pOH là gì?
pOH là đại lượng dùng để đo nồng độ ion hydroxide (OH⁻) trong dung dịch nước. Nếu pH cho biết độ axit (nồng độ ion hydro) thì pOH lại phản ánh độ bazơ của dung dịch. Về mặt định nghĩa, pOH là logarit cơ số 10 của nồng độ ion hydroxide (tính theo mol/lít) với dấu âm phía trước. pOH càng thấp thì dung dịch càng có tính bazơ mạnh, còn pOH càng cao thì dung dịch càng nghiêng về tính axit.
Cách sử dụng máy tính
Trước tiên, bạn hãy chọn cách tính phù hợp với dữ liệu mình đang có. Nếu đã biết nồng độ hydroxide [OH⁻] tính bằng mol/L, hãy chọn phương án đó và nhập giá trị — máy tính sẽ trả về pOH, giá trị pH tương ứng và xác nhận lại nồng độ. Trong trường hợp bạn chỉ biết pH, hãy chọn "Giá trị pH", khi đó máy tính sẽ áp dụng công thức \(\text{pH} + \text{pOH} = 14\) để tìm pOH, rồi tính ngược lại nồng độ [OH⁻].
Giải thích công thức
Công thức cốt lõi là $$\text{pOH} = -\log_{10}\left(\text{[OH}^-\text{]}\right)$$. Do nước tự phân ly với tích số ion \(K_w = 1\times10^{-14}\) ở 25 °C, nên tổng pH và pOH của mọi dung dịch nước luôn bằng 14: $$\text{pH} + \text{pOH} = 14$$. Từ đây bạn có thể biến đổi để suy ra \(\text{[OH}^-\text{]} = 10^{-\text{pOH}}\).
Ví dụ minh họa
Giả sử \(\text{[OH}^-\text{]} = 0{,}001\) mol/L (\(1\times10^{-3}\)). Khi đó $$\text{pOH} = -\log_{10}(0{,}001) = -(-3) = 3.$$ Giá trị pH tương ứng sẽ là \(14 - 3 = 11\), cho thấy đây là dung dịch có tính bazơ. Ngược lại, nếu bạn nhập pH = 11, máy tính sẽ trả về pOH = 3 và \(\text{[OH}^-\text{]} = 10^{-3} = 0{,}001\) mol/L.
Câu hỏi thường gặp
pH + pOH có luôn bằng 14 không? Chỉ đúng ở 25 °C, nơi \(K_w = 1\times10^{-14}\). Ở các nhiệt độ khác, Kw thay đổi nên tổng này cũng lệch đi đôi chút. Máy tính này mặc định giả định điều kiện 25 °C.
pOH bằng bao nhiêu thì dung dịch có tính bazơ? pOH dưới 7 ứng với dung dịch có tính bazơ (kiềm); trên 7 là dung dịch có tính axit; còn đúng bằng 7 là trung tính.
pOH có thể âm không? Có chứ — với các dung dịch bazơ mạnh rất đậm đặc, khi [OH⁻] vượt quá 1 mol/L thì pOH sẽ mang giá trị âm, tương tự như cách các axit cực mạnh có thể có pH âm.