Geri Tepme Enerjisi Nedir?
Geri tepme enerjisi (sıkça "serbest geri tepme" olarak anılır), bir ateşli silah ateşlendiğinde silaha aktarılan kinetik enerjidir. Momentumun korunumu ilkesi gereği, merminin ve dışarı atılan barut gazlarının ileri yöndeki momentumu, silahın geriye doğru momentumu ile dengelenmek zorundadır. Bu araç, atış verilerinizi geri tepme hızına ve geri tepme enerjisine dönüştürür; böylece farklı fişekleri, tüfek ağırlıklarını ve hissedilen geri tepme beklentilerini karşılaştırabilirsiniz.
Nasıl Kullanılır?
Silahın ağırlığını libre (lb) cinsinden, mermi ağırlığını ve barut yükünü grain cinsinden, namlu çıkış hızını feet/saniye (ft/s) olarak ve tahmini barut gazı çıkış hızını girin (genellikle yaklaşık 4.000 ft/s kabul edilir, bazı dolumlarda ise namlu hızının 1,75 katı alınır). Hesaplama aracı, silahın geriye doğru geri tepme hızını ve serbest geri tepme enerjisini foot-pound (ft·lb) cinsinden verir.
Formülün Açıklaması
Mermi ve barut grain cinsinden tartıldığından, libreye çevirmek için 7.000'e böleriz. Dışarı atılan kütlenin toplam momentumu \((m_b \cdot v_b + m_c \cdot v_c) / 7000\) şeklindedir. Bunu silahın ağırlığına bölmek geri tepme hızını verir. Geri tepme enerjisi ise \(\tfrac{1}{2} \cdot m \cdot v^2\) formülüyle hesaplanır; burada silah kütlesi slug cinsindendir (libre cinsinden ağırlık ÷ 32,174 ft/s²).
$$E = \frac{1}{2} \cdot \frac{W_g}{32.174} \cdot v_r^{2}$$$$v_r = \frac{\text{Bullet (gr)} \cdot \text{Bullet V (ft/s)} + \text{Powder (gr)} \cdot \text{Gas V (ft/s)}}{7000 \cdot \text{Firearm Weight (lb)}}$$
Örnek Hesaplama
8 lb ağırlığındaki bir tüfek, 4.000 ft/s hızla dışarı atılan 50 gr barutla, 150 gr'lık bir mermiyi 2.800 ft/s hızla ateşliyor. Atılan kütlenin momentumu = $$\frac{150 \cdot 2800 + 50 \cdot 4000}{7000} = \frac{420000 + 200000}{7000} = 88{,}571 \ \text{lb}\cdot\text{ft/s}$$ Geri tepme hızı = $$\frac{88{,}571}{8} = 11{,}07 \ \text{ft/s}$$ Enerji = $$\frac{1}{2} \cdot \frac{8}{32{,}174} \cdot 11{,}07^{2} \approx 15{,}24 \ \text{ft}\cdot\text{lb}$$
Sıkça Sorulan Sorular
Barut gazı hızı olarak hangi değeri kullanmalıyım? Yaygın bir yaklaşım 4.000 ft/s'dir; ancak bazı kaynaklar namlu hızının 1,5–1,75 katını kullanır. Daha yüksek değerler, hesaplanan geri tepmeyi artırır.
Serbest geri tepme ile hissedilen geri tepme aynı şey midir? Hayır. Hissedilen geri tepme; dipçik tasarımına, geri tepme yastığına, tutuşa ve atıcının duruşuna bağlıdır. Serbest geri tepme ise saf fizik değeridir.
Geri tepme enerjisini nasıl azaltabilirim? Daha ağır bir silah, daha hafif bir mermi, daha düşük hız veya bir namlu freni (muzzle brake) kullanmak — bunların hepsi omzunuza aktarılan enerjiyi azaltır.
