Quy tắc ngân sách 50/30/20 là gì?
Quy tắc 50/30/20 là một phương pháp đơn giản và được nhiều người ưa chuộng để quản lý tài chính cá nhân. Theo đó, thu nhập thực nhận (ròng) hàng tháng của bạn được chia thành ba phần: 50% cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho các mong muốn cá nhân và 20% dành cho tiết kiệm cùng trả nợ. Vì dựa trên tỷ lệ phần trăm thay vì những con số cố định, quy tắc này phù hợp với mọi mức thu nhập và mọi loại tiền tệ — kể cả khi bạn tính theo đồng (VND). Đây là điểm khởi đầu lý tưởng cho bất kỳ ai muốn lập kế hoạch chi tiêu.
Cách sử dụng công cụ
Hãy nhập thu nhập ròng hàng tháng — tức số tiền thực sự về tài khoản của bạn sau khi đã trừ thuế và các khoản khấu trừ. Công cụ sẽ lập tức hiển thị số tiền nên phân bổ cho từng nhóm. Nếu bạn nhận lương theo tuần hoặc theo năm, hãy quy đổi về con số hàng tháng trước (lấy lương tuần nhân khoảng 4,33, hoặc lấy thu nhập ròng cả năm chia cho 12).
Giải thích công thức
Phép tính rất đơn giản. Với thu nhập ròng \(N\):
$$\text{Nhu cầu thiết yếu} = N \times 0{,}50$$$$\text{Mong muốn} = N \times 0{,}30$$$$\text{Tiết kiệm} = N \times 0{,}20$$Ba nhóm này luôn cộng lại đúng bằng 100% thu nhập ròng của bạn.
Nhu cầu thiết yếu là những khoản không thể bỏ qua: tiền thuê nhà hoặc trả góp mua nhà, thực phẩm, điện nước, bảo hiểm và khoản trả nợ tối thiểu. Mong muốn là các lựa chọn theo phong cách sống: ăn ngoài, các dịch vụ đăng ký, sở thích và du lịch. Tiết kiệm bao gồm quỹ dự phòng khẩn cấp, khoản tích lũy cho hưu trí và phần trả nợ vượt mức tối thiểu.
Ví dụ minh họa
Giả sử thu nhập ròng hàng tháng của bạn là 4.000 USD.
$$\text{Nhu cầu thiết yếu} = 4000 \times 0{,}50 = 2000 \text{ USD}$$$$\text{Mong muốn} = 4000 \times 0{,}30 = 1200 \text{ USD}$$$$\text{Tiết kiệm} = 4000 \times 0{,}20 = 800 \text{ USD}$$Như vậy, bạn nên giữ chi tiêu thiết yếu dưới 2.000 USD, chi tiêu tùy thích dưới 1.200 USD và để dành 800 USD mỗi tháng.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng thu nhập gộp hay thu nhập ròng? Hãy dùng thu nhập ròng (sau thuế), bởi đó mới là số tiền bạn thực sự có thể lên kế hoạch chi tiêu.
Nếu nhu cầu thiết yếu của tôi vượt quá 50% thì sao? Ở những thành phố có chi phí sinh hoạt cao, điều này khá phổ biến. Bạn hãy thử cắt giảm các khoản mong muốn trước, hoặc xem 50/30/20 như một mục tiêu để hướng tới dần theo thời gian.
Phần 20% tiết kiệm là trước hay sau khi trả nợ? Nhóm tiết kiệm bao gồm phần trả nợ vượt mức tối thiểu, cùng với việc xây dựng quỹ dự phòng và đầu tư — hãy ưu tiên xử lý các khoản nợ lãi suất cao trước.
