pOH nedir?
pOH, sulu bir çözeltideki hidroksit iyonu (OH⁻) derişiminin bir ölçüsüdür. pH'ın asitliği (yani hidrojen iyonu derişimini) takip ettiği gibi, pOH da bazlığı takip eder. pOH, hidroksit iyonu derişiminin litre başına mol cinsinden ifade edilmiş değerinin 10 tabanındaki negatif logaritması olarak tanımlanır. Düşük bir pOH değeri çözeltinin kuvvetli bazik olduğunu, yüksek bir pOH değeri ise daha asidik olduğunu gösterir.
Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Hesaplamayı nasıl yapmak istediğinizi seçin. Hidroksit derişimini [OH⁻] mol/L cinsinden biliyorsanız bu seçeneği işaretleyip değeri girin; araç size pOH değerini, buna karşılık gelen pH'ı verir ve derişimi teyit eder. Yalnızca pH'ı biliyorsanız "pH değeri" seçeneğini işaretleyin; araç \(\text{pH} + \text{pOH} = 14\) bağıntısını kullanarak pOH'u bulur ve buradan [OH⁻] derişimini geriye doğru hesaplar.
Formülün açıklaması
Temel denklem şudur:
$$\text{pOH} = -\log_{10}\left(\text{[OH}^-\text{]}\right)$$Su, 25 °C'de iyon çarpımı \(K_w = 1\times10^{-14}\) olacak şekilde kendiliğinden iyonlaştığından, herhangi bir sulu çözeltinin pH ve pOH değerlerinin toplamı her zaman 14'tür:
$$\text{pH} + \text{pOH} = 14$$Bu bağıntıyı yeniden düzenleyerek \(\text{[OH}^-\text{]} = 10^{-\text{pOH}}\) ifadesini elde edebilirsiniz.
Çözümlü örnek
Diyelim ki \(\text{[OH}^-\text{]} = 0{,}001 \text{ mol/L} (1\times10^{-3})\). Bu durumda
$$\text{pOH} = -\log_{10}(0{,}001) = -(-3) = 3$$olur. Buna karşılık gelen \(\text{pH} = 14 - 3 = 11\)'dir ve bu da bazik bir çözeltiyi gösterir. Tersine, pH = 11 girerseniz araç \(\text{pOH} = 3\) ve \(\text{[OH}^-\text{]} = 10^{-3} = 0{,}001 \text{ mol/L}\) sonucunu verir.
Sıkça sorulan sorular
pH + pOH her zaman 14 mü eder? Yalnızca \(K_w = 1\times10^{-14}\) olan 25 °C'de. Farklı sıcaklıklarda Kw değiştiği için bu toplam da bir miktar değişir. Bu hesaplama aracı sıcaklığı 25 °C kabul eder.
Hangi pOH değeri bazik çözeltiyi ifade eder? 7'nin altındaki bir pOH bazik (alkali) bir çözeltiye, 7'nin üzeri asidik bir çözeltiye karşılık gelir; tam 7 ise nötrdür.
pOH negatif olabilir mi? Evet. [OH⁻] derişiminin 1 mol/L'yi aştığı çok derişik kuvvetli bazlarda pOH negatif olur; tıpkı çok kuvvetli asitlerin negatif pH değerine sahip olabilmesi gibi.