En-Boy Oranı Hesaplama Nedir?
En-boy oranı, bir görselin genişliği ile yüksekliği arasındaki orantısal ilişkiyi ifade eder; örneğin geniş ekran videolar için 16:9 ya da klasik ekranlar için 4:3. Bu araç, bir görseli veya videoyu yeni bir genişliğe getirirken gerilmiş ya da ezilmiş görünmesini önlemek için uygun yüksekliği hesaplamanıza yardımcı olur. Ayrıca orijinal ölçülerinizin en sade tam sayı oranını da gösterir.
Nasıl Kullanılır?
Orijinal genişlik ve orijinal yükseklik değerlerinizi (piksel ya da tutarlı herhangi bir birimde) girin. Ardından istediğiniz yeni genişliği yazın. Araç, orijinal oranları koruyan yeni yüksekliği; sadeleştirilmiş en-boy oranını (örneğin 16:9) ve ondalık oranı (genişlik ÷ yükseklik) hesaplayıp verir.
Formül Açıklaması
Orantılı yeniden boyutlandırma, her iki boyutu da aynı katsayıyla ölçeklendirmek demektir. Genişlik için ölçek katsayısı \(\text{yeni\_g} / \text{orijinal\_g}\) olup bunu yüksekliğe uyguladığınızda şunu elde edersiniz:
$$\text{yeni\_y} = \text{yeni\_g} \times \dfrac{\text{orijinal\_y}}{\text{orijinal\_g}}$$
Gösterilen oran ise her iki orijinal boyutun en büyük ortak böleni (EBOB) ile sadeleştirilmesiyle bulunur; bu sayede 1920×1080, 16:9'a dönüşür.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki orijinal görseliniz 1920×1080 ve yeni genişlik olarak 1280 istiyorsunuz. Bu durumda $$\text{yeni\_y} = 1280 \times \dfrac{1080}{1920} = 1280 \times 0{,}5625 = 720$$. Yani yeniden boyutlandırılmış görseliniz 1280×720 olmalı ve hâlâ kusursuz bir 16:9 oranındadır.
Yaygın En-Boy Oranları ve Standart Çözünürlükler
En-boy oranı, genişliğin yüksekliğe bölünmesiyle elde edilir ve genellikle en sade tam sayı çifti (G:Y) olarak yazılır. Ondalık değer \(G \div Y\) şeklindedir; dolayısıyla sayı büyüdükçe şekil daha geniş olur. Tablo, yaygın kullanılan oranları ve tipik piksel boyutlarını listeler.
| Oran | Ondalık (G÷Y) | Tipik kullanım | Örnek çözünürlükler |
|---|---|---|---|
| 1:1 | 1.00 | Sosyal medya gönderileri, profil fotoğrafları | 1080×1080 |
| 4:3 | 1.333 | Klasik TV, iPad, birçok kompakt kamera | 1024×768 |
| 3:2 | 1.50 | 35 mm film ve birçok DSLR/aynasız kamera fotoğrafı | 3000×2000 |
| 16:10 | 1.60 | Dizüstü bilgisayar ve bazı masaüstü ekranlar | 1920×1200 |
| 16:9 | 1.778 | HD ve 4K video, çoğu monitör ve TV | 1280×720, 1920×1080, 3840×2160 |
| 9:16 | 0.5625 | Dikey video, Hikayeler, Reels, Shorts | 1080×1920 |
| 21:9 | 2.333 | Ultra geniş monitörler (pazarlama etiketi) | 2560×1080 |
| 2.39:1 | 2.39 | Anamorfik geniş ekran (CinemaScope tarzı) film | 2048×858 |
| 5:4 | 1.25 | Eski 17–19 inç LCD monitörler | 1280×1024 |
| 4:5 | 0.80 | Dikey yönelimli sosyal akış görselleri (ör. Instagram) | 1080×1350 |
Not: "21:9" bir pazarlama adıdır; 2560×1080 aslında 64:27'ye (yaklaşık 2.370) indirgenir. Gerçek dünyadaki piksel boyutları çoğu zaman yuvarlanır, bu nedenle bir ekran belirli bir oranla etiketlenmiş olsa bile bu orandan hafifçe farklı olabilir.
Yeniden Boyutlandırma Senaryolarının Karşılaştırılması
Orantıları korumak için yeni yükseklik \(\text{Yeni Yükseklik} = \text{Yeni Genişlik} \times \dfrac{\text{Orijinal Yükseklik}}{\text{Orijinal Genişlik}}\) formülüyle hesaplanır. Örneğin, 1920×1080 boyutundaki bir görselin genişliği 1280 olacak şekilde yeniden boyutlandırılması \(1280 \times \dfrac{1080}{1920} = 1280 \times 0.5625 = \)720 piksel yükseklik verir.
| Orijinal boyut | Yeni genişlik | Hesaplama | Yeni yükseklik | Oran |
|---|---|---|---|---|
| 1920×1080 | 1280 | 1280 × 1080 ÷ 1920 | 720 | 16:9 |
| 1920×1080 | 854 | 854 × 0.5625 | 480.375 → 480 | 16:9 (yaklaşık) |
| 1920×1080 | 640 | 640 × 0.5625 | 360 | 16:9 |
| 1920×1080 | 1000 | 1000 × 0.5625 | 562.5 → 562 veya 563 | 16:9 (yaklaşık) |
| 4000×3000 | 1600 | 1600 × 3000 ÷ 4000 | 1200 | 4:3 |
| 1080×1920 | 720 | 720 × 1920 ÷ 1080 | 1280 | 9:16 |
Tam piksele yuvarlama
Görseller yalnızca tam piksellerden oluşur. Sonuç tam sayı değilse (480.375, 562.5), en yakın piksele yuvarlanır. Bu durumda oran çok küçük bir miktarda sapar; bu sapma genellikle fark edilmez. Tam bir oran gerekiyorsa, genişliği eşit bölünen bir değer seçin (16:9 için 16'nın katları).
Oranın kendisini değiştirmek
Formül yalnızca mevcut oranı korur. 16:9 ile 4:3 gibi farklı oranlar arasında dönüşüm yalnızca yeniden boyutlandırmayla yapılamaz. Ya kırpma yapmanız ya da kenar boşlukları eklemeniz gerekir:
- Kırpma: 1920×1080 görseli 4:3'e getirmek, yüksekliği 1080 tutar ve genişliği \(1080 \times 4 \div 3 = 1440\) olur; dolayısıyla 480 px genişlik kesilir.
- Harf kutusu/sütun kutusu: 1920×1080 görseli 1024×768 çerçeveye sığdırmak, görseli 1024×576'ya ölçekler ve 768 − 576 = 192 px boşluk bırakır (üstte ve altta 96 px).
Görseli çerçeveyi dolduracak şekilde esnetmek görüntüyü bozar ve genellikle en iyisi kaçınılmasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Her birimle çalışır mı? Evet. Genişlik ve yükseklik aynı birimi kullandığı sürece (piksel, cm, inç), hem oran hem de orantılı sonuç geçerlidir.
Ondalık oran nedir? Genişliğin yüksekliğe bölünmesiyle elde edilir; 16:9 oranındaki bir görselin ondalık oranı yaklaşık 1,7778'dir. Standartlarla kıyaslama yaparken oldukça kullanışlıdır.
Bilinen bir yükseklikten yeni genişliği bulabilir miyim? Girdilerinizi yer değiştirin: değerleri ters çevirerek istediğiniz boyutu "yeni genişlik" olarak girebilir ya da formülü \(\text{yeni\_g} = \text{yeni\_y} \times \dfrac{\text{orijinal\_g}}{\text{orijinal\_y}}\) şeklinde düzenleyebilirsiniz.