Máy Tính Thế Nước

Máy Tính Thế Nước

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Ψ=Ψs+Ψptrong đó{Ψs=−Ion hóa i·Nồng độ C·R·(Nhiệt độ (∘C)+273)Ψp=Áp suất ΨpR=0.0831\begin{gathered} \Psi = \Psi_s + \Psi_p \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} \Psi_s &= -\,{{\text{Ion hóa } i}} \cdot {{\text{Nồng độ } C}} \cdot R \cdot \left({{\text{Nhiệt độ } (^{\circ}\text{C})}} + 273\right) \\ \Psi_p &= {{\text{Áp suất } \Psi_p}} \\ R &= 0.0831 \end{aligned} \right. \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Thế nước (Ψ)
-3,677
bar
Thế chất tan (Ψs) -3,677 bar
Thế áp suất (Ψp) 0 bar

Báo lỗi nội dung trang này

Thế nước là gì?

Thế nước (\(\Psi\)) đo thế năng của nước trên một đơn vị thể tích so với nước nguyên chất ở điều kiện chuẩn. Đại lượng này cho biết hướng di chuyển của nước: nước luôn chảy từ vùng có thế nước cao hơn (ít âm hơn) sang vùng có thế nước thấp hơn (âm hơn). Trong sinh học thực vật, thế nước giải thích cách nước đi từ đất vào rễ, theo mạch gỗ lên trên rồi thoát ra ngoài qua lá. Thế nước được đo bằng bar hoặc megapascal (công cụ này sử dụng đơn vị bar).

Nước chảy qua màng từ thế nước cao đến thế nước thấp
Nước di chuyển từ vùng có thế nước cao đến vùng có thế nước thấp.

Cách sử dụng máy tính

Nhập hằng số ion hóa (\(i\)) của chất tan, nồng độ mol \(C\) tính bằng mol/L, nhiệt độ theo độ Celsius và thế áp suất \(\Psi_p\) theo bar. Công cụ sẽ đổi nhiệt độ sang kelvin, tính thế chất tan theo công thức $$\Psi_s = -iCRT,$$ sau đó cộng thêm thế áp suất để cho ra thế nước tổng \(\Psi\).

Giải thích công thức

Các phương trình cơ bản là $$\Psi = \Psi_s + \Psi_p$$ và $$\Psi_s = -iCRT,$$ trong đó \(i\) là hằng số ion hóa (hằng số van 't Hoff), \(C\) là nồng độ mol (mol/L), \(R\) là hằng số áp suất \(0{,}0831\ \text{L}\cdot\text{bar/(mol}\cdot\text{K)}\), và \(T\) là nhiệt độ tính bằng kelvin (°C + 273). Thế chất tan luôn bằng 0 hoặc âm, vì việc hòa tan chất tan làm giảm thế nước. Thế áp suất thường mang giá trị dương bên trong tế bào thực vật trương nước và có thể âm trong mạch gỗ khi chịu lực căng.

Quảng cáo
Thế nước bằng thế chất tan cộng thế áp suất
Tổng thế nước là tổng của thế chất tan và thế áp suất.

Ví dụ minh họa

Giả sử có dung dịch saccarozơ (\(i = 1\)) ở nồng độ 0,15 mol/L và nhiệt độ 22 °C, không thêm áp suất (\(\Psi_p = 0\)). Đổi nhiệt độ: \(22 + 273 = 295\ \text{K}\). Khi đó $$\Psi_s = -(1)(0{,}15)(0{,}0831)(295) = -3{,}677\ \text{bar}.$$ Với \(\Psi_p = 0\), thế nước tổng $$\Psi = -3{,}677 + 0 = -3{,}677\ \text{bar}.$$

Giá trị thế nước điển hình trong thực vật và môi trường

Bảng liệt kê các khoảng giá trị gần đúng trong sách giáo khoa, không phải số đo chính xác. Giá trị thực tế thay đổi theo loài, nhiệt độ, loại đất và điều kiện. Quy đổi: 1 bar = 0,1 MPa (vì vậy 10 bar = 1 MPa).

Hệ thống Ψ gần đúng (MPa) Ψ gần đúng (bar)
Nước tinh khiết (điều kiện tiêu chuẩn) 0 0
Tế bào lá trương nước −0,5 đến −1 −5 đến −10
Đất đủ ẩm −0,01 đến −0,03 −0,1 đến −0,3
Đất ở độ ẩm đồng ruộng khoảng −0,03 khoảng −0,3
Điểm héo vĩnh viễn khoảng −1,5 khoảng −15
Nhựa xylem chịu lực căng −0,5 đến −2 −5 đến −20
Không khí khô ở độ ẩm tương đối 50% khoảng −90 khoảng −900

Nước thường chảy xuống theo gradient này: từ đất (ít âm hơn) qua rễ, xylem và lá, rồi thoát ra không khí có thế nước âm hơn rất nhiều.

Quảng cáo

Hệ số van 't Hoff (i) đối với các chất tan thông dụng

Hệ số van 't Hoff là số hạt mà một chất tan tạo ra khi hòa tan. Các giá trị dưới đây là giá trị lý tưởng (phân ly hoàn toàn, pha loãng vô hạn), đây là giá trị mà trường ion hóa của máy tính yêu cầu.

Chất tan i lý tưởng Ghi chú
Sucrose 1 Không phân ly
Glucose 1 Không phân ly
Fructose 1 Không phân ly
Urea 1 Không phân ly
NaCl 2 Na⁺ + Cl⁻
KCl 2 K⁺ + Cl⁻
CaCl₂ 3 Ca²⁺ + 2 Cl⁻
MgCl₂ 3 Mg²⁺ + 2 Cl⁻
Na₂SO₄ 3 2 Na⁺ + SO₄²⁻

Lưu ý: trong dung dịch thực, đặc biệt ở nồng độ cao hơn, i hiệu dụng thấp hơn giá trị lý tưởng do sự tạo cặp ion (các ion mang điện trái dấu kết hợp với nhau). Vì vậy, dùng i lý tưởng sẽ ước tính Ψs âm hơn một chút so với thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Nên dùng giá trị \(i\) nào? Dùng \(i = 1\) cho các chất tan không phân li như saccarozơ hay glucozơ. Với NaCl dùng \(i \approx 2\) (phân li thành Na⁺ và Cl⁻), còn với CaCl₂ dùng \(i \approx 3\).

Tại sao thế chất tan lại âm? Việc thêm chất tan làm giảm năng lượng tự do của nước, nên \(\Psi_s\) kéo thế nước xuống dưới 0. Nước nguyên chất có \(\Psi = 0\).

Dùng giá trị \(R\) nào? Công cụ này dùng \(R = 0{,}0831\ \text{L}\cdot\text{bar/(mol}\cdot\text{K)}\) để kết quả ra theo đơn vị bar. Nhân giá trị bar với 0,1 để đổi sang megapascal (MPa).

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật