Công cụ này giúp gì cho bạn
Khi bạn đan que hoặc móc len bằng hai sợi trở lên ghép chung, bó sợi đó ứng xử y như một sợi len dày hơn. Công cụ này ước tính độ dày tương đương ấy dựa trên chỉ số WPI (số vòng quấn trong một inch) của một sợi đơn và số sợi bạn định ghép lại, rồi gọi tên nhóm phân loại sợi chuẩn gần nhất.
Lưu ý: các tên nhóm sợi ở đây (Lace, Fingering, Sport, DK, Worsted, Bulky, Super Bulky) là hệ phân loại của Hội đồng Sợi len Hoa Kỳ (CYC), vốn được dùng phổ biến trên nhãn len nhập khẩu và các mẫu đan tiếng Anh. Len bán tại Việt Nam nhiều khi chỉ ghi số ply hoặc chi số sợi, nên bạn hãy tự đo WPI để đối chiếu cho chắc.
Giải thích công thức
WPI cho biết có bao nhiêu vòng len quấn vừa trong một inch, nên chỉ số này tỉ lệ nghịch với đường kính sợi. Ghép \(n\) sợi giống hệt nhau nghĩa là cộng dồn diện tích mặt cắt ngang của chúng; mà diện tích tăng theo bình phương đường kính, nên đường kính của cả bó sợi tăng theo \(\sqrt{n}\). Vì vậy số vòng quấn trong một inch của bó sợi là:
$$\text{WPI}_{c} = \frac{ \text{WPI}_{s}}{\sqrt{n}}$$
trong đó \(\text{WPI}_{s}\) là số vòng quấn trong một inch của sợi đơn và \(n\) là số sợi được ghép chung.
Cách dùng
Quấn một sợi len sát nhau quanh cây thước trong đúng một inch rồi đếm số vòng, đó chính là \(\text{WPI}_{s}\). Nhập con số này cùng số sợi bạn định ghép. Công cụ sẽ trả về WPI kết hợp và quy nó về một nhóm sợi: Lace (ren), Fingering, Sport, DK, Worsted, Bulky hoặc Super Bulky.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn ghép hai sợi len loại fingering (khoảng 14 WPI) lại với nhau:
$$\text{WPI}_{c} = \frac{14}{\sqrt{2}} = 9.9$$
WPI kết hợp xấp xỉ 9,9 rơi vào khoảng của nhóm Worsted — đúng như kinh nghiệm quen thuộc của giới đan móc: hai sợi fingering ghép lại đan ra thành phẩm gần như len worsted.
Câu hỏi thường gặp
Có dùng được khi ghép các loại len khác nhau không? Quy tắc căn bậc hai giả định các sợi giống hệt nhau. Với len pha trộn nhiều loại, kết quả chỉ mang tính ước lượng thô; muốn chính xác hơn, bạn nên quy từng loại về số yard trên mỗi pound (yards-per-pound) rồi cộng lại.
Vì sao lại là căn bậc hai chứ không phải cộng đơn thuần? Vì độ dày phụ thuộc vào đường kính, mà đường kính tăng theo căn bậc hai của tổng diện tích mặt cắt chứ không tăng tuyến tính theo số sợi.
Nhóm phân loại đưa ra có chính xác không? Khoảng WPI của các hãng len thường chồng lấn lên nhau, nên hãy xem nhóm sợi như một điểm khởi đầu và luôn đan một mẫu thử để đo mật độ mũi trước khi vào việc.