Okun Yasası Hesaplama Aracı

Okun Yasası Hesaplama Aracı

Lider AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

Formül

Üretim Açığı=−Katsayı (c)×(Gerçekleşen U (%)−Doğal U (%))\text{Üretim Açığı} = -\,{{\text{Katsayı } (c)}} \times \left( \text{Gerçekleşen U (\%)} - \text{Doğal U (\%)} \right)

Örnek

Üretim Açığı=−2×(6−5)=−2\text{Üretim Açığı} = -\,2 \times \left( 6 - 5 \right) = -2
Kullanım istatistikleri

Reklam

Sonuç

Üretim Açığı (potansiyel GSYİH'nin %'si)
-2%
ekonomi potansiyelin altında
İşsizlik açığı (u − u*) 1 pp
Okun katsayısı (c) 2

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Okun Yasası Nedir?

Okun Yasası, adını ekonomist Arthur Okun'dan alan ve makroekonomide gözleme dayalı bir ilişkiyi tanımlayan kuraldır. Bu kural, gerçekleşen ile potansiyel üretim arasındaki farkı (yani "üretim açığını") gerçekleşen ile doğal işsizlik oranı arasındaki farka bağlar. En sade haliyle şunu söyler: İşsizlik doğal oranının üzerine her bir yüzde puan çıktığında, reel GSYİH potansiyel düzeyinin altına sabit bir katsayı kadar — yani Okun katsayısı kadar — düşer.

Çıktı açığına karşı işsizlik açığını gösteren aşağı eğimli doğru
Okun Yasası: işsizlik açığı arttıkça çıktı açığı negatif olur (kaybedilen GSYİH).

Bu Aracı Nasıl Kullanırsınız?

Gerçekleşen işsizlik oranını, doğal (tam istihdam) işsizlik oranını ve Okun katsayısını girin. Doğal oran genellikle %4–5 civarında tahmin edilir; katsayı ise ABD için çoğunlukla 2 dolaylarındadır, ancak bu değer ülkeden ülkeye ve dönemden döneme değişir. Hesaplama aracı, bunun sonucu olan üretim açığını potansiyel GSYİH'nin bir yüzdesi olarak verir. Negatif bir değer, ekonominin potansiyelinin altında üretim yaptığı anlamına gelir.

Formülün Açıklaması

Kullanılan model şu şekildedir:

$$(Y - Y^*) / Y^* = -c \times (u - u^*)$$

Burada \(Y\) gerçekleşen üretimi, \(Y^*\) potansiyel üretimi, \(u\) gerçekleşen işsizlik oranını, \(u^*\) doğal oranı ve \(c\) Okun katsayısını gösterir. Eksi işareti ise ters yönlü ilişkiyi yansıtır: İşsizlik doğal oranını aştığında üretim potansiyelinin altına düşer.

Reklam
Potansiyel GSYİH trend çizgisi etrafında dalgalanan gerçek GSYİH eğrisi diyagramı
Çıktı açığı, gerçek GSYİH (Y) ile potansiyel GSYİH (Y*) arasındaki yüzde farktır.

Örnek Hesaplama

Diyelim ki gerçekleşen işsizlik %6, doğal oran %5 ve Okun katsayısı 2 olsun. İşsizlik açığı \(6 - 5 = 1\) yüzde puandır. Üretim açığı ise $$-2 \times 1 = -2\%$$ olarak bulunur. Bu, reel GSYİH'nin potansiyel düzeyinin yaklaşık %2 altında olduğu anlamına gelir; yani durgunluk açığına ve atıl kalan ekonomik kapasiteye işaret eder.

Farklı Senaryolarda Üretim Açığı

Tablo, Okun Yasasının açık biçimini uygular: \(\text{Üretim Açığı} = -c \times (u - u^*)\), doğal işsizlik oranı ise \(u^* = 5\%\)'dir. Üretim açığı, potansiyel GSYH'nin yüzdesi olarak ifade edilir. Katsayılar (1,5, 2, 3) açıklayıcıdır; doğru değer ülkeye, döneme ve tahmin yöntemine göre değişir.

Gerçekleşen işsizlik (u) Katsayı (c) İşsizlik açığı (u − 5%) Üretim açığı (potansiyel GSYH'nin %'si) Yerine koyma
4% 1,5 −1 yüzde puan +1,5% \(-1,5 \times (-1) = +1,5\)
5% 2 0 yüzde puan 0% \(-2 \times 0 = 0\)
6% 2 +1 yüzde puan -2% \(-2 \times 1 = -2\)
8% 2 +3 yüzde puan −6% \(-2 \times 3 = -6\)
8% 3 +3 yüzde puan -9% \(-3 \times 3 = -9\)
10% 2 +5 yüzde puan −10% \(-2 \times 5 = -10\)

Önemli noktalar: işsizlik doğal oranın altında olduğunda (4% satırı), işsizlik açığı negatif ve üretim açığı pozitiftir. İşsizlik doğal oranın üzerinde olduğunda ise üretim açığı negatiftir. Katsayı büyüdükçe sonuç da büyür: %8 işsizlikte, c = 2'den c = 3'e geçildiğinde tahmin −%6'dan −%9'a değişir.

Üretim Açığını Yorumlamak

  • Negatif üretim açığı (durgunluk açığı): gerçekleşen üretim potansiyel üretimin altındadır. İşgücü dahil kaynaklar yeterince kullanılmamaktadır, dolayısıyla ekonomide atıl kapasite vardır. Bu genellikle işsizliğin doğal oranın üzerinde olmasıyla birlikte görülür.
  • Sıfır üretim açığı: gerçekleşen üretim potansiyel üretime eşittir ve işsizlik doğal oranındadır.
  • Pozitif üretim açığı (enflasyonist açık): gerçekleşen üretim potansiyel üretimin üzerindedir. Ekonomi sürdürülebilir kapasitesinin üzerinde çalışmaktadır; çoğu zaman aşırı ısınma olarak tanımlanır ve işsizlik doğal oranın altındadır.

Sonucu bir ölçüm değil, kaba bir tahmin olarak değerlendirin. Birkaç çekince geçerlidir:

  • Okun Yasası ampirik bir yaklaşımdır, kesin bir özdeşlik değildir. İşsizlik ile üretim arasındaki ilişki zamanla değişir ve ülkeden ülkeye farklılık gösterir.
  • Sonuç doğrudan iki girdiye bağlıdır: doğal oran ve Okun katsayısı. İkisi de tahmin edilir ve bunlardan birindeki küçük değişiklikler üretim açığını belirgin biçimde değiştirebilir.
  • Potansiyel üretim doğrudan gözlemlenemez. Kurumlar bunu istatistiksel ve yapısal modellerle tahmin eder; bu nedenle yayımlanan üretim açıkları revize edilir ve kaynaklar arasında farklılık gösterir.
  • Verimlilik değişimleri, işgücüne katılım ve çalışılan saatler gibi diğer faktörler de üretimi etkiler, ancak bu basit formülde yer almaz.

Bu hesaplayıcı eğitim amaçlıdır ve politika veya finansal tavsiye içermez.

Reklam

Temel Terimler ve Değişkenler

Üretim açığı
Gerçekleşen GSYH ile potansiyel GSYH arasındaki fark; genellikle potansiyel GSYH'nin yüzdesi olarak ifade edilir: \(\frac{Y - Y^*}{Y^*} \times 100\).
Potansiyel GSYH
Ekonominin, enflasyonu hızlandırmadan emek ve sermayeyi normal kullanımla sürdürebileceği üretim düzeyi. Doğrudan gözlemlenmez, tahmin edilir.
Doğal işsizlik oranı (NAIRU)
Enflasyonun istikrarlı kaldığı işsizlik oranı; sürtünmeli ve yapısal işsizliği yansıtır. NAIRU, enflasyonu hızlandırmayan işsizlik oranının kısaltmasıdır. Burada girdi \(u^*\) olarak kullanılır.
İşsizlik açığı
Gerçekleşen işsizlik ile doğal oran arasındaki fark, \(u - u^*\), yüzde puan cinsinden.
Okun katsayısı (c)
İşsizliğin doğal oranın her bir yüzde puan üzerine çıkması için potansiyele göre kaybedilen üretimin tahmini yüzdesi. Ders kitabı örneklerinde 2'ye yakın değerler yaygındır, ancak tahminler ülkeye ve döneme göre değişir.
Durgunluk açığı
Negatif üretim açığı: gerçekleşen üretimin potansiyelin altında olması ve ekonomide atıl kapasite bulunması.
Enflasyonist açık
Pozitif üretim açığı: gerçekleşen üretimin potansiyelin üzerinde olması ve fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı bulunması.

Düzey biçimi ile büyüme oranı biçimi: bu hesaplayıcı, üretim açığını işsizlik açığıyla ilişkilendiren düzey (açık) biçimini kullanır. Büyüme oranı (fark) biçimi ise değişimleri ilişkilendirir: işsizlik oranındaki değişim, gerçekleşen GSYH büyümesi ile trend büyüme arasındaki farkla bağlanır; örneğin \(\Delta u = -\beta\,(g - g^*)\). İkisi aynı fikri ifade eder, ancak farklı girdiler ve farklı katsayılar kullanır; bu nedenle karıştırılmamalıdır.

GSYH ve kişi başına GSYH: Türkiye

Türkiye için resmi GSYH ve nüfus verileri, otomatik güncellenir. Yukarıdaki formülü gerçek sayılarla uygular.

Kişi başına GSYH 2025
18.599 USD
GSYH 2025
1.597 milyar USD
Nüfus 2025
85,88 milyon

Son değişim Arttı +%17,0 2025: 18.599 USD; 2024 döneminde 15.893 USD. Bu değişimi CalculatorLib yayımlanan iki rakamdan hesaplar.

2025 yılında Türkiye GSYH’si 1.597 milyar USD, nüfusu 85,88 milyondu: 1.597 milyar ÷ 85,88 milyon = kişi başına 18.599 USD.

GSYH deflatörü 2025: nominal GSYH 63.021 milyar TRY ÷ reel GSYH 2.421 milyar TRY × 100 = 2.602,68.

Kişi başına GSYH (USD) · Türkiye
YılGSYH (milyar USD)Nüfus (milyon)Kişi başına GSYH (USD)GSYH deflatörü
20251.59785,8818.5992.602,7
20241.35985,5215.8931.907,8
20231.14185,3313.3751.197,7
2022926,1084,9810.898711,8
2021839,9484,159.982364,0
2020733,6383,388.798281,5
2019775,8582,589.395245,4
2018788,3681,419.684214,9
2017863,8780,3110.756184,1
2016870,8279,2810.984165,7

Türkiye ve diğer ülkeler

Kişi başına GSYH, cari ABD doları — her ülkenin yayımlanmış en son yılı.

  1. Amerika Birleşik Devletleri 90.027 USD (2025)
  2. Fransa 48.986 USD (2025)
  3. Güney Kore 36.227 USD (2025)
  4. Japonya 35.951 USD (2025)
  5. Suudi Arabistan 34.537 USD (2025)
  6. Türkiye 18.599 USD (2025)
  7. Rusya 17.547 USD (2025)
  8. Dünya 14.406 USD (2025)
  9. Meksika 13.889 USD (2025)
  10. Çin 13.862 USD (2025)
  11. Vietnam 5.066 USD (2025)
  12. Hindistan 2.702 USD (2025)

Tayvan için henüz yayımlanmış bir rakam yok.

Satırlar arasında yıllar farklı olabilir: her rakam kendi yılıyla gösterilir. Her ülke için aynı Dünya Bankası göstergesi.

En son veri: 2025 Veriler 2026-10-17 tarihinde güncellendi · güncel

Kaynak: The World Bank Group CC BY 4.0; World Bank, World Development Indicators CC BY 4.0

GSYH ÷ nüfus örneği ve nominal ile reel GSYH’den elde edilen GSYH deflatörü bu verilerden CalculatorLib tarafından hesaplanmıştır.

Kaynak ayrıntıları ve yöntem

Türkiye GSYH: tüm rakamlar ve geçmiş

Sıkça Sorulan Sorular

Tipik bir Okun katsayısı kaçtır? ABD için tahminler genellikle 2 civarında toplanır; bu da işsizlikteki 1 puanlık artışın yaklaşık %2'lik bir üretim kaybına denk geldiği anlamına gelir. Diğer ekonomiler farklı değerler kullanır.

Pozitif bir üretim açığı ne anlama gelir? Pozitif açık, ekonominin potansiyelinin üzerinde çalıştığını (işsizliğin doğal oranın altında olduğunu) gösterir; bu durum enflasyonist baskıya işaret edebilir.

Okun Yasası kesin midir? Hayır — gözleme dayalı, pratik bir kuraldır. Geçmişteki ilişkiye yaklaşık bir tahmin sunar ve işgücü piyasasındaki yapısal değişikliklerle birlikte kayabilir.

Son güncelleme:

Finansal kategorisinde en popüler

Tüm Finansal hesap makinelerini gör