Sabit Varlık Devir Hızı Nedir?
Sabit varlık devir hızı (İngilizce kısaltmasıyla FATR), bir şirketin maddi duran varlıklarını —arazi, bina, makine ve teçhizat (PP&E) gibi— net satış yaratmak için ne kadar etkili kullandığını ölçen bir verimlilik göstergesidir. Oranın yüksek olması, işletmenin sabit varlıklara yatırdığı her bir liradan daha fazla gelir ürettiği anlamına gelir; düşük bir oran ise atıl kapasiteye veya uzun vadeli varlıklara aşırı yatırım yapıldığına işaret edebilir.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
İlgili döneme ait net satışlarınızı (brüt satışlardan iadeler, indirimler ve iskontolar düşülmüş hali) ve ortalama net sabit varlıklarınızı girin. Ortalama net sabit varlıklar genellikle (dönem başı net sabit varlıklar + dönem sonu net sabit varlıklar) ÷ 2 formülüyle, birikmiş amortisman düşülmüş değerler kullanılarak hesaplanır. Araç, satışların sabit varlık tabanını kaç kez karşıladığını gösteren devir hızı oranını anında verir.
Formülün Açıklaması
Formül oldukça basittir:
$$\text{Sabit Varlık Devir Hızı} = \frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Ortalama Net Sabit Varlıklar}}$$
Net satışlar payda değil, payda yer alır çünkü varlıkların ürettiği çıktıyı temsil eder. Paydada ise ortalama değer kullanılır; böylece yıl içinde gerçekleştirilen büyük makine alımları veya satışlarının etkisi yumuşatılır ve daha temsili bir sonuç elde edilir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir üretici firmanın net satışları 500.000 $ ve ortalama net sabit varlıkları 200.000 $ olsun. Oran $$\frac{500{.}000\ \$}{200{.}000\ \$} = \mathbf{2{,}5}$$ olur. Bu da şirketin sabit varlıklara yatırdığı her 1,00 $ için 2,50 $ satış ürettiği anlamına gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
İyi bir sabit varlık devir hızı kaç olmalı? Bu, sektöre göre büyük farklılık gösterir. Sermaye yoğun sektörlerde (enerji/altyapı, üretim) oranlar genelde düşükken, hizmet sektörü veya varlık yükü hafif işletmelerde oranlar çoğunlukla yüksektir. Sonucu mutlaka kendi sektörünüzdeki rakiplerle karşılaştırın.
Brüt mü yoksa net sabit varlıkları mı kullanmalıyım? Standart yaklaşım net sabit varlıkları (birikmiş amortisman düşüldükten sonra) kullanmaktır; ancak bazı analistler amortisman politikasından kaynaklanan sapmaları ortadan kaldırmak için brüt değeri tercih eder.
Neden yıl sonu değil de ortalama varlıklar kullanılır? Dönem başı ve dönem sonu bakiyelerinin ortalamasını almak, özellikle yıl ortasında önemli varlık alım veya satımları yapıldığında, varlık tabanını dönemin tamamına ait satışlarla daha doğru eşleştirir.
