Máy tính nhịp giàn dùng để làm gì?
Công cụ này giúp bạn ước tính sơ bộ một giàn kê tự do có thể vượt được nhịp bao xa, hoặc chịu được bao nhiêu tải phân bố đều trên một nhịp đã biết. Giàn được coi như một dầm cao: thanh biên trên và thanh biên dưới tạo thành một cặp lực, một thanh chịu nén, một thanh chịu kéo, cách nhau một khoảng bằng chiều cao giàn. Đây chỉ là công cụ sàng lọc nhanh về khả năng chịu lực của thanh biên và không thay thế cho thiết kế kết cấu đầy đủ của kỹ sư.
Cách sử dụng
Trước tiên hãy chọn bạn muốn tìm nhịp tối đa hay tải trọng tối đa. Sau đó nhập chiều cao giàn giữa hai trọng tâm thanh biên (đơn vị mét), diện tích mặt cắt ngang của một thanh biên (mm²), giới hạn chảy hoặc ứng suất cho phép của vật liệu (MPa) và hệ số an toàn. Cuối cùng, nhập tải phân bố đều theo kN/m (để tìm nhịp) hoặc nhập nhịp theo mét (để tìm tải trọng).
Giải thích công thức
Lực cho phép trong thanh biên là \(F = \sigma A / SF\). Khả năng chịu mô men bằng lực này nhân với chiều cao giàn \(h\):
$$M_{cap} = \frac{\sigma A h}{SF \times 1000}$$Với tải phân bố đều \(w\) tác dụng lên nhịp kê tự do \(L\), mô men lớn nhất là \(wL^2/8\). Cho hai giá trị này bằng nhau, ta được:
$$L_{max} = \sqrt{\frac{8 M_{cap}}{w}}, \qquad w_{max} = \frac{8 M_{cap}}{L^2}$$Trong đó \(M_{cap}\) tính bằng kN·m, \(w\) bằng kN/m và \(L\) bằng m.
Ví dụ minh họa
Một giàn cao 1,5 m, thanh biên bằng thép có diện tích 1000 mm², \(\sigma = 250\) MPa và hệ số an toàn 1,5. Lực trong thanh biên là 250/1,5 × 1000 / 1000 = 166,67 kN.
$$M_{cap} = 166.67 \times 1.5 = 250\,\text{kN}\cdot\text{m}$$$$L_{max} = \sqrt{\frac{8 \times 250}{10}} = \sqrt{200} = 14.14\,\text{m}$$Với nhịp 12 m, tải trọng cho phép là \(8 \times 250 / 144 = 13.89\) kN/m.
Câu hỏi thường gặp
Công cụ này có kiểm tra mất ổn định hay độ võng không?
Không. Mất ổn định của thanh biên chịu nén, thanh bụng, liên kết và độ võng thường mới là yếu tố quyết định, nhất là khi tỷ số nhịp trên chiều cao vượt khoảng 20. Hãy luôn kiểm tra lại bằng phân tích kết cấu đầy đủ.
Tải trọng có bao gồm trọng lượng bản thân không?
Hãy nhập tổng tải trọng thiết kế, gồm trọng lượng bản thân giàn, tĩnh tải của mái hoặc sàn và hoạt tải.
Tỷ số nhịp trên chiều cao điển hình là bao nhiêu?
Giàn kê tự do thường có tỷ số nhịp trên chiều cao nằm trong khoảng từ 6 đến 20.