Khoảng Cách Siêu Tiêu Là Gì?
Khoảng cách siêu tiêu (hyperfocal distance) là cự ly lấy nét gần nhất mà tại đó ống kính vẫn giữ được độ sắc nét chấp nhận được cho mọi vật thể nằm từ vị trí đó cho tới vô cực. Khi bạn lấy nét ngay tại khoảng cách siêu tiêu, bạn sẽ có được độ sâu trường ảnh tối đa cho một tiêu cự và khẩu độ nhất định — đó chính là lý do dân chụp phong cảnh và kiến trúc gần như lúc nào cũng phải dựa vào nó.
Cách Sử Dụng Công Cụ
Bạn nhập ba thông số: tiêu cự ống kính tính bằng milimét, khẩu độ dưới dạng chỉ số f (ví dụ nhập 8 cho f/8), và vòng tròn mờ (circle of confusion) tính bằng milimét. Vòng tròn mờ phụ thuộc vào kích thước cảm biến — các giá trị thường dùng là 0,03 mm cho full-frame, 0,02 mm cho APS-C và 0,015 mm cho Micro Four Thirds. Công cụ sẽ trả về khoảng cách siêu tiêu tính bằng mét và milimét, kèm theo giới hạn lấy nét gần.
Giải Thích Công Thức
Khoảng cách siêu tiêu được tính theo công thức:
$$H = \frac{\text{Focal Length}^{2}}{\text{Aperture} \times \text{CoC}} + \text{Focal Length}$$
trong đó f là tiêu cự, N là chỉ số khẩu độ f, và c là vòng tròn mờ. Tiêu cự càng dài và khẩu độ càng mở (chỉ số f càng nhỏ) thì khoảng cách siêu tiêu càng bị đẩy ra xa; ngược lại, khép khẩu sẽ kéo nó lại gần hơn.
Ví Dụ Minh Họa
Với ống kính 50 mm ở khẩu f/8 trên máy full-frame (c = 0,03 mm):
$$H = \frac{50^{2}}{8 \times 0{,}03} + 50 = \frac{2500}{0{,}24} + 50 = 10416{,}67 + 50 = 10466{,}67 \text{ mm} \approx 10{,}47 \text{ m}$$
Lấy nét tại đây sẽ giữ mọi thứ từ khoảng 5,23 m cho tới vô cực đều sắc nét.
Câu Hỏi Thường Gặp
Nên dùng giá trị vòng tròn mờ nào? Hãy lấy 0,03 mm cho full-frame, 0,02 mm cho APS-C và 0,015 mm cho Micro Four Thirds làm các giá trị mặc định hợp lý.
Tôi nên lấy nét ở đâu? Hãy đặt điểm lấy nét đúng ngay tại khoảng cách siêu tiêu; khi đó mọi thứ từ một nửa khoảng cách đó cho tới vô cực sẽ trông sắc nét.
Khẩu độ có phải yếu tố quan trọng nhất không? Cả khẩu độ lẫn tiêu cự đều ảnh hưởng mạnh đến kết quả. Khép khẩu (chỉ số f cao hơn) và dùng tiêu cự ngắn hơn sẽ làm giảm khoảng cách siêu tiêu và tăng độ sâu trường ảnh khả dụng.
