Quy tắc 50/30/20 là gì?
Quy tắc 50/30/20 là một phương pháp lập ngân sách đơn giản, được Thượng nghị sĩ Mỹ Elizabeth Warren phổ biến rộng rãi. Theo nguyên tắc này, thu nhập hàng tháng sau thuế của bạn được chia thành ba nhóm: 50% cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho mong muốn cá nhân và 20% cho tiết kiệm cùng việc trả nợ. Vì chỉ dựa trên tỷ lệ phần trăm thu nhập, quy tắc này áp dụng được với mọi loại tiền tệ, kể cả tiền đồng (VND).
Cách dùng công cụ này
Hãy nhập mức thu nhập thực nhận hàng tháng (sau khi đã trừ thuế). Công cụ sẽ tự động hiển thị số tiền nên dành cho từng nhóm. Để có kế hoạch sát thực tế nhất, bạn nên dùng số tiền lương ròng — tức khoản tiền thực sự về tới tài khoản ngân hàng của bạn.
Công thức tính chi tiết
Cách tính rất đơn giản, chỉ là phép nhân:
$$\text{Nhu cầu thiết yếu} = \text{Thu nhập} \times 0{,}50$$ — tiền thuê nhà hoặc trả góp mua nhà, thực phẩm, điện nước, bảo hiểm, khoản trả nợ tối thiểu và đi lại.
$$\text{Mong muốn} = \text{Thu nhập} \times 0{,}30$$ — ăn uống ngoài hàng, sở thích cá nhân, dịch vụ giải trí trực tuyến, du lịch và những khoản không bắt buộc khác.
$$\text{Tiết kiệm \& Trả nợ} = \text{Thu nhập} \times 0{,}20$$ — quỹ dự phòng, đầu tư, hưu trí và phần trả nợ vượt quá mức tối thiểu.
Ví dụ minh họa
Giả sử thu nhập sau thuế hàng tháng của bạn là 5.000. Khi đó: $$\text{Nhu cầu thiết yếu} = 5.000 \times 0{,}50 = 2.500$$ $$\text{Mong muốn} = 5.000 \times 0{,}30 = 1.500$$ $$\text{Tiết kiệm} = 5.000 \times 0{,}20 = 1.000$$ Cộng cả ba khoản lại sẽ vừa đúng bằng tổng thu nhập 5.000 của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng thu nhập trước thuế hay sau thuế? Hãy dùng thu nhập sau thuế (số tiền thực nhận), vì đó mới là khoản bạn thực sự có để chi tiêu và tiết kiệm.
Nếu nhu cầu thiết yếu của tôi vượt quá 50% thì sao? Điều này khá phổ biến ở những thành phố lớn, đắt đỏ như Hà Nội hay TP.HCM. Hãy xem 50/30/20 như một mục tiêu hướng tới — trước tiên cắt giảm nhóm "mong muốn", rồi từ từ điều chỉnh về tỷ lệ lý tưởng.
Tôi có thể thay đổi các tỷ lệ này không? Hoàn toàn được. Đây chỉ là một hướng dẫn tham khảo. Nếu bạn có thể tiết kiệm hơn 20% thì càng tốt; điều quan trọng là tổng các nhóm luôn bằng 100%.
