Gleason skoru nedir?
Gleason skoru, prostat kanseri hücrelerinin mikroskop altında ne kadar saldırgan göründüğünü tanımlamak için patologların kullandığı bir derecelendirme sistemidir. İki sayı şeklinde raporlanır: birincil patern (dokuda en sık görülen hücre paterni) ile ikincil patern (ikinci sıklıkta görülen patern). Her biri 1'den (normal dokuya en çok benzeyen) 5'e (en bozuk ve saldırgan görünen) kadar puanlanır. Bu hesaplayıcı iki değeri toplar ve sonucu güncel ISUP/WHO Derece Grubu'na dönüştürür. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; patoloji raporunun veya hekim görüşünün yerini tutmaz.
Nasıl kullanılır?
Önce patoloğunuzun raporunda belirttiği birincil paterni (en baskın olan) seçin, ardından ikincil paterni seçin. Hesaplayıcı, toplam Gleason skorunu (aralık 2–10, ancak klinikte görülen skorlar çoğunlukla 6–10 arasındadır) ve buna karşılık gelen 1'den 5'e Derece Grubu'nu anında gösterir.
Formülün açıklaması
Skor basitçe Birincil + İkincil paternin toplamıdır.
$$\text{Gleason Skoru} = \text{Birincil Patern} + \text{İkincil Patern}$$
Derece Grubu bu sonuçları klinik açıdan anlamlı beş kademeye sadeleştirir:
$$\text{Derece Grubu} = \begin{cases} 1 & S \le 6 \\ 2 & S = 7,\ \text{Birincil} = 3 \\ 3 & S = 7,\ \text{Birincil} = 4 \\ 4 & S = 8 \\ 5 & S \ge 9 \end{cases} \quad S = \text{Birincil} + \text{İkincil}$$
DG1 = skor 6 veya altı; DG2 = \(3+4=7\); DG3 = \(4+3=7\); DG4 = 8; DG5 = 9 veya 10. Dikkat: \(3+4\) ile \(4+3\) toplamda 7 etse de farklı Derece Gruplarına girer; çünkü baskın paternin hangisi olduğu önemlidir.
Örnek hesaplama
Diyelim ki bir biyopside birincil patern 4, ikincil patern 3 olarak bulundu. Gleason skoru \(4 + 3 = 7\)'dir. Birincil patern 4 olduğundan (3 değil), bu bir Derece Grubu 3'tür; yani \(3+4 = 7\)'ye göre (Derece Grubu 2) daha endişe verici bir 7'dir.
Sık sorulan sorular
3+4 ile 4+3 neden farklı? İkisi de 7 eder, ancak ilk sayı baskın paterni gösterir. Daha fazla yüksek dereceli (patern 4) doku genellikle daha kötü bir prognoz anlamına gelir; bu nedenle \(4+3\) Derece Grubu 3, \(3+4\) ise Derece Grubu 2'dir.
"İyi" bir skor nedir? Düşük skor daha az saldırgan demektir. Derece Grubu 1 (Gleason 6) tanı konabilen en düşük riskli kanserdir; Derece Grubu 5 (Gleason 9–10) ise en saldırgan olanıdır.
Bu bir tanı mıdır? Hayır. Patolojinizin tamamını ve klinik tablonuzu ancak nitelikli bir patolog ve hekim yorumlayabilir.