50/30/20 Bütçesi Nedir?
50/30/20 kuralı, ABD'li Senatör Elizabeth Warren tarafından popüler hale getirilen son derece pratik bir bütçeleme yöntemidir. Vergi sonrası aylık gelirinizi üç ana başlığa böler: %50 ihtiyaçlar, %30 istekler ve %20 tasarruf ile borç ödemesi. Tamamen gelirinizin oranlarına dayandığı için Türk lirası, dolar ya da euro fark etmeksizin her para biriminde aynı mantıkla çalışır.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Eline geçen aylık net (vergi sonrası) gelirinizi girin. Araç, her kategoriye ne kadar pay ayırmanız gerektiğini anında gösterir. En gerçekçi planı oluşturmak için brüt maaşınızı değil, gerçekten banka hesabınıza yatan tutarı, yani net maaşınızı kullanın.
Formül Nasıl Çalışıyor?
Hesaplama basit bir çarpma işleminden ibarettir:
$$\text{İhtiyaçlar} = \text{Gelir} \times 0{,}50$$ — kira veya konut kredisi, market alışverişi, faturalar, sigortalar, asgari borç ödemeleri ve ulaşım.
$$\text{İstekler} = \text{Gelir} \times 0{,}30$$ — dışarıda yemek, hobiler, dijital üyelikler, tatiller ve diğer keyfi harcamalar.
$$\text{Tasarruf ve Borç} = \text{Gelir} \times 0{,}20$$ — acil durum fonu, yatırımlar, emeklilik birikimi ve asgari tutarın üzerindeki ekstra borç ödemeleri.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki vergi sonrası aylık geliriniz 5.000. Bu durumda İhtiyaçlar = \(5.000 \times 0{,}50 = 2.500\); İstekler = \(5.000 \times 0{,}30 = 1.500\); Tasarruf = \(5.000 \times 0{,}20 = 1.000\) olur. Üç tutarı topladığınızda yeniden 5.000'lik tüm gelirinize ulaşırsınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Brüt geliri mi yoksa net geliri mi kullanmalıyım? Net (vergi sonrası) gelirinizi kullanın; çünkü harcamak ve biriktirmek için gerçekten elinizde olan tutar budur.
İhtiyaçlarım %50'yi aşıyorsa ne yapmalıyım? Bu, yaşam maliyetinin yüksek olduğu yerlerde oldukça yaygındır. 50/30/20'yi bir hedef olarak görün — önce istek harcamalarınızı kısın ve zamanla ideal dağılıma yaklaşın.
Oranları kendime göre değiştirebilir miyim? Evet. Bu kural katı bir kanun değil, bir rehberdir. %20'den fazla tasarruf edebiliyorsanız mutlaka edin; yeter ki kategorilerin toplamı her zaman %100 olsun.
