính đô thị, giá trị này thường vào khoảng 0,70–0,85; giá trị càng cao cho thấy lượng vi sinh vật càng nhiều so với cát sạn và khoáng chất trơ.
Vì sao nên dùng MLVSS thay cho MLSS? MLVSS phản ánh chính xác hơn lượng vi sinh vật đang hoạt động, nhờ đó cho ra tỷ số F/M và các phép tính động học sinh học chính xác hơn so với MLSS tổng.
Tỷ lệ bay hơi có thể vượt quá 1 không? Không — MLVSS là một phần nằm trong MLSS, nên tỷ lệ này luôn phải nằm trong khoảng từ 0 đến 1.
