Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, ölçülen ortam radyasyon doz hızını (örneğin havadaki ya da zemin yüzeyindeki radyoaktiviteden kaynaklanan) belirlediğiniz gün sayısı boyunca biriken dış etkin doza dönüştürür. Aracın yaygınlaşması 2011'deki Fukuşima kazasının ardından oldu, ancak temelindeki dozimetri hesabı evrenseldir ve her ülkede aynı şekilde geçerlidir. Söz konusu koşullar gama ışınlarıyla dış maruziyet olduğundan, radyasyon ağırlık faktörü 1 alınır; yani 1 gray hava dozu, 1 sievert etkin doza eşittir.
Nasıl kullanılır?
Ölçtüğünüz doz hızını girin ve birimini seçin (bir sayaçtan okunan en yaygın değer saatte mikrosievert'tir). Maruziyetin biriktiği gün sayısını yazın. Son olarak günde kaç saat dışarıda geçirdiğinizi belirleyin. Bu seçeneklerin her biri bir bulunma (doluluk) faktörüdür ve iç mekândaki dozun dış mekândakinin yaklaşık %40'ı olduğu varsayımını zaten içerir; bu da tipik bir ahşap evi yansıtır.
Formülün açıklaması
Günde 24 saat boyunca dışarıda kalındığı varsayımına dayanan temel doz: \(\text{doz hızı} \times 24 \times \text{gün sayısı}\). Ardından bunu bulunma faktörü \(f\) ile ölçeklendiririz. Dört hazır seçenek şunlardır: 1.0 (24 saat dışarıda), 0.7 (12 saat), 0.6 (8 saat) ve 0.5 (4 saat). Bunlar şu bağıntıdan gelir:
$$f = \frac{h + 0.4(24 - h)}{24}$$örneğin 12 saat için \(\frac{12 + 0.4 \times 12}{24} = 0.70\) ve 8 saat için \(\frac{8 + 0.4 \times 16}{24} = 0.60\) olur.
Örnek hesaplama
Diyelim ki doz hızı 0,2 µSv/sa, süre 30 gün ve günde yaklaşık 8 saat dışarıda kalınıyor (faktör 0,6). Doz hızı Sv/sa cinsinden \(2{,}0\mathrm{e}{-7}\) olur. 24 saatlik ham doz:
$$2{,}0\mathrm{e}{-7} \times 24 \times 30 = 1{,}44\mathrm{e}{-4}\ \text{Sv} = 0{,}144\ \text{mSv}$$Buna 0,6 faktörü uygulandığında \(8{,}64\mathrm{e}{-5}\ \text{Sv} = 0{,}0864\ \text{mSv} = 86{,}4\ \text{µSv}\) elde edilir.
Sıkça sorulan sorular
Yıllık dozu nasıl hesaplarım? Gün sayısını 365 olarak ayarlayın. Sürekli 0,2 µSv/sa değeri 1,0 faktörüyle yılda yaklaşık 1,75 mSv verir; bu da bilinen pratik bir kuraldır.
Sonuç neden bu kadar küçük? Düşük ortam doz hızlarından kaynaklanan dış dozlar yavaş birikir. Bu nedenle değeri yalnızca bilimsel gösterimle bırakmamak için milisievert ve mikrosievert cinsinden de gösteriyoruz.
%40 iç mekân değerini değiştirebilir miyim? Hayır, dört hazır seçenek bu değeri içine gömülü olarak taşır. Kendinize özel bir oran gerekiyorsa \(f = \frac{h + 0.4(24 - h)}{24}\) formülünü kullanın.
