Máy tính pha thuốc trừ cỏ này dùng để làm gì?
Trên nhãn thuốc trừ cỏ luôn ghi liều lượng thuốc (cần bao nhiêu thuốc nguyên chất cho mỗi hecta hoặc mỗi mẫu Anh) và lượng nước phun khuyến cáo (tổng lượng dung dịch, gồm cả thuốc và nước, phun trên cùng diện tích đó). Còn bình phun của bạn thì có dung tích cố định. Công cụ này ghép ba con số trên lại với nhau để cho bạn biết: mỗi bình đầy cần đổ bao nhiêu thuốc, thêm bao nhiêu nước, một bình phun được bao nhiêu diện tích và cả ruộng cần pha tổng cộng bao nhiêu bình.
Cách sử dụng
Nhập liều lượng thuốc ghi trên nhãn, lượng nước phun thực tế (đã hiệu chỉnh), dung tích bình phun và tổng diện tích cần phun. Hãy dùng thống nhất một hệ đơn vị: lít và hecta, hoặc gallon Mỹ và mẫu Anh (acre). Nếu nhãn ghi liều theo mL hoặc fl oz, hãy đổi sang lít hoặc gallon trước khi nhập. Lưu ý: 1 ha = 10.000 m², nên nếu nhãn ghi liều theo sào hay theo m², bạn cũng cần quy đổi ra hecta. Luôn hiệu chỉnh bình phun để lượng nước phun bạn nhập đúng bằng lượng thực tế phun ra đồng.
Công thức tính
Diện tích một bình phun được bằng dung tích bình chia cho lượng nước phun. Nhân diện tích đó với liều lượng thuốc, ta có:
$$P_{tank} = \frac{T}{V} \times R$$Trong đó \(T\) là dung tích bình, \(V\) là lượng nước phun trên một đơn vị diện tích, còn \(R\) là liều lượng thuốc trên một đơn vị diện tích. Lượng nước cần cho mỗi bình là \(T - P_{tank}\). Số bình cần pha là \(N = A \div (T/V)\), với \(A\) là tổng diện tích cần phun.
Ví dụ minh họa
Nhãn thuốc khuyến cáo 2 L thuốc/ha pha trong 200 L nước/ha, bình phun dung tích 600 L, ruộng rộng 10 ha:
$$\frac{600}{200} = 3\,\text{ha/bình}, \quad P_{tank} = 3 \times 2 = 6\,\text{L}$$Mỗi bình bạn cho khoảng 594 L nước và 6 L thuốc, tức nồng độ dung dịch là 1%. Cả ruộng cần \(10 \div 3 \approx 3.33\) bình và tổng cộng 20 L thuốc.
Chuyển đổi nồng độ trên nhãn sang lít hoặc gallon
Máy tính hoạt động với bất kỳ hệ đơn vị nhất quán nào. Nhập nồng độ sản phẩm và thể tích phun theo cùng một đơn vị thể tích trên diện tích (L/ha với L/ha, hoặc gal/ac với gal/ac), và nhập dung tích bình theo đơn vị thể tích tương ứng. Nhãn sản phẩm tại Mỹ thường ghi nồng độ theo fluid ounce (ounce chất lỏng, viết tắt fl oz), pint hoặc quart trên mỗi acre, vì vậy hãy đổi sang gallon trên acre trước khi nhập. Các giá trị gallon, quart, pint và fluid ounce dưới đây là đơn vị US customary (đơn vị thông dụng của Mỹ). Gallon và fluid ounce theo hệ Imperial (Anh, UK) có kích thước khác, do đó không được trộn lẫn hai hệ này.
| Đơn vị | Tương đương |
|---|---|
| 1 L | 1000 mL |
| 1 US gal | 128 US fl oz = 3.785 L |
| 1 US fl oz | 29.57 mL |
| 1 US qt | 32 fl oz = 0.25 gal |
| 1 US pt | 16 fl oz |
| 1 ha | 2.471 ac |
| 1 ac | 0.4047 ha |
| Nồng độ | Tương đương |
|---|---|
| 1 L/ha | 0.107 gal/ac (≈ 13.7 fl oz/ac) |
| 1 gal/ac | 9.354 L/ha |
| 1 fl oz/ac | 73.08 mL/ha |
Ví dụ: Nồng độ trên nhãn là 32 fl oz/ac. Để đổi sang gallon trên acre, chia cho 128 fl oz mỗi gallon:
$$32\ \text{fl oz/ac} \div 128\ \text{fl oz/gal} = 0.25\ \text{gal/ac}$$Kết quả này bằng 1 qt/ac. Theo hệ mét, đó là \(0.25 \times 9.354 \approx 2.34\) L/ha.
Thêm các ví dụ minh họa
1) Đơn vị US: 85 acre với bình phun 300 gallon
Nồng độ trên nhãn là 32 fl oz/ac, tức 0.25 gal/ac. Bình phun được hiệu chỉnh ở 15 gal/ac, bình chứa 300 gal và cánh đồng rộng 85 ac.
- Số acre mỗi bình: \(T / V = 300 \div 15 = 20\) ac mỗi bình.
- Lượng sản phẩm mỗi bình: $$P = \frac{T}{V} \times R = \frac{300}{15} \times 0.25 = 20 \times 0.25 = 5\ \text{gal}$$ Lượng sản phẩm cho một bình đầy: 5 gal.
- Lượng nước mỗi bình: \(300 - 5 = 295\) gal. Đổ nước đến tổng 300 gal.
- Số lần đổ bình cần dùng: \(A \div (T/V) = 85 \div 20 = \) 4.25 lần đổ bình.
- Tổng lượng sản phẩm: \(A \times R = 85 \times 0.25 = 21.25\) gal.
2) Tính lần đổ bình cuối cùng chưa đầy
4.25 lần đổ tương đương 4 bình đầy cộng với một phần tư bình. Dùng cùng mối quan hệ nồng độ trên diện tích cho lần đổ cuối cùng.
- Diện tích còn lại: 4 bình đầy phủ \(4 \times 20 = 80\) ac, nên \(85 - 80 = 5\) ac còn lại. Con số này tương đương với \(0.25 \times 20 = 5\) ac.
- Lượng sản phẩm cần dùng: \(5 \times 0.25 = 1.25\) gal.
- Tổng lượng dung dịch cần pha: \(5 \times 15 = 75\) gal. Con số này khớp với \(P = \frac{75}{15} \times 0.25 = 1.25\) gal.
- Lượng nước cần dùng: \(75 - 1.25 = 73.75\) gal.
Kiểm tra: \(4 \times 5 + 1.25 = 21.25\) gal sản phẩm, khớp với tổng ở trên.
Mẹo pha trộn thực tế
Nhãn sản phẩm luôn được ưu tiên. Các nồng độ, thứ tự pha trộn, hướng dẫn chất phụ gia, vùng đệm và yêu cầu an toàn trên nhãn sẽ ghi đè mọi con số từ máy tính này. Nhãn sản phẩm và quy định về thuốc bảo vệ thực vật cũng khác nhau giữa các quốc gia, vì vậy hãy tuân theo nhãn và quy định tại nơi bạn phun.
- Chỉ pha đúng lượng cần cho lần đổ cuối. Với lần đổ cuối là phân số, dùng: sản phẩm cho phần còn lại = diện tích còn lại × R, và nước = diện tích còn lại × V − sản phẩm. Như vậy sẽ không còn dung dịch thừa phải xử lý.
- Khi lên kế hoạch, làm tròn số lần đổ lên. 4.25 lần đổ nghĩa là 5 lần đổ bình. Hãy lên kế hoạch nguồn nước, thời gian và vận chuyển cho 5 lần đổ, dù lần cuối rất ít.
- Đo thuốc đậm đặc bằng ca có vạch chia hoặc dụng cụ đo đã hiệu chuẩn, không ước lượng theo vạch trên bao bì.
- Kiểm tra lại các con số sau khi hiệu chỉnh lại. Bất kỳ thay đổi nào về vòi phun, áp suất hoặc tốc độ di chuyển đều làm thay đổi thể tích phun (V), từ đó thay đổi diện tích mỗi bình và lượng sản phẩm mỗi bình.
- Tính đến thể tích chết và nước rửa. Bơm, đường ống và cần phun của bình phun luôn giữ một lượng chất lỏng không thể phun được. Hãy làm theo hướng dẫn trên nhãn về cách sử dụng hoặc xử lý nước rửa bình.
- Mua theo kích thước bao bì gần nhất. Làm tròn tổng lượng sản phẩm (ví dụ 21.25 gal) lên thành số bao bì nguyên để không bị thiếu giữa chừng khi phun.
Đây là thông tin chung giúp bạn tính toán pha trộn, không phải tư vấn chuyên môn nông học hay pháp lý.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đổ thuốc vào bình đã đầy nước không?
Thường là không. Hãy đổ nước khoảng một nửa đến ba phần tư bình, cho thuốc vào trong lúc khuấy đều, rồi mới thêm nước cho đầy. Khi pha chung nhiều loại thuốc trong một bình, hãy làm đúng thứ tự pha ghi trên nhãn.
Nếu lượng nước phun thay đổi thì sao?
Lượng nước phun càng lớn thì mỗi bình phun được càng ít diện tích, nên mỗi bình cần ít thuốc hơn. Liều lượng thuốc trên mỗi hecta vẫn giữ nguyên. Hãy tính lại mỗi khi bạn thay béc phun, đổi áp suất hoặc tốc độ đi phun.
Công cụ này có thay thế được nhãn thuốc không?
Không. Nhãn thuốc mới là căn cứ pháp lý về liều lượng, chất phụ gia (chất bám dính, chất trợ lực) và an toàn khi sử dụng. Công cụ này chỉ giúp bạn làm phép tính pha thuốc.