Çözünürlük Çarpımı (Ksp) Nedir?
Çözünürlük çarpımı sabiti Ksp, az çözünen iyonik bir katının suda çözünmesine ait denge sabitidir. AaBb → a A + b B şeklinde çözünen bir tuz için katı, ifadeye dahil edilmez ve Ksp, çözünmüş iyon derişimlerinin her birinin kendi stokiyometrik katsayısı kuvvetine yükseltilmiş halinin çarpımına eşittir. Küçük bir Ksp düşük çözünürlüğe, büyük bir Ksp ise tuzun kolayca çözündüğüne işaret eder.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Katyon [A] ve anyon [B] için denge derişimlerini mol/L cinsinden girin; ardından dengelenmiş çözünme denklemindeki a ve b stokiyometrik katsayılarını ekleyin. Araç size Ksp değerini, tek tek iyon terimlerini ve pKsp değerini verir. AgCl gibi basit 1:1 oranlı bir tuz için her iki katsayı da 1'dir. Mg(OH)2 için ise katyon katsayısı 1, anyon (OH) katsayısı 2'dir.
Formülün Açıklaması
$$K_{sp} = [A]^{a} \cdot [B]^{b}$$ Her iyon derişimi, formül birimi başına oluşan o iyonun mol sayısı kuvvetine yükseltilir. Saf katının aktivitesi 1 olduğundan ifadede hiçbir zaman yer almaz. Sonuç, boyutsuz bir sayıdır (geleneksel olarak derişimler 1 mol/L standart durumuna göre alınır).
Çözümlü Örnek
Ag2CrO4 → 2 Ag + CrO4 tepkimesini ele alalım. \([Ag] = 2 \times 10^{-4}\) mol/L (\(a = 2\)) ve \([CrO_4] = 1 \times 10^{-4}\) mol/L (\(b = 1\)) olsun. Bu durumda $$K_{sp} = (2\times10^{-4})^{2} \times (1\times10^{-4}) = 4\times10^{-8} \times 1\times10^{-4} = 4\times10^{-12}$$ olur ve \(pK_{sp} \approx 11{,}4\) elde edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ksp'nin birimi var mıdır? Aktivitelerin kullanıldığı modern yaklaşıma göre Ksp boyutsuzdur; çünkü her derişim 1 mol/L standart durumuna bölünür.
Ksp ile Q arasındaki fark nedir? Q (tepkime bölümü) herhangi bir derişimi kullanır; Ksp ise denge (doygun çözelti) derişimlerini kullanır. Eğer \(Q > K_{sp}\) ise bir çökelti oluşur; \(Q < K_{sp}\) ise çözelti doymamıştır.
Molar çözünürlüğü doğrudan kullanabilir miyim? Evet — her iyon derişimini molar çözünürlük s cinsinden ifade edip yerine koyabilirsiniz. Bu araç, sizin girdiğiniz açık iyon derişimleriyle çalışır.