Công cụ này là gì
Công cụ Tính Số Địa Chỉ IP Khả Dụng cho biết bạn thực sự có thể gán bao nhiêu địa chỉ host trong một subnet IPv4 với độ dài prefix nhất định (ký hiệu CIDR, ví dụ /24 hay /16). Đây là thông tin then chốt khi bạn lập kế hoạch chia subnet, định cỡ dải DHCP hoặc ước lượng dung lượng cho một phân đoạn mạng.
Cách sử dụng
Nhập độ dài prefix của subnet — chính là con số đứng sau dấu gạch chéo trong ký hiệu CIDR (từ 0 đến 32). Nhấn tính toán, công cụ sẽ trả về tổng số địa chỉ trong khối, số bit dành cho host, và số địa chỉ khả dụng sau khi đã trừ đi địa chỉ mạng (network) và địa chỉ quảng bá (broadcast).
Giải thích công thức
Một địa chỉ IPv4 có 32 bit. Độ dài prefix p cố định phần mạng, để lại 32 − p bit cho host. Do đó tổng số địa chỉ là \(2^{32 - p}\). Trong một subnet thông thường, địa chỉ đầu tiên được giữ làm định danh mạng và địa chỉ cuối làm địa chỉ quảng bá, nên số địa chỉ khả dụng là:
$$\text{Usable} = 2^{\,32 - \text{Prefix}} - 2$$
Lưu ý: liên kết điểm-điểm /31 (theo RFC 3021) và tuyến host /32 là những trường hợp đặc biệt mà phép trừ truyền thống không áp dụng.
Ví dụ minh họa
Với subnet /24: số bit host = 32 − 24 = 8, tổng = \(2^8 = 256\), và số khả dụng = 256 − 2 = 254 địa chỉ. Một subnet /16 cho ra $$2^{16} - 2 = 65.534$$ host khả dụng.
Số host dùng được theo độ dài tiền tố (/0 đến /32)
Với một mạng con IPv4 có độ dài tiền tố \(p\), có \(32-p\) bit host. Công thức cổ điển là \(\text{số host dùng được} = 2^{32-p} - 2\), trong đó hai địa chỉ bị trừ là địa chỉ mạng và địa chỉ broadcast. Hai tiền tố là trường hợp đặc biệt: /31 và /32 (xem các ghi chú bên dưới bảng).
| Tiền tố | Subnet mask | Bit host | Tổng số địa chỉ (2^(32-p)) | Số host dùng được |
|---|---|---|---|---|
| /0 | 0.0.0.0 | 32 | 4,294,967,296 | 4,294,967,294 |
| /1 | 128.0.0.0 | 31 | 2,147,483,648 | 2,147,483,646 |
| /2 | 192.0.0.0 | 30 | 1,073,741,824 | 1,073,741,822 |
| /3 | 224.0.0.0 | 29 | 536,870,912 | 536,870,910 |
| /4 | 240.0.0.0 | 28 | 268,435,456 | 268,435,454 |
| /5 | 248.0.0.0 | 27 | 134,217,728 | 134,217,726 |
| /6 | 252.0.0.0 | 26 | 67,108,864 | 67,108,862 |
| /7 | 254.0.0.0 | 25 | 33,554,432 | 33,554,430 |
| /8 | 255.0.0.0 | 24 | 16,777,216 | 16,777,214 |
| /9 | 255.128.0.0 | 23 | 8,388,608 | 8,388,606 |
| /10 | 255.192.0.0 | 22 | 4,194,304 | 4,194,302 |
| /11 | 255.224.0.0 | 21 | 2,097,152 | 2,097,150 |
| /12 | 255.240.0.0 | 20 | 1,048,576 | 1,048,574 |
| /13 | 255.248.0.0 | 19 | 524,288 | 524,286 |
| /14 | 255.252.0.0 | 18 | 262,144 | 262,142 |
| /15 | 255.254.0.0 | 17 | 131,072 | 131,070 |
| /16 | 255.255.0.0 | 16 | 65,536 | 65,534 |
| /17 | 255.255.128.0 | 15 | 32,768 | 32,766 |
| /18 | 255.255.192.0 | 14 | 16,384 | 16,382 |
| /19 | 255.255.224.0 | 13 | 8,192 | 8,190 |
| /20 | 255.255.240.0 | 12 | 4,096 | 4,094 |
| /21 | 255.255.248.0 | 11 | 2,048 | 2,046 |
| /22 | 255.255.252.0 | 10 | 1,024 | 1,022 |
| /23 | 255.255.254.0 | 9 | 512 | 510 |
| /24 | 255.255.255.0 | 8 | 256 | 254 |
| /25 | 255.255.255.128 | 7 | 128 | 126 |
| /26 | 255.255.255.192 | 6 | 64 | 62 |
| /27 | 255.255.255.224 | 5 | 32 | 30 |
| /28 | 255.255.255.240 | 4 | 16 | 14 |
| /29 | 255.255.255.248 | 3 | 8 | 6 |
| /30 | 255.255.255.252 | 2 | 4 | 2 |
| /31 | 255.255.255.254 | 1 | 2 | 2 (RFC 3021; công thức cổ điển cho kết quả 0) |
| /32 | 255.255.255.255 | 0 | 1 | 1 (tuyến host đơn; công thức cổ điển cho kết quả -1) |
Các trường hợp đặc biệt:
- /0 bao phủ toàn bộ không gian IPv4; công thức cổ điển cho kết quả 4,294,967,294.
- /30 có 4 địa chỉ và 2 host dùng được, là lựa chọn truyền thống cho liên kết điểm-tới-điểm.
- /31 có 2 địa chỉ. Theo RFC 3021, cả hai đều dùng được trên liên kết điểm-tới-điểm, nên số host dùng được là 2 thay vì 0 như công thức cổ điển cho ra.
- /32 là một địa chỉ đơn, dùng làm tuyến host hoặc loopback. Công thức cổ điển cho kết quả -1, nhưng số thực tế là 1.
Chọn tiền tố: các tình huống thường gặp
Chọn tiền tố dài nhất (mạng con nhỏ nhất) mà số host dùng được ít nhất bằng số host cần dùng, đồng thời chừa chỗ cho tăng trưởng và các địa chỉ gateway hoặc hạ tầng. Dung lượng dư bên dưới là số host dùng được trừ đi số host cần thiết.
| Tình huống | Số host cần | Tiền tố nhỏ nhất phù hợp | Số host dùng được | Dung lượng dư |
|---|---|---|---|---|
| Liên kết điểm-tới-điểm (cổ điển) | 2 | /30 | 2 | 0 |
| Liên kết điểm-tới-điểm (RFC 3021) | 2 | /31 | 2 | 0 |
| Văn phòng nhỏ | ~50 | /26 | 62 | 12 |
| VLAN | ~200 | /24 | 254 | 54 |
| Phân đoạn lớn hơn | ~500 | /23 | 510 | 10 |
| Khuôn viên lớn | ~4,000 | /20 | 4,094 | 94 |
Ví dụ: với 50 host, /27 cho \(2^{5}-2 = 30\), là quá ít. /26 cho \(2^{6}-2 = 62\), là đủ. Mỗi lần giảm một bit độ dài tiền tố, số địa chỉ tăng gấp đôi, nên dung lượng dư có thể tăng nhanh. Hãy lên kế hoạch cho tăng trưởng, nhưng tránh cấp phát mạng con quá lớn.
Thuật ngữ chính
- CIDR (Classless Inter-Domain Routing)
- Phương pháp đánh địa chỉ mô tả một mạng bằng một địa chỉ cộng với độ dài tiền tố (ví dụ 192.168.1.0/24) thay vì các lớp A, B và C cố định.
- Độ dài tiền tố
- Số bit đầu tiên, từ 0 đến 32 trong IPv4, dùng để xác định mạng. Các bit còn lại xác định host.
- Subnet mask
- Giá trị 32 bit được viết dạng thập phân có dấu chấm, với các bit 1 cho phần mạng và bit 0 cho phần host. /24 tương ứng với 255.255.255.0.
- Địa chỉ mạng
- Địa chỉ đầu tiên trong mạng con, với tất cả bit host đặt là 0. Nó xác định mạng con và không được gán cho host trong mô hình cổ điển.
- Địa chỉ broadcast
- Địa chỉ cuối cùng trong mạng con, với tất cả bit host đặt là 1. Nó gửi tới mọi host trong mạng con và không được gán cho một host cụ thể trong mô hình cổ điển.
- Bit host
- Các bit còn lại sau tiền tố, bằng \(32 - p\). Chúng quyết định kích thước mạng con: \(2^{32-p}\) địa chỉ tổng cộng.
- Host dùng được
- Địa chỉ có thể gán cho một giao diện. Trong mô hình cổ điển, đó là tổng số trừ đi địa chỉ mạng và địa chỉ broadcast: \(2^{32-p} - 2\).
- Liên kết điểm-tới-điểm (RFC 3021)
- Liên kết giữa đúng hai thiết bị. RFC 3021 cho phép dùng /31 trên các liên kết này, nên cả hai địa chỉ đều dùng được và không có địa chỉ mạng hay broadcast nào bị giữ lại.
- Tuyến host
- Tuyến /32 chỉ khớp với đúng một địa chỉ IPv4, thường dùng cho giao diện loopback và định tuyến tới một thiết bị đơn lẻ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao phải trừ đi 2? Một địa chỉ dùng để định danh chính mạng đó và một địa chỉ là địa chỉ quảng bá; cả hai đều không thể gán cho host.
Còn subnet /31 thì sao? RFC 3021 cho phép /31 dùng cả hai địa chỉ cho liên kết điểm-điểm, tức là có 2 địa chỉ khả dụng.
Công cụ này có dùng cho IPv6 được không? Không — công cụ này chỉ dành cho IPv4. IPv6 sử dụng địa chỉ 128 bit cùng các quy ước dành riêng cho host khác hẳn.