Công cụ tính khối lượng từ thể tích là gì?
Công cụ này giúp chuyển đổi một thể tích đã đo của bất kỳ chất nào sang khối lượng (trọng lượng) dựa trên mật độ của chất đó. Nó áp dụng mối quan hệ phổ quát giữa khối lượng, mật độ và thể tích, nên có thể dùng cho nước, dầu, nhiên liệu, kim loại, hóa chất và nhiều thứ khác — ở bất cứ đâu trên Trái Đất, không phụ thuộc vào quy định của riêng quốc gia nào.
Cách sử dụng
Nhập thể tích, chọn đơn vị thể tích (mililít, lít, mét khối hoặc gallon Mỹ), rồi nhập mật độ của chất bạn cần tính. Mật độ có thể được cho theo g/cm³ hoặc kg/L — hai đơn vị này có cùng giá trị số. Công cụ sẽ trả về khối lượng theo kilôgam, gram và pound.
Giải thích công thức
Công thức cốt lõi là $$m = \rho \cdot V$$ trong đó m là khối lượng, ρ (rho) là mật độ và V là thể tích. Để đảm bảo các đơn vị nhất quán, thể tích nhập vào trước tiên được quy đổi sang lít, sau đó nhân với mật độ tính theo kg/L để ra kết quả là kilôgam. Số gram bằng kilôgam × 1000, còn pound bằng kilôgam × 2,20462.
Ví dụ minh họa
Lấy 5 lít nước, có mật độ 1,0 kg/L. Khối lượng $$= 1{,}0 \times 5 = 5 \text{ kg}$$ tương đương 5.000 g hay khoảng 11,02 lb. Còn dầu ô liu với mật độ 0,92 kg/L sẽ cho \(0{,}92 \times 5 = 4{,}6 \text{ kg}\) cho cùng 5 L đó.
Mật độ của các chất thông dụng
Máy tính yêu cầu mật độ theo g/cm³, tương đương với kg/L. Các giá trị dưới đây được tính theo đơn vị này, nên bạn có thể nhập trực tiếp. Đây là các số liệu điển hình. Mật độ thực tế thay đổi theo nhiệt độ, thành phần, độ ẩm và cấp chất lượng. Khi có một khoảng giá trị, hãy dùng giá trị ở giữa khoảng để ước tính sơ bộ. Hãy dùng giá trị đo được hoặc do nhà cung cấp chỉ định khi cần độ chính xác cao.
| Chất | Mật độ điển hình (g/cm³ = kg/L) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Chất lỏng | ||
| Nước (tinh khiết) | 1.000 | Ở 4 °C (mật độ cực đại, 0.99997) |
| Nước (tinh khiết) | 0.998 | Ở 20 °C |
| Nước biển | ~1.020–1.030 (điển hình 1.025) | Phụ thuộc vào độ mặn và nhiệt độ |
| Etanol | 0.789 | Ở 20 °C |
| Nhiên liệu diesel | ~0.83–0.85 | Ở 15 °C; thay đổi theo cấp nhiên liệu và khu vực |
| Xăng | ~0.71–0.77 | Ở 15 °C; thay đổi theo công thức pha trộn |
| Dầu thực vật | ~0.91–0.93 (điển hình 0.92) | Ở nhiệt độ phòng |
| Mật ong | ~1.38–1.45 (điển hình 1.42) | Phụ thuộc vào hàm lượng nước |
| Thủy ngân | 13.53 | Ở khoảng 25 °C (13.55 ở 20 °C) |
| Kim loại | ||
| Nhôm | 2.70 | Kim loại nguyên chất; hợp kim khoảng 2.6–2.8 |
| Thép (carbon) | ~7.75–8.05 (điển hình 7.85) | Thép không gỉ thường khoảng 7.9–8.0 |
| Sắt | 7.87 | Sắt nguyên chất |
| Đồng | 8.96 | Đồng nguyên chất |
| Chì | 11.34 | Chì nguyên chất |
| Vàng | 19.32 | Vàng nguyên chất (24 karat) |
| Vật liệu xây dựng và vật liệu khác | ||
| Bê tông (trọng lượng thường) | ~2.3–2.5 (điển hình 2.4) | Bê tông cốt thép thuộc nhóm giá trị cao hơn |
| Cát khô | ~1.5–1.7 (điển hình 1.6) | Mật độ khối (dạng rời, đổ đầy); cát ướt nặng hơn |
| Băng | 0.917 | Ở 0 °C |
| Gỗ thông | ~0.35–0.6 (điển hình 0.5) | Phụ thuộc mạnh vào loài gỗ và độ ẩm |
Đối với vật liệu dạng hạt như cát, sỏi hoặc ngũ cốc, hãy dùng mật độ khối. Giá trị này tính cả khoảng không khí giữa các hạt. Nó thấp hơn nhiều so với mật độ của chính các hạt rắn.
Chuyển đổi đơn vị thể tích và mật độ
Máy tính làm việc với lít và kg/L. Khối lượng bằng mật độ × thể tích × hệ số đơn vị quy đổi thể tích của bạn về lít. Các hệ số này là giá trị chính xác hoặc giá trị tiêu chuẩn.
| Đại lượng | Quy đổi | Ghi chú |
|---|---|---|
| Thể tích | ||
| Lít | 1 L = 1000 mL = 0.001 m³ | Hệ số của máy tính cho mL: 0.001 |
| Mét khối | 1 m³ = 1000 L | Hệ số của máy tính: 1000 |
| Galông chất lỏng (Mỹ) | 1 US gal = 3.78541 L | Chính xác: 3.785411784 L; đây là hệ số máy tính sử dụng |
| Galông Imperial (Anh) | 1 imp gal = 4.54609 L | Máy tính không hỗ trợ. Hãy quy đổi sang lít trước. |
| Mật độ | ||
| g/cm³ | 1 g/cm³ = 1 kg/L = 1 g/mL | Đơn vị mà máy tính yêu cầu |
| kg/m³ | 1 g/cm³ = 1000 kg/m³ | Chia kg/m³ cho 1000 để có kg/L |
| lb/ft³ | 1 g/cm³ = 62.428 lb/ft³ | Chia lb/ft³ cho 62.428 để có kg/L (lb là pao) |
| lb/US gal | 1 g/cm³ = 8.3454 lb/US gal | Chia lb/gal cho 8.3454 để có kg/L (lb là pao) |
| Khối lượng | ||
| Kilôgam | 1 kg = 1000 g = 2.20462 lb | 1 lb = 0.45359237 kg chính xác |
Ví dụ quy đổi
Một phiếu dữ liệu nhiên liệu ghi diesel là 850 kg/m³. Bạn muốn tính khối lượng của 200 L loại này. Trước tiên, đổi mật độ sang kg/L:
$$\rho = \frac{850\ \text{kg/m}^3}{1000} = 0.85\ \text{kg/L}$$Sau đó nhân với thể tích. Thể tích đã ở đơn vị lít, nên hệ số đơn vị là 1:
$$m = 0.85\ \text{kg/L} \times 200\ \text{L} \times 1 = 170\ \text{kg}$$Vậy 200 L diesel này có khối lượng 170 kg. Tính theo pao (lb) thì là \(170 \times 2.20462 \approx 374.79\) lb.
Nếu mật độ của bạn tính theo lb/ft³, hãy quy đổi tương tự. Ví dụ, \(53.06 \div 62.428 \approx 0.85\) kg/L.
Câu hỏi thường gặp
Tìm giá trị mật độ ở đâu? Một số mật độ thông dụng: nước 1,0; sữa 1,03; dầu ô liu 0,92; xăng 0,74; mật ong 1,42; thủy ngân 13,6 (tất cả đều tính theo g/cm³ = kg/L).
Vì sao g/cm³ và kg/L lại cùng một con số? Vì 1 cm³ = 1 mL, mà 1 lít có 1000 mL và 1 kg có 1000 g, nên các hệ số quy đổi triệt tiêu nhau hoàn toàn.
Nhiệt độ có ảnh hưởng không? Có — mật độ thay đổi đôi chút theo nhiệt độ, nhất là đối với chất khí và chất lỏng. Để có độ chính xác cao nhất, hãy dùng giá trị mật độ được đo ở đúng nhiệt độ làm việc của bạn.