Phần Trăm Thợ Làm Bánh Là Gì?
Phần trăm thợ làm bánh (baker's percentage, hay còn gọi là baker's math) là cách viết công thức chuẩn mà các thợ làm bánh trên thế giới đều dùng. Mỗi nguyên liệu được tính theo phần trăm so với tổng khối lượng bột, và bột luôn được quy về 100%. Cách này giúp bạn dễ dàng nhân lên hay thu nhỏ công thức và so sánh các công thức chỉ trong nháy mắt — một khối bột "độ ẩm 65%" nghĩa là lượng nước bằng 65% khối lượng bột, dù bạn làm mẻ lớn hay nhỏ.
Cách Sử Dụng Công Cụ Này
Hãy nhập tổng khối lượng bột tính bằng gram, sau đó điền phần trăm cho nước (độ ẩm), muối, men và bất kỳ nguyên liệu nào khác như dầu ăn, đường hay bột cái (men chua). Công cụ sẽ nhân từng phần trăm với khối lượng bột để cho ra số gram chính xác, đồng thời cộng tất cả lại thành tổng khối lượng khối bột.
Giải Thích Công Thức
Phép tính cốt lõi rất đơn giản:
$$\text{Khối lượng nguyên liệu} = \text{Bột (g)} \times \frac{\text{Phần trăm nguyên liệu}}{100}$$Vì bột là mốc 100%, bạn chỉ cần biết khối lượng bột là đủ để suy ra mọi lượng còn lại. Tổng khối lượng khối bột bằng khối lượng bột cộng với tổng khối lượng các nguyên liệu.
$$\text{Tổng} = \text{Bột (g)} \times \left(1 + \frac{\text{Nước} + \text{Muối} + \text{Men} + \text{Khác}}{100}\right)$$
Ví Dụ Thực Tế
Giả sử bạn làm bánh với 1000 g bột, độ ẩm 65%, muối 2% và men 1%. Nước \(= 1000 \times 0{,}65 = 650\) g, muối \(= 1000 \times 0{,}02 = 20\) g, men \(= 1000 \times 0{,}01 = 10\) g. Tổng khối lượng khối bột là \(1000 + 650 + 20 + 10 = 1680\) g — đủ cho hai ổ bánh cỡ vừa.
Tỷ lệ phần trăm theo kiểu bánh điển hình
Trong tỷ lệ phần trăm của người nướng bánh, mỗi thành phần được biểu thị dưới dạng phần trăm của tổng trọng lượng bột, luôn là 100%. Các giá trị dưới đây là dãy làm việc điển hình cho mỗi kiểu bánh — công thức thực tế khác nhau tùy theo độ mạnh của bột, khí hậu và sở thích cá nhân. "% Men" đề cập đến men khô tức thì trừ khi kiểu bánh được lên men tự nhiên, trong trường hợp đó con số là phần trăm levain hoặc khởi động.
| Kiểu bánh | Lượng nước (% nước) | % Muối | % Men / khởi động | Những thêm vào đáng chú ý |
|---|---|---|---|---|
| Bánh sandwich (bánh chảy) | 60–65% | 1,8–2% | 1–1,5% men | 3–5% dầu hoặc bơ, 4–6% đường, 2–4% bột sữa |
| Bánh que | 68–75% | 2% | 0,3–1% men (thường có poolish) | Không (bột nạc) |
| Ciabatta | 75–85% | 2–2,5% | 0,5–1% men | 2–4% dầu oliu (tùy chọn), pre-ferment biga |
| Bánh men chua | 70–80% | 2% | 15–25% levain | Không; hỗn hợp hạt nguyên chất phổ biến |
| Focaccia | 75–85% | 2–2,5% | 0,5–1% men | 5–10% dầu oliu trong bột cộng dầu cho khay |
| Pizza (Napoli) | 58–65% | 2,5–3% | 0,1–0,3% men (lên men dài) | Không theo truyền thống |
| Brioche | 50–60% (chủ yếu là trứng) | 1,8–2% | 1,5–2,5% men | 40–60% bơ, 10–15% đường, 40–55% trứng |
| Bánh lỗ (Bagel) | 52–58% | 2% | 0,5–1% men | 1–4% xi-rô malt hoặc đường; bột rất cứng |
Bột nạc (bánh que, bánh men chua, pizza) giữ những thêm vào tối thiểu, trong khi bột giàu (brioche, bánh sandwich) thêm chất béo, đường và sữa làm mềm vụn và làm chậm quá trình ôi thiu.
Các Điều Khoản Chính Được Xác Định
- Tỷ lệ phần trăm của người nướng bánh
- Ký hiệu công thức nơi mỗi thành phần được biểu thị dưới dạng phần trăm của tổng trọng lượng bột chứ không phải của toàn bộ lô. Bột là tài liệu tham khảo và luôn bằng 100%, vì vậy 2% muối có nghĩa là 2 g muối trên 100 g bột.
- Lượng nước
- Nước (hoặc tổng chất lỏng) được biểu thị dưới dạng tỷ lệ phần trăm của người nướng bánh từ bột. Một khối bột có 700 g nước và 1000 g bột ở mức 70% lượng nước. Lượng nước cao hơn thường tạo ra vụn mở, thoáng khí hơn nhưng một khối bột slack, khó điều khiển hơn.
- Tổng trọng lượng bột
- Trọng lượng kết hợp của tất cả các loại bột trong công thức — bột bánh mì, lúa mì nguyên hạt, lúa mạch đen, v.v. Tổng này là đường cơ sở 100% dựa trên đó tất cả các thành phần khác được đo lường. Khi sử dụng pre-ferment, bột của nó được bao gồm trong tổng này.
- Tổng tỷ lệ phần trăm công thức
- Tổng của tất cả các tỷ lệ phần trăm thành phần, bao gồm bột 100%. Nhân trọng lượng bột với tổng này (chia cho 100) cho tổng trọng lượng bột, giúp dễ dàng mở rộng quy mô thành lô đích.
- Tỷ lệ phần trăm muối
- Muối dưới dạng phần trăm của tổng bột, thường là 1,8–2,2% ở hầu hết các loại bánh. Muối kiểm soát tốc độ lên men, tăng cường gluten và cung cấp hương vị; quá ít để bột slack và nhạt nhòa, quá nhiều ức chế men.
- Tỷ lệ phần trăm men
- Leavening (men tức thì, men khô hoạt tính hoặc men tươi) dưới dạng phần trăm của tổng bột. Tỷ lệ phần trăm thấp hơn với lên men lâu dài phát triển nhiều hương vị hơn; men tươi gấp ba lần trọng lượng của men tức thì cho cùng một hoạt động.
- Pre-ferment / levain
- Một phần bột, nước và leavening được lên men trước — poolish, biga, bọt biển hoặc levain bánh men chua. Bột và nước của nó được tính vào tổng trọng lượng bột và lượng nước để các tỷ lệ phần trăm bột cuối cùng vẫn chính xác.
- Tổng trọng lượng bột
- Trọng lượng kết hợp của mỗi thành phần trong hỗn hợp hoàn thành, bằng trọng lượng bột nhân với tổng tỷ lệ phần trăm công thức. Chia điều này cho trọng lượng trên mỗi chiếc bánh cho bạn biết một lô sẽ mang lại bao nhiêu miếng.
Câu Hỏi Thường Gặp
Vì sao tổng các phần trăm lại có thể vượt quá 100%? Bởi vì mỗi nguyên liệu đều được đo so với bột chứ không phải so với tổng khối lượng. Một khối bột hoàn toàn có thể đạt tới 168% tổng tỷ lệ công thức.
Độ ẩm bao nhiêu là hợp lý? Phần lớn bánh mì sandwich nằm ở mức 60–65%, bánh mộc và ciabatta ở 70–85%, còn các loại bột rất ướt thì trên 85%.
Tôi có thể dùng ounce hay pound không? Được — phần trăm thợ làm bánh không phụ thuộc vào đơn vị. Bạn chỉ cần giữ tất cả khối lượng cùng một đơn vị; phần trăm vẫn không đổi.