Máy tính dung kháng tụ điện (Xc)

Máy tính dung kháng tụ điện (Xc)

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Nhật Bản chia đôi: 50 Hz ở phía đông và 60 Hz ở phía tây của đường ranh giới chạy gần từ sông Fuji (Shizuoka) đến Itoigawa (Niigata).

Kết quả

Dung kháng (Xc)
159,1549
ohm (Ω)
Tần số (Hz) 1.000

Công thức

XC=12π·Tần số (Hz)·Điện dung (µF)×10−6X_C = \frac{1}{2\pi \cdot \text{Tần số (Hz)} \cdot \text{Điện dung (µF)} \times 10^{-6}}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Báo lỗi nội dung trang này

Dung kháng là gì?

Dung kháng (Xc) là đại lượng thể hiện sự cản trở của tụ điện đối với dòng điện xoay chiều (AC). Khác với điện trở, mức cản trở của tụ điện phụ thuộc vào tần số tín hiệu: tần số càng cao thì dung kháng càng nhỏ. Dung kháng được đo bằng ohm (Ω) giống như điện trở, nhưng nó không tiêu tán năng lượng dưới dạng nhiệt — mà tích trữ rồi giải phóng năng lượng.

Tụ điện trong mạch xoay chiều với nguồn sóng sin
Dung kháng cản trở dòng điện xoay chiều chạy qua tụ điện.

Cách sử dụng công cụ này

Bạn nhập tần số dòng xoay chiều theo hertz (Hz) và giá trị điện dung theo microfarad (µF). Công cụ sẽ tự động đổi microfarad sang farad và trả về dung kháng tính bằng ohm. Đây là công cụ hữu ích khi thiết kế bộ lọc, mạng ghép/khử ghép tín hiệu và phân tích mạch điện xoay chiều.

Giải thích công thức

Dung kháng được tính theo công thức $$X_C = \frac{1}{2\pi \cdot \text{Tần số (Hz)} \cdot \text{Điện dung (µF)} \times 10^{-6}}$$ trong đó \(f\) là tần số tính bằng hertz và \(C\) là điện dung tính bằng farad. Hằng số \(2\pi\) dùng để chuyển tần số sang tần số góc (\(\omega = 2\pi f\)). Khi \(f\) hoặc \(C\) tăng, tích số ở mẫu số lớn lên và \(X_C\) giảm xuống — đó là lý do tụ điện cho tín hiệu tần số cao đi qua nhưng chặn dòng một chiều (ở 0 Hz dung kháng là vô cùng lớn).

Quảng cáo
Đường cong dung kháng giảm khi tần số tăng
Dung kháng Xc giảm khi tần số f tăng, theo quan hệ tỉ lệ nghịch.

Ví dụ minh họa

Với tụ điện 10 µF ở tần số 60 Hz: \(C = 10 \times 10^{-6} = 0{,}00001 \text{ F}\). Khi đó $$X_C = \frac{1}{2 \times \pi \times 60 \times 0{,}00001} = \frac{1}{0{,}0037699} \approx 265{,}26 \ \Omega$$ Cũng với tụ điện này nhưng ở 1000 Hz, dung kháng chỉ còn khoảng 15,9 Ω.

Quảng cáo

Diễn giải kết quả Xc của bạn

Dung kháng \(X_C\) là sự cản trở, tính bằng ôm, mà một tụ điện đưa ra đối với dòng điện xoay chiều ở một tần số nhất định. Nó tỉ lệ nghịch với cả tần số lẫn điện dung. Nếu bạn tăng gấp đôi một trong hai đại lượng, \(X_C\) giảm còn một nửa. Sau đây là cách đọc con số này trong một mạch thực tế.

Dòng điện và pha trong tụ điện lý tưởng

Trong tụ điện lý tưởng, dòng điện vượt trước điện áp đúng 90°. Dòng điện hiệu dụng (RMS) tuân theo một dạng của định luật Ohm, trong đó dùng điện kháng thay cho điện trở:

$$I = \frac{V}{X_C}$$

Ví dụ, một tụ 1 µF ở tần số 1,000 Hz có

$$X_C = \frac{1}{2\pi \times 1000 \times 1\times 10^{-6}} = \frac{1}{0.0062832} \approx 159.15\ \Omega$$

kết quả là 159.15 Ω. Với điện áp hiệu dụng 10 V đặt lên tụ, dòng điện hiệu dụng là \(I = 10 / 159.15 \approx 0.0628\) A, tức khoảng 62.8 mA. Vì dòng điện và điện áp lệch pha nhau 90°, tụ điện lý tưởng tích trữ năng lượng rồi trả lại trong mỗi chu kỳ. Nó không tiêu tán công suất trung bình (công suất thực).

Mạch RC nối tiếp: tổng trở và góc pha

Khi một điện trở \(R\) mắc nối tiếp với tụ điện, điện kháng và điện trở không cộng đơn giản với nhau. Chúng kết hợp như các thành phần vuông góc với nhau:

$$Z = \sqrt{R^2 + X_C^2}$$$$\theta = -\arctan\left(\frac{X_C}{R}\right)$$

Góc pha âm có nghĩa là điện áp mạch trễ pha so với dòng điện, đó là đặc tính dung kháng. Nếu \(X_C \gg R\), \(\theta\) tiến tới −90° và mạch hoạt động gần như một tụ điện thuần. Nếu \(X_C \ll R\), \(\theta\) tiến tới 0° và mạch hoạt động gần như một điện trở thuần.

Tần số cắt: nơi Xc = R

Tần số mà tại đó \(X_C\) bằng \(R\) là tần số cắt (tần số góc):

$$f_c = \frac{1}{2\pi R C}$$

Tại \(f_c\), tổng trở là \(Z = \sqrt{2}\,R\) và góc pha là −45°. Đây là điểm −3 dB của cả bộ lọc thông thấp RC bậc một lẫn bộ lọc thông cao RC, nơi điện áp đầu ra giảm xuống còn khoảng 70.7% (\(1/\sqrt{2}\)) mức của dải thông. Nếu so sánh kết quả \(X_C\) với điện trở trong mạch, bạn có thể biết mình đang ở phía nào của tần số cắt. \(X_C > R\) nghĩa là bạn đang ở dưới \(f_c\), và \(X_C < R\) nghĩa là bạn đang ở trên \(f_c\).

Hướng dẫn nhanh: ngắn mạch, hở mạch, hay ở giữa?

  • \(X_C\) nhỏ hơn nhiều so với tổng trở xung quanh trong mạch (quy tắc kinh nghiệm thường dùng là dưới khoảng một phần mười): tụ điện hoạt động gần như ngắn mạch ở tần số đó. Đây thường là mục tiêu đối với tụ ghép nối, dùng để truyền tín hiệu xoay chiều giữa các tầng, và đối với tụ bypass và tụ khử nhiễu (decoupling), dùng để dẫn nhiễu xuống đất.
  • \(X_C\) lớn hơn nhiều so với tổng trở xung quanh: tụ điện hoạt động gần như hở mạch, nên nó chặn tần số đó. Ở DC (0 Hz), \(X_C\) thực tế là vô cực.
  • \(X_C\) tương đương với tổng trở xung quanh: tụ điện làm thay đổi đáng kể biên độ và pha. Đây là vùng mà bộ lọc và mạch định thời phát huy tác dụng.

Giới hạn của công thức lý tưởng

Công thức \(X_C = 1/(2\pi f C)\) mô tả tụ điện lý tưởng. Tụ điện thực tế còn có điện trở nối tiếp tương đương (ESR) và điện cảm nối tiếp tương đương (ESL), phát sinh từ chân nối, đầu nối và cấu tạo bên trong. ESL cộng hưởng với điện dung ở tần số cộng hưởng tự thân (SRF). Gần SRF, tổng trở đo được giảm xuống mức tối thiểu do ESR quyết định. Trên SRF, linh kiện hoạt động như cuộn cảm và tổng trở của nó tăng theo tần số thay vì tiếp tục giảm theo \(1/(2\pi f C)\) như công thức dự đoán. Với các ứng dụng khử nhiễu tần số cao hoặc RF, hãy kiểm tra đường cong tổng trở theo tần số do nhà sản xuất cung cấp và đừng chỉ dựa vào \(X_C\) đã tính.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao dung kháng giảm khi tần số tăng? Khi tín hiệu thay đổi càng nhanh, tụ điện nạp và xả càng dễ dàng, nên nó cản trở dòng điện ít hơn.

Dung kháng ở dòng một chiều (DC) là bao nhiêu? Ở 0 Hz, mẫu số bằng 0, dẫn đến dung kháng vô cùng lớn — vì vậy tụ điện chặn dòng một chiều.

Nên dùng đơn vị nào? Hãy nhập tần số theo Hz và điện dung theo µF; kết quả sẽ tính bằng ohm. Nếu giá trị tính theo nanofarad, hãy chia cho 1000 để đổi sang µF; còn với picofarad thì chia cho 1.000.000.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật