Máy tính Áp suất Bức xạ

Máy tính Áp suất Bức xạ

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

P=Cường độ IcP = \frac{{{\text{Cường độ }I}}}{c}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Áp suất bức xạ
0,00000454
pascal
Lực trên 1 km² 4,5398 N
Tốc độ ánh sáng c 299.792.458 m/s

Báo lỗi nội dung trang này

Áp suất bức xạ là gì?

Áp suất bức xạ là áp lực cơ học mà bức xạ điện từ (ánh sáng) tác dụng lên một bề mặt. Vì các photon mang động lượng nên chúng "đẩy" vào bất kỳ vật nào mà chúng va chạm. Dù trong đời sống hằng ngày hiệu ứng này rất nhỏ, nó lại đóng vai trò quan trọng đối với buồm năng lượng mặt trời, các hạt bụi trong vũ trụ, đuôi sao chổi và những chùm laser công suất cao. Máy tính này mang tính phổ quát — nó chỉ dựa trên các hằng số vật lý và áp dụng được trong mọi bối cảnh.

Photon đập vào bề mặt hấp thụ so với phản xạ trên bề mặt gương, minh họa sự truyền động lượng
Bề mặt hấp thụ giữ lại các photon tới, còn bề mặt phản xạ bật chúng trở lại, làm tăng gấp đôi sự truyền động lượng và áp suất.

Cách sử dụng máy tính

Nhập cường độ ánh sáng I theo đơn vị watt trên mét vuông (W/m²) — ví dụ, hằng số mặt trời gần Trái Đất vào khoảng 1361 W/m². Sau đó chọn xem bề mặt là hấp thụ hoàn toàn hay phản xạ hoàn toàn. Công cụ sẽ trả về áp suất bức xạ tính bằng pascal (N/m²) cùng tổng lực mà áp suất này tạo ra trên diện tích một kilômét vuông.

Giải thích công thức

Đối với bề mặt hấp thụ hoàn toàn, toàn bộ động lượng của photon tới được truyền sang bề mặt:

$$P = \frac{\text{Cường độ }I}{c}$$

trong đó \(c = 299{.}792{.}458\) m/s là tốc độ ánh sáng. Đối với bề mặt phản xạ hoàn toàn, các photon đảo chiều chuyển động, nên động lượng truyền vào gấp đôi:

$$P = \frac{2\,\text{Cường độ }I}{c}$$

Bề mặt thực tế nằm giữa hai trường hợp giới hạn này, tùy thuộc vào độ phản xạ.

Quảng cáo
Mối quan hệ công thức giữa cường độ, tốc độ ánh sáng và áp suất bức xạ cho trường hợp hấp thụ và phản xạ
Áp suất bức xạ bằng cường độ chia cho tốc độ ánh sáng, và gấp đôi đối với vật phản xạ hoàn hảo.

Ví dụ minh họa

Giả sử ánh sáng mặt trời với cường độ \(I = 1361\) W/m² chiếu vào một buồm năng lượng mặt trời phản xạ hoàn toàn. Khi đó

$$P = \frac{2 \times 1361}{299{.}792{.}458} \approx 9{,}08 \times 10^{-6}\ \text{Pa}$$

Trên diện tích một kilômét vuông (\(10^6\) m²), điều này tạo ra một lực khoảng 9,08 N — tuy nhỏ nhưng tác động liên tục và dần dần gia tốc cho một cánh buồm nhẹ theo thời gian.

Quảng cáo

Hấp thụ so với phản xạ: So sánh các kịch bản

Bảng cho thấy cường độ ánh sáng Mặt Trời xấp xỉ tại một số quỹ đạo hành tinh, cùng với áp suất và tổng lực tác dụng lên một bề mặt 1 km² (106 m²) hướng về Mặt Trời theo góc tới vuông góc. Bảng sử dụng \(c = 299{,}792{,}458\) m/s.

Kịch bản Cường độ (W/m²) Áp suất hấp thụ P (µPa) Áp suất phản xạ P (µPa) Lực trên 1 km², hấp thụ Lực trên 1 km², phản xạ
Quỹ đạo Trái Đất 1361 4.540 9.080 4.54 N 9.08 N
Quỹ đạo sao Hỏa ≈ 590 1.968 3.936 1.97 N 3.94 N
Quỹ đạo sao Kim ≈ 2600 8.673 17.345 8.67 N 17.35 N
Quỹ đạo sao Mộc ≈ 50 0.1668 0.3336 0.167 N 0.334 N

Ví dụ: với sao Hỏa, \(F = \dfrac{590}{299{,}792{,}458}\times 10^{6}\ \text{m}^2 \approx 1.97\) N (hấp thụ).

Giảm theo quy luật nghịch đảo bình phương: Cường độ ánh sáng Mặt Trời giảm theo \(1/r^2\), và áp suất bức xạ cũng giảm theo quy luật này. Sao Hỏa cách Mặt Trời khoảng 1,52 AU, nên cường độ của nó khoảng \(1361/1.52^2 \approx 590\) W/m². Sao Mộc cách khoảng 5,2 AU, cho ra khoảng \(1361/5.2^2 \approx 50\) W/m². Tỷ số phản xạ trên hấp thụ luôn bằng 2 ở mọi khoảng cách. Các giá trị của những hành tinh khác chỉ mang tính xấp xỉ vì quỹ đạo có dạng elip.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao áp suất phản xạ lại gấp đôi? Một photon bị phản xạ thay đổi động lượng bằng hai lần giá trị ban đầu của nó (nó dừng lại rồi bật ngược trở lại), nên truyền xung lượng gấp đôi so với khi bị hấp thụ.

Cường độ dùng đơn vị nào? Cường độ phải tính bằng W/m². Áp suất thu được sẽ tính bằng pascal (N/m²).

Đây có giống với áp suất gió mặt trời không? Không. Gió mặt trời là dòng các hạt tích điện; còn áp suất bức xạ ở đây chỉ đến từ ánh sáng (photon).

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật