Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, seyreltme denklemi olan \(C_1 V_1 = C_2 V_2\) eşitliğini \(V_1\) için çözer; yani belirli bir son derişim ve hacimde daha seyreltik bir çözelti hazırlamak amacıyla derişik stok çözeltinizden almanız gereken hacmi hesaplar. Bir stok ayıracı, tampon çözelti ya da ilacı seyrelttiğiniz her durumda kimya, biyoloji ve eczacılık laboratuvarlarında yaygın olarak kullanılır.
Nasıl kullanılır?
Bildiğiniz üç değeri girin: stok (başlangıç) derişimi \(C_1\), istenen son derişim \(C_2\) ve istenen son hacim \(V_2\). Hesaplayıcı, ölçüp almanız gereken stok hacmini (\(V_1\)) ve son hacme ulaşmak için eklemeniz gereken çözücü (su veya tampon gibi seyreltici) miktarını verir. Her iki derişimi de aynı birimde (örneğin M ve M), her iki hacmi de aynı birimde (örneğin mL ve mL) tutun; \(V_1\) sonucu, \(V_2\) ile aynı hacim biriminde çıkar.
Formülün açıklaması
Seyreltme ilkesi, çözünen madde miktarının korunduğunu söyler: işlem öncesindeki derişim ile hacmin çarpımı, sonrasındaki derişim ile hacmin çarpımına eşittir; yani \(C_1 \times V_1 = C_2 \times V_2\). Bilinmeyen için yeniden düzenlersek
$$V_1 = \frac{\text{Final Conc. (C2)} \times \text{Final Volume (V2)}}{\text{Stock Conc. (C1)}}$$elde edilir. Seyreltme yaptığınız için \(C_1\), \(C_2\)'den büyüktür; dolayısıyla \(V_1\) her zaman \(V_2\)'den küçük olur — aradaki fark, eklediğiniz çözücüdür.
Örnek hesaplama
Elinizde 10 M'lık bir stok var ve 1 M'lık 100 mL çalışma çözeltisine ihtiyacınız var.
$$V_1 = \frac{1 \times 100}{10} = 10 \text{ mL}$$Yani 10 mL stok ölçün ve 100 mL'ye tamamlamak için 90 mL çözücü ekleyin.
Sıkça sorulan sorular
Birimlerin aynı olması gerekir mi? Evet. \(C_1\) ile \(C_2\) aynı birimi paylaşmalı; \(V_2\)'nin birimi de \(V_1\)'in birimini belirler.
Yüzde ya da X katı kullanabilir miyim? Evet — \(C_1\) ve \(C_2\) aynı birimi kullandığı sürece tutarlı her derişim birimi (M, mM, %, mg/mL, X) işe yarar.
Çözücü değeri nedir? \(V_2 - V_1\) değeridir; ölçtüğünüz stoğa son hacme ulaşmak için eklemeniz gereken çözücü hacmidir.
