Bu hesaplama aracı ne işe yarar?
Bu araç, mali tablo analizinde sıkça kullanılan klasik verimlilik (aktif devir hızı) oranlarını hesaplar. Her oran, net satışları (gelir tablosundan) bir bilanço kalemine bölerek o kalemin dönem içinde gelir yaratmak üzere kaç kez "döndüğünü" gösterir. Devir hızının yüksek olması, varlıkların genellikle daha verimli kullanıldığına işaret eder. Hesaplama tamamen evrensel muhasebe mantığına dayanır ve para biriminden bağımsızdır; yalnızca eşik değerleri yaklaşık ve genel niteliktedir (yatırım tavsiyesi değildir).
Nasıl kullanılır?
Tüm tutarları aynı birimde girin (örneğin bin TL). Net satışlara ek olarak beş bilanço kalemini girin: ticari alacaklar, stoklar, maddi duran varlıklar, toplam net varlıklar (özkaynaklar) ve toplam aktif (toplam yükümlülükler ve net varlıklar). Araç, her devir hızı oranını "kat" cinsinden döndürür ve ilgili eşik aralığına göre Mükemmel, Ortalama/Normal veya Riskli/Dikkat şeklinde değerlendirir.
Formül
Tüm oranlar aynı mantığı kullanır: Net Satışlar / Varlık Kalemi. Pay ve payda aynı para biriminde olduğu için birim sadeleşir ve sonuç, birimsiz, saf bir devir sayısı olarak ortaya çıkar. Bu sürüm, girilen dönem sonu bilanço değerini doğrudan kullanır (bazı kaynaklar bunun yerine dönem başı ve dönem sonu değerlerinin ortalamasını alır).
$$\text{Toplam Aktif Devir Hızı} = \frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Toplam Aktif}}$$$$\text{Alacak Devir Hızı} = \frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Ticari Alacaklar}}$$$$\text{Stok Devir Hızı} = \frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Stoklar}}$$$$\text{Maddi Duran Varlık Devir Hızı} = \frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Maddi Duran Varlıklar}}$$$$\text{Özkaynak Devir Hızı} = \frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Özkaynaklar}}$$
Örnek hesaplama
Satışlar = 1.000.000, alacaklar = 120.000, stoklar = 40.000, maddi duran varlıklar = 150.000, özkaynaklar = 300.000 ve toplam aktif = 700.000 olsun: toplam aktif devir hızı = $$\frac{1{.}000{.}000}{700{.}000} = 1{,}43 \text{ kat (Ortalama)}$$ alacak devir hızı = \(8{,}33\); stok devir hızı = \(25{,}0\); maddi duran varlık devir hızı = \(6{,}67\); özkaynak devir hızı = \(3{,}33\) — hepsi Ortalama bandında yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Devir hızının yüksek olması ne anlama gelir? Genellikle varlıkların satış yaratmak için daha verimli kullanıldığını gösterir; ancak çok yüksek değerler, yetersiz yatırımın da bir işareti olabilir.
Bir oran neden tire (–) olarak gösteriliyor? Payda sıfır ya da boş ise oran tanımsızdır; sonsuz olarak gösterilmek yerine hesaplamadan çıkarılır.
Eşik değerleri kesin kurallar mı? Hayır. Bunlar sektörden bağımsız, genel yol gösterici değerlerdir; ideal aralıklar sektöre ve iş modeline göre büyük ölçüde değişir.
