Tốc độ tăng trưởng kinh tế là gì?
Tốc độ tăng trưởng kinh tế cho biết sản lượng của một nền kinh tế — được đo bằng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) — đã mở rộng hay thu hẹp bao nhiêu trong một giai đoạn, thường là một năm. Nói đơn giản, đó chính là phần trăm thay đổi của GDP từ kỳ trước sang kỳ hiện tại. Tỷ lệ dương cho thấy nền kinh tế đang tăng trưởng, còn tỷ lệ âm báo hiệu sự suy giảm (thường gắn liền với suy thoái). Đây là một phép tính phần trăm mang tính phổ quát, không phụ thuộc vào quốc gia nào — không áp dụng quy định riêng của bất kỳ nước nào.
Cách sử dụng công cụ
Hãy nhập GDP của nền kinh tế cho năm nay và năm trước. Cả hai con số phải có cùng đơn vị (ví dụ tỷ hoặc nghìn tỷ USD) và cùng loại — hoặc đều là danh nghĩa, hoặc đều là thực (đã điều chỉnh lạm phát). Vì công thức là một tỷ số nên đơn vị tuyệt đối sẽ tự triệt tiêu, kết quả thu được là một con số phần trăm không thứ nguyên. Nếu cả hai đều là GDP thực, bạn sẽ có tốc độ tăng trưởng thực; nếu cả hai là GDP danh nghĩa, bạn sẽ có tốc độ tăng trưởng danh nghĩa.
Giải thích công thức
Tốc độ tăng trưởng được tính như sau:
$$\text{Tốc độ tăng trưởng (\%)} = \frac{\text{GDP hiện tại} - \text{GDP kỳ trước}}{\text{GDP kỳ trước}} \times 100$$
Bạn lấy GDP năm nay trừ đi GDP năm trước để ra mức thay đổi, chia mức thay đổi đó cho GDP năm trước để biểu thị thành tỷ lệ, rồi nhân với 100 để quy đổi sang phần trăm. Lưu ý: nếu GDP năm trước bằng 0 thì về mặt toán học không xác định được tỷ lệ, và công cụ sẽ báo lỗi.
Ví dụ minh họa
Giả sử GDP năm nay là 1200 và GDP năm trước là 1000 (cùng đơn vị). Mức thay đổi là \(1200 - 1000 = 200\). Chia cho 1000 ta được 0,2, nhân với 100 cho ra tốc độ tăng trưởng 20% — mức mở rộng rất mạnh. Ngược lại, nếu GDP năm nay là 980 thì mức thay đổi là \(-20\), tính ra \((-20 / 1000) \times 100 = -2\%\), tức nền kinh tế suy giảm 2%.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng GDP danh nghĩa hay GDP thực? Hãy dùng GDP thực (đã điều chỉnh lạm phát) để đo lường mức tăng trưởng sản lượng thực sự. GDP danh nghĩa bao gồm cả biến động giá, nên khi lạm phát dương, tốc độ tăng trưởng danh nghĩa sẽ phóng đại mức mở rộng thực tế.
Tốc độ tăng trưởng âm nghĩa là gì? Nghĩa là nền kinh tế đã thu hẹp so với kỳ trước — sản lượng sụt giảm. Hai quý liên tiếp tăng trưởng âm thường được xem là dấu hiệu của suy thoái kỹ thuật.
Có dùng được cho doanh thu doanh nghiệp hay dân số không? Có. Cùng một công thức phần trăm thay đổi này áp dụng được cho bất kỳ hai giá trị cùng kỳ nào có thể so sánh, dù ở đây nó được đặt tên theo GDP. Công cụ này chỉ mang tính tham khảo thông tin chung.
