Alligation (Karışım) Yöntemi Nedir?
Alligation; eczacılık, kimya ve magistral hazırlamada (compounding) kullanılan klasik bir tekniktir. Derişimleri bilinen iki çözeltiyi, aralarında kalan bir hedef konsantrasyonu elde edecek şekilde nasıl karıştıracağınızı belirlemenizi sağlar. Deneme yanılma yöntemi yerine, alligation size iki stok çözeltinin tam karışım oranını verir. Bu hesaplayıcı; yüzde, mg/mL, molarite veya proof gibi tutarlı her birimle çalışır — yeter ki her üç derişim için aynı birimi kullanın.
Bu Hesaplayıcı Nasıl Kullanılır?
Düşük derişimi, yüksek derişimi ve istediğiniz (hedef) derişimi girin. Hedef değer, düşük ile yüksek değerlerin arasında olmalıdır. İsterseniz hazırlamak istediğiniz toplam miktarı da girebilirsiniz; hesaplayıcı bunu her stok çözeltiden ne kadar kullanmanız gerektiğini gösterecek şekilde paylaştırır. Sonuç, karışım oranını (düşük : yüksek) ve buna karşılık gelen miktarları gösterir.
Formülün Açıklaması
Alligation kuralına göre, düşük derişimli çözeltinin payı, yüksek derişim ile hedef derişim arasındaki farka eşittir; yüksek derişimli çözeltinin payı ise hedef derişim ile düşük derişim arasındaki farka eşittir:
$$\text{Oran (düşük : yüksek)} = (C_{\text{yüksek}} - C_{\text{hedef}}) : (C_{\text{hedef}} - C_{\text{düşük}})$$
Payları gerçek miktarlara çevirmek için, toplam parti hacminizi her çözeltinin payı bölü toplam pay sayısıyla çarpın.
Çözümlü Örnek
Elinizde %5'lik ve %20'lik birer çözelti olduğunu ve 100 mL'lik %12'lik bir çözelti istediğinizi varsayalım. Düşük çözeltinin payı \(= 20 - 12 = 8\); yüksek çözeltinin payı \(= 12 - 5 = 7\). Yani oran \(8 : 7\)'dir (toplam 15 pay). Düşük çözelti miktarı $$= 100 \times \frac{8}{15} \approx 53{,}33 \text{ mL};$$ yüksek çözelti miktarı $$= 100 \times \frac{7}{15} \approx 46{,}67 \text{ mL}.$$
Temel Terimler & Değişkenler
- Düşük konsantrasyon (clow)
- Birleştirilen iki çözeltinin zayıf olanının gücü, % w/v, % v/v, mg/mL, molarite veya herhangi bir tutarlı birim olarak ifade edilir. 0% seyreltici olabilir (ör. saf su veya salin baz).
- Yüksek konsantrasyon (chigh)
- Daha güçlü çözeltinin gücü. İstenilen konsantrasyon, geçerli bir karışım için düşük ve yüksek değerler arasında olmalıdır.
- İstenilen konsantrasyon (cdesired)
- Son karışımın hedef gücü. \(\text{Düşük} \le \text{İstenilen} \le \text{Yüksek}\) koşulunu sağlamalıdır.
- Stok çözelti
- El altında tutulan ve gerektiğinde seyreltilen konsantre bir çözelti. Alligation'da, yüksek (ve bazen düşük) çözelti tipik olarak bir stoktır.
- Parçalar
- Çapraz çıkarma yoluyla elde edilen göreceli, birimsiz oranlar: düşük parçaları \(= \text{Yüksek} - \text{İstenilen}\) ve yüksek parçaları \(= \text{İstenilen} - \text{Düşük}\). Bunlar gerçek hacimler için ölçeklemeden önce partinin nasıl bölündüğünü tanımlar.
- Karışım oranı
- Parçalar, düşük : yüksek olarak ifade edilen oran, genellikle en basit tam sayı biçimine indirgenir (ör. 3 : 1).
- Alligation alternate
- Bu hesaplayıcının kullanıdığı yöntem: iki bilinen gücü ve bir hedefi verilen, o hedefe ulaşmak için gereken her bileşenin oranını bulur.
- Alligation medial
- Ters problem: birkaç bileşenin bilinen miktarları ve güçleri verilen, karışımın ortaya çıkan ortalama (ağırlıklı ortalama) konsantrasyonunu hesaplar.
- Parti boyutu (toplam)
- Hazırlamak istediğiniz bitmiş karışımın toplam hacmi (veya kütlesi). Parçalar/oran bu toplama ölçeklenir ve her çözeltinin gerçek miktarını verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hedefim stok derişimlerinden birine eşitse ne olur? Bu durumda bir "pay" sıfır olur ve yalnızca o tek çözeltiye ihtiyacınız olur.
Üç veya daha fazla çözelti için kullanabilir miyim? Standart alligation iki stok çözeltiyle çalışır. Üç veya daha fazlası için işlemi ikişerli olarak tekrarlayın.
Birim önemli mi? Hayır — her üç derişimi de aynı birimde tutmanız yeterlidir; bulunan miktarlar da toplam miktarınızın birimiyle uyumlu olur.
