Baskı taşma hesaplayıcı nedir?
Baskı taşma (bleed) hesaplayıcı, tasarım dosyanızın ne kadar büyük olması gerektiğini bulur; böylece renkler ve görseller ürünün kenarına kadar kesintisiz uzanır. Matbaalar birçok sayfayı aynı anda kestiği için bıçak milimetrenin küçük bir kesri kadar kayabilir. Kesilen kenarda ince beyaz çizgiler oluşmasını önlemek için tasarımcılar arka planı nihai kesim çizgisinin ötesine taşırır. İşte bu ekstra şerit taşma payı (bleed) olarak adlandırılır ve bu araç onu kesim ölçünüze otomatik olarak ekler.
Nasıl kullanılır?
Ürününüzün bitmiş kesim (trim) genişliğini ve yüksekliğini, her kenarda istediğiniz taşma payını (3 mm en yaygın varsayılan değerdir; ABD'de 0.125 inç ≈ 3.175 mm) ve önemli içeriği kesimden uzak tutan güvenlik payını girin. Hesaplayıcı, belgenizi oluşturmanız gereken tam çalışma alanı (artboard) boyutunu ve metin ile logoların içinde kalması gereken güvenli alanı verir.
Formülün açıklaması
Taşma payı her kenara eklendiğinden, her ölçü taşma değerinin \(B\) iki katı kadar büyür:
$$\text{W}_{bleed} = \text{W}_{trim} + 2B, \qquad \text{H}_{bleed} = \text{H}_{trim} + 2B$$Güvenli alan ise pay \(M\) değerinin iki katı kadar içeri doğru daralır; burada \(\text{W}_{trim}\) ve \(\text{H}_{trim}\) kesim ölçüleridir:
$$\text{W}_{safe} = \text{W}_{trim} - 2M, \qquad \text{H}_{safe} = \text{H}_{trim} - 2M$$Örnek hesaplama
3 mm taşma payı ve 5 mm güvenlik payına sahip bir A4 broşür için (210 \(\times\) 297 mm):
$$\text{W}_{bleed} = 210 + 2\times 3 = 216\,\text{mm}$$$$\text{H}_{bleed} = 297 + 2\times 3 = 303\,\text{mm}$$$$\text{W}_{safe} = 210 - 2\times 5 = 200\,\text{mm}$$Yani dosyayı 216 \(\times\) 303 mm boyutunda oluşturur, önemli içerikleri de 200 \(\times\) 287 mm'lik güvenli alanın içinde tutarsınız.
Sık Sorulan Sorular
Ne kadar taşma payı gerekir? Çoğu matbaa kenar başına 3 mm (veya 0.125 inç) ister, ancak her zaman baskıyı yaptıracağınız firmaya doğrulatın.
Taşma payı ile güvenlik payı arasındaki fark nedir? Taşma payı, tasarımı kesim çizgisinin ötesine uzatır; güvenlik payı ise önemli öğeleri kesimden güvenli bir mesafe içeride tutarak hiçbir şeyin kırpılmamasını sağlar.
Dosyayı kesim boyutunda mı yoksa taşma boyutunda mı dışa aktarmalıyım? Yukarıda gösterilen tam taşma boyutunda dışa aktarın; matbaanız isterse kesim işaretlerini (crop marks) de ekleyin.
Standart Kesim Boyutları ve Taşma Payı Değerleri
Aşağıdaki tabloda yaygın olarak kullanılan baskı ürünlerinin kesim boyutları, her bir kenara en sık uygulanan taşma payı ve tipik bir güvenlik (güvenli bölge) kenar boşluğu ile birlikte listelenmiştir. A serisi boyutlar (A4, A5, A6, DL) uluslararası standart ISO 216 tarafından tanımlanır; US Letter (ABD Letter) ve 3,5 × 2 inç kartvizit Kuzey Amerika gelenekleridir, buna karşın 85 × 55 mm kartvizit Avrupa'da yaygındır. 3 mm'lik bir taşma payı ve imparatorluk (inç) sistemindeki 0,125 inç (\(\approx 3.175\text{ mm}\)) her zamanki varsayılan değerlerdir, ancak bunlar birer gelenektir, evrensel kurallar değildir. Dosyayı oluşturmadan önce kesin taşma payını ve güvenli kenar boşluğunu her zaman belirli baskı sağlayıcınızla teyit edin.
| Ürün | Kesim boyutu | Kenar başına taşma payı | Güvenli kenar boşluğu |
|---|---|---|---|
| A4 (ISO 216) | 210 × 297 mm | 3 mm | 3–5 mm |
| A5 (ISO 216) | 148 × 210 mm | 3 mm | 3–5 mm |
| A6 (ISO 216) | 105 × 148 mm | 3 mm | 3–5 mm |
| DL (ISO 216, ⅓ A4) | 99 × 210 mm | 3 mm | 3–5 mm |
| US Letter (Kuzey Amerika) | 8.5 × 11 in (215.9 × 279.4 mm) | 0.125 in (3.175 mm) | 0.125–0.25 in |
| ABD kartviziti (Kuzey Amerika) | 3.5 × 2 in (88.9 × 50.8 mm) | 0.125 in (3.175 mm) | 0.125 in (≈3 mm) |
| AB kartviziti | 85 × 55 mm | 3 mm | 3–5 mm |
Herhangi bir kesim boyutunu tam belge boyutuna çevirmek için, taşma payını her boyutun her iki kenarına ekleyin: 3 mm taşma paylı A4 için belge \((210 + 2 \times 3) \times (297 + 2 \times 3) = 216 \times 303\text{ mm}\) olur. Güvenli bölge ise bunun yerine her iki kenardan kenar boşluğu kadar küçülür, örneğin 5 mm güvenli kenar boşluğu ile: \((210 - 2 \times 5) \times (297 - 2 \times 5) = 200 \times 287\text{ mm}\).
Milimetre, İnç ve Punto Dönüşümü
Baskı taşma payı ayarı üç birimi bir arada kullanır: milimetre (metrik grafik çalışmaları ve ISO kâğıt boyutları), inç (Kuzey Amerika boyutları) ve PostScript puntoları (PDF ve sayfa düzeni yazılımlarının içinde kullanılır). Bunlar kesin temel çarpanlarla birbirine bağlıdır:
$$1\text{ in} = 25.4\text{ mm} = 72\text{ pt} \qquad 1\text{ mm} = \frac{72}{25.4}\text{ pt} \approx 2.835\text{ pt}$$
Buradaki punto, tam olarak \(\tfrac{1}{72}\) inç olarak tanımlanan modern PostScript / DTP puntosudur (PDF, InDesign, Illustrator ve benzeri araçların kullandığı standart). Tablo, taşma payı ve güvenli kenar boşluklarını ayarlarken en sık karşılaştığınız değerleri dönüştürür; inç ve punto rakamları yuvarlanmıştır, bu yüzden onları yaklaşık değerler olarak kabul edin.
| Değer | Milimetre (mm) | İnç (in) | Punto (pt) |
|---|---|---|---|
| Yaygın metrik taşma payı | 3 mm | ≈ 0.118 in | ≈ 8.5 pt |
| Yaygın imparatorluk (inç) taşma payı | 3.175 mm | 0.125 in | 9 pt |
| Daha büyük güvenli kenar boşluğu | 5 mm | ≈ 0.197 in | ≈ 14.17 pt |
| Temel: bir inç | 25.4 mm | 1 in | 72 pt |
| Temel: bir milimetre | 1 mm | ≈ 0.0394 in | ≈ 2.835 pt |
Tam yerine koyma ile gösterilen örnek dönüşümler:
- 3 mm'den inçe: \(3 \div 25.4 = 0.1181\ldots \approx 0.118\text{ in}\)
- 3 mm'den puntoya: \(3 \times 2.835 = 8.50\text{ pt}\)
- 0,125 inçten milimetreye: \(0.125 \times 25.4 = 3.175\text{ mm}\)
- 0,125 inçten puntoya: \(0.125 \times 72 = 9\text{ pt}\)
- 5 mm'den inçe: \(5 \div 25.4 = 0.1968\ldots \approx 0.197\text{ in}\)