Công cụ này dùng để làm gì?
1/8 dặm (660 ft, khoảng 201 m) là cự ly đua drag tiêu chuẩn ở nhiều đường đua địa phương và các sự kiện dành cho xe hợp pháp chạy phố, phổ biến nhất tại Mỹ. Chỉ cần hai thông số là mã lực và trọng lượng khi đua, công cụ sẽ dự đoán xe của bạn chạy hết quãng đường này trong bao lâu và đạt tốc độ về đích (trap speed) bao nhiêu. Ngoài ra, bạn còn biết được tỉ lệ trọng lượng/công suất, số mã lực trên mỗi tấn và kết quả ước tính tương ứng cho cự ly 1/4 dặm.
Lưu ý: Công cụ dùng đơn vị kiểu Mỹ là pound (lb), mã lực (hp) và dặm/giờ (mph). Nếu xe của bạn ghi trọng lượng theo kg, hãy đổi sang lb (1 kg ≈ 2,2046 lb) trước khi nhập. Muốn đổi kết quả mph sang km/h thì nhân với khoảng 1,609.
Cách sử dụng
Nhập trọng lượng khi đua theo đơn vị pound, đã tính cả người lái và nhiên liệu, vì đó mới là khối lượng thực tế xe phải kéo trên đường đua. Sau đó nhập công suất đo tại bánh đà (trục khuỷu). Nếu bạn chỉ có số liệu công suất đo tại bánh xe (chạy dyno), hãy cộng thêm khoảng 12–18% để bù phần hao hụt qua hệ truyền động rồi mới nhập.
Giải thích công thức
Công cụ dựa trên các phương trình 1/4 dặm nổi tiếng của Hale, trong đó \(W\) là trọng lượng khi đua (lb) và \(P\) là công suất (hp):
$$ET_{1/4} = 5.825\sqrt[3]{\frac{W}{P}}, \qquad v_{1/4} = 234\sqrt[3]{\frac{P}{W}}$$Kết quả sau đó được quy đổi sang cự ly 1/8 dặm bằng các hệ số mà giới đua xe thường dùng: thời gian chạy 1/4 dặm xấp xỉ 1,5455 lần thời gian chạy 1/8 dặm, còn tốc độ về đích ở 1/4 dặm xấp xỉ 1,255 lần tốc độ ở 1/8 dặm:
$$ET_{1/8} = \frac{ET_{1/4}}{1.5455}, \qquad v_{1/8} = \frac{v_{1/4}}{1.255}$$
Ví dụ minh họa
Lấy một chiếc xe nặng 3.200 lb (khoảng 1.450 kg) với công suất 400 hp. Tỉ lệ trọng lượng/công suất là \(3200/400 = 8\) lb/hp, và căn bậc ba của 8 đúng bằng 2.
$$ET_{1/4} = 5.825 \times 2 = 11.65\,\text{s}, \quad ET_{1/8} = \frac{11.65}{1.5455} = 7.54\,\text{s}$$$$v_{1/4} = \frac{234}{2} = 117\,\text{mph}, \quad v_{1/8} = \frac{117}{1.255} = 93.2\,\text{mph}$$Như vậy, xe này có thể chạy 1/8 dặm trong khoảng 7,54 giây với tốc độ về đích khoảng 93,2 mph (khoảng 150 km/h).
Ước tính thời gian 1/8 dặm cho các tổ hợp công suất trên trọng lượng phổ biến
Bảng trình bày sáu cấu hình điển hình, từ xe tiết kiệm nhiên liệu đến xe đường phố/đua hiệu suất cao. Mọi giá trị đều sử dụng công thức Hale cho đường đua 1/4 dặm. Các số liệu 1/8 dặm được tính bằng cách chia thời gian về đích 1/4 dặm (ET) cho 1,5455 và tốc độ qua vạch 1/4 dặm cho 1,255:
$$\text{ET}_{1/4} = 5.825\sqrt[3]{W/P} \qquad \text{MPH}_{1/4} = 234\sqrt[3]{P/W}$$$$\text{ET}_{1/8} = \frac{\text{ET}_{1/4}}{1.5455} \qquad \text{MPH}_{1/8} = \frac{\text{MPH}_{1/4}}{1.255}$$Mã lực trên tấn sử dụng tấn ngắn Mỹ 2.000 lb: \(\text{hp/tấn} = P \div (W/2000)\).
| Mẫu xe ví dụ | Trọng lượng (lb) | Mã lực | lb/hp | hp trên tấn | ET 1/8 dặm (s) | Vạch 1/8 (mph) | ET 1/4 dặm (s) | Vạch 1/4 (mph) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Xe tiết kiệm nhiên liệu | 3,500 | 200 | 17.5 | 114.3 | 9.79 | 71.8 | 15.12 | 90.1 |
| Sedan V6 | 3,400 | 300 | 11.3 | 176.5 | 8.47 | 83.0 | 13.08 | 104.2 |
| Coupe thể thao | 3,200 | 400 | 8.0 | 250.0 | 7.54 | 93.2 | 11.65 | 117.0 |
| Xe cơ bắp | 3,600 | 500 | 7.2 | 277.8 | 7.28 | 96.6 | 11.25 | 121.2 |
| Xe hiệu suất cao đã độ | 3,000 | 600 | 5.0 | 400.0 | 6.44 | 109.0 | 9.96 | 136.8 |
| Cấu hình đường phố/đua chuyên nghiệp | 2,800 | 800 | 3.5 | 571.4 | 5.72 | 122.8 | 8.84 | 154.1 |
Dưới đây là cách tính đầy đủ cho chiếc coupe 3,200 lb / 400 hp. Tỷ số trọng lượng trên công suất là \(3200/400 = 8\), và \(\sqrt[3]{8} = 2\), vậy \(\text{ET}_{1/4} = 5.825 \times 2 = 11.65\) s và \(\text{ET}_{1/8} = 11.65 / 1.5455 \approx 7.54\) s. Tốc độ qua vạch được tính tương tự: \(\text{MPH}_{1/4} = 234 / 2 = 117.0\) mph và \(\text{MPH}_{1/8} = 117.0 / 1.255 \approx 93.2\) mph.
Lưu ý: Đây là các ước tính trong điều kiện bám đường lý tưởng. Chúng giả định mã lực là mã lực trục khuỷu chính xác, trọng lượng đua đã bao gồm người lái, và xe xuất phát sạch sẽ. Thời gian thực tế thường chậm hơn do bánh xe bị trượt, tỷ số truyền, thời gian sang số, mật độ không khí và điều kiện đường đua.
Ý nghĩa của ước tính trên đường đua
Hãy xem kết quả này là kết quả lý thuyết tốt nhất. Các công thức dựa trên Hale được xây dựng với mã lực trục khuỷu (đo ở bánh đà) và một chiếc xe truyền lực xuống mặt đường hiệu quả. Nếu bạn nhập mã lực bánh xe, ước tính sẽ ra chậm hơn một chút. Nếu bạn nhập con số quảng cáo lạc quan, kết quả sẽ ra nhanh quá mức.
So sánh phiếu thời gian thực tế với ước tính
- Tốc độ qua vạch gần với ước tính nhưng ET chậm hơn: thường là vấn đề về xuất phát hoặc bám đường. Tốc độ qua vạch chủ yếu phản ánh công suất của xe. ET còn phụ thuộc nhiều vào 60 ft đầu tiên, nên bánh xe bị trượt, xuất phát chậm, áp suất lốp sai hoặc sang số đầu tiên chậm sẽ thể hiện rõ nhất ở ET.
- Tốc độ qua vạch thấp hơn nhiều so với ước tính: xe có thể đang tạo ra ít công suất hơn bạn đã nhập, hoặc nặng hơn bạn nghĩ. Hãy kiểm tra trọng lượng đua thực tế với người lái và nhiên liệu đã có đủ. Cũng nên xem xét tình trạng quá nhiệt, tinh chỉnh kém, hoặc tổn thất hệ truyền động cao hơn dự kiến.
- Cả hai con số đều tốt hơn ước tính: xe có thể có công suất lớn hơn con số đã nhập, tỷ số truyền rất hiệu quả, hoặc điều kiện không khí lý tưởng.
Các mức ET 1/8 dặm gần đúng
Các mức này mang tính khái quát, chỉ dùng để tham khảo. Đây không phải là phân loại chính thức của bất kỳ tổ chức giải đua nào:
| ET 1/8 dặm gần đúng | Loại xe điển hình |
|---|---|
| Khoảng 10 s hoặc chậm hơn | Xe đi lại và xe tiết kiệm nhiên liệu thông thường |
| Khoảng 8–9 s | Xe thể thao nhanh và sedan hiệu suất cao |
| Khoảng 7 s | Xe cơ bắp nhanh và xe đã độ |
| 7 s trở xuống | Cấu hình hiệu suất cao chuyên nghiệp |
Về việc chuyển đổi từ 1/8 sang 1/4 dặm
Các hệ số 1,5455 (ET) và 1,255 (tốc độ qua vạch) là quy tắc kinh nghiệm phổ biến trong đua drag, không phải vật lý chính xác tuyệt đối. Xe có tỷ số truyền ngắn hoặc xuất phát mạnh thường trông tương đối tốt hơn trên quãng 1/8 dặm. Xe có tỷ số truyền dài, khí động học tốt hoặc công suất ở vòng tua cao thường được cải thiện nhiều hơn ở nửa sau của 1/4 dặm. Hãy xem các con số 1/4 dặm dự kiến chỉ là hướng dẫn thô, và tin vào thời gian thực tế hơn bất kỳ ước tính nào.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thời gian thực tế của tôi chậm hơn kết quả ước tính?
Các phương trình này giả định xe bám đường tốt và xuất phát chuẩn. Trượt bánh, thời gian 60 ft kém, tỉ số truyền dài, hộp số tự động hay thời tiết nóng ẩm đều có thể làm xe chậm hơn. Thường thì tốc độ về đích phản ánh công suất sát hơn so với thời gian ET.
Tôi có thể tính ngược từ phiếu kết quả (time slip) không?
Được. Hãy thử nhập nhiều giá trị mã lực khác nhau cho đến khi tốc độ về đích dự đoán khớp với con số trên phiếu kết quả. Đó là ước tính sơ bộ về công suất thực tế mà xe bạn đang có.
Công cụ có dùng được cho xe mô tô không?
Chỉ ở mức tương đối. Mô tô khi xuất phát bị giới hạn bởi hiện tượng bốc đầu, nên thời gian ET thực tế thường chậm hơn dự đoán, kể cả khi tốc độ về đích khớp.