Tích Số Tan (Ksp) Là Gì?
Tích số tan, ký hiệu Ksp, là hằng số cân bằng của một chất rắn ion ít tan khi hòa tan trong nước. Với muối phân ly theo dạng AaBb → a A + b B, chất rắn không xuất hiện trong biểu thức, và Ksp bằng tích nồng độ các ion đã tan, mỗi nồng độ được nâng lên lũy thừa bằng hệ số tỉ lượng của ion đó. Ksp càng nhỏ thì muối càng ít tan; Ksp càng lớn thì muối càng dễ tan.
Cách Sử Dụng Máy Tính
Bạn nhập nồng độ cân bằng của cation \([A]\) và anion \([B]\) theo đơn vị mol/L, cùng với hai hệ số tỉ lượng \(a\) và \(b\) lấy từ phương trình hòa tan đã cân bằng. Công cụ sẽ trả về Ksp, từng số hạng ion riêng lẻ và giá trị pKsp. Với muối tỉ lệ 1:1 đơn giản như AgCl, cả hai hệ số đều bằng 1. Với Mg(OH)2, hệ số của cation là 1 còn hệ số của anion (OH) là 2.
Giải Thích Công Thức
$$K_{sp} = [A]^{a} \cdot [B]^{b}$$ Mỗi nồng độ ion được nâng lên lũy thừa bằng số mol ion sinh ra trên mỗi đơn vị công thức của muối. Vì hoạt độ của chất rắn nguyên chất bằng 1, nó không bao giờ xuất hiện trong biểu thức. Kết quả là một số không có thứ nguyên (theo quy ước, nồng độ được quy chiếu về trạng thái chuẩn 1 mol/L).
Ví Dụ Minh Họa
Xét phản ứng Ag2CrO4 → 2 Ag + CrO4. Giả sử \([Ag] = 2 \times 10^{-4}\) mol/L (\(a = 2\)) và \([CrO_4] = 1 \times 10^{-4}\) mol/L (\(b = 1\)). Khi đó $$K_{sp} = (2\times10^{-4})^{2} \times (1\times10^{-4}) = 4\times10^{-8} \times 1\times10^{-4} = 4\times10^{-12}$$ suy ra \(pK_{sp} \approx 11{,}4\).
Câu Hỏi Thường Gặp
Ksp có đơn vị không? Theo quy ước hiện đại dùng hoạt độ, Ksp là đại lượng không thứ nguyên vì mỗi nồng độ đều được chia cho trạng thái chuẩn 1 mol/L.
Ksp và Q khác nhau như thế nào? Q (thương số phản ứng) sử dụng nồng độ ở bất kỳ thời điểm nào; còn Ksp dùng nồng độ ở trạng thái cân bằng (dung dịch bão hòa). Nếu \(Q > K_{sp}\) thì có kết tủa tạo thành; nếu \(Q < K_{sp}\) thì dung dịch chưa bão hòa.
Tôi có thể dùng trực tiếp độ tan mol không? Có — bạn biểu diễn mỗi nồng độ ion theo độ tan mol \(s\) rồi thế vào công thức. Máy tính này làm việc với các nồng độ ion cụ thể mà bạn nhập vào.
