Eğim Hesaplama Aracı Ne İşe Yarar?
Bu araç, koordinat düzlemindeki iki noktadan yola çıkarak bir doğrunun eğimini hesaplar. İlk nokta (X1, Y1) ve ikinci nokta (X2, Y2) olmak üzere iki noktanın koordinatlarını girersiniz; hesaplayıcı aynı anda dört değeri bulur: dikey değişim (rise), yatay değişim (run), eğim (m) ve doğrunun yatayla yaptığı açı (derece cinsinden).
Bir doğrunun ne kadar dik yükseldiğini ya da alçaldığını tanımlamanız gereken cebir, geometri, trigonometri ve fizik problemlerinde hızlı bir yardımcıdır.
Girilen Değerler
- X1, Y1 – ilk noktanızın koordinatları.
- X2, Y2 – ikinci noktanızın koordinatları.
Dört değerin tamamı pozitif, negatif veya sıfır olabilir. Her noktanın X ve Y değerlerini bir arada tuttuğunuz sürece noktaların sırası eğimi değiştirmez.
Formül
Hesaplayıcı, standart eğim tanımını kullanır:
$$\text{Eğim} = \frac{\text{dikey değişim}}{\text{yatay değişim}} = \frac{y2 - y1}{x2 - x1}$$
Önce dikey değişimi y2 − y1, yatay değişimi ise x2 − x1 olarak hesaplar. Eğim, dikey değişimin yatay değişime bölünmesiyle bulunur. Yatay değişim sıfırsa (tam dikey bir doğru), eğim tanımsızdır; sıfıra bölme yapılamayacağı için araç sonsuz (infinity) değerini döndürür. Açı ise \( \theta = \arctan(\text{eğim}) \) formülüyle bulunur ve radyandan dereceye çevrilir.
Çözümlü Örnek
Noktalarınızın (1, 2) ve (4, 8) olduğunu varsayalım:
- Dikey değişim = \( y2 - y1 = 8 - 2 = 6 \)
- Yatay değişim = \( x2 - x1 = 4 - 1 = 3 \)
- Eğim = \( 6 / 3 = 2 \)
- Açı = \( \arctan(2) \approx 63{,}43° \)
Yani doğru, sağa doğru her 1 birimde 2 birim yükselir ve yataya göre yaklaşık 63,4 derecelik bir açıyla tırmanır.
Daha Fazla Çözümlü Örnek
Her örnekte aynı adımlar izlenir. Yükselmeyi \(\Delta y = y_2 - y_1\) ve ilerlemeyi \(\Delta x = x_2 - x_1\) bulun. Bunları bölerek eğimi \(m\) elde edin. Ardından doğrunun pozitif x ekseniyle yaptığı açıyı \(\theta = \arctan(m)\) formülüyle bulun; derece cinsinden yazın.
Örnek 1: Negatif eğim, (2, 5) noktasından (6, −3) noktasına
- Yükselme: \(\Delta y = -3 - 5 = -8\)
- İlerleme: \(\Delta x = 6 - 2 = 4\)
- Eğim: $$m = \frac{-8}{4} = -2$$
- Açı: \(\theta = \arctan(-2) \approx -63.43^\circ\)
Eğim -2'dir. Doğru, sağa doğru 1 birim ilerledikçe 2 birim alçalır. Negatif açı, doğrunun yatayın altına doğru eğimli olduğunu gösterir.
Örnek 2: Negatif koordinatlı kesirli eğim, (−3, −1) noktasından (5, 3) noktasına
- Yükselme: \(\Delta y = 3 - (-1) = 4\)
- İlerleme: \(\Delta x = 5 - (-3) = 8\)
- Eğim: $$m = \frac{4}{8} = 0.5$$
- Açı: \(\theta = \arctan(0.5) \approx 26.57^\circ\)
Eğim 0.5'tir; yani doğru her 2 birim ilerlemede 1 birim yükselir. Negatif bir koordinatı çıkarırken parantezleri koruyun: \(3 - (-1) = 4\), 2 değil.
Örnek 3: Dikey doğru, (4, 1) noktasından (4, 7) noktasına
- Yükselme: \(\Delta y = 7 - 1 = 6\)
- İlerleme: \(\Delta x = 4 - 4 = 0\)
- Eğim: \(m = \frac{6}{0}\). Sıfıra bölemeyeceğiniz için eğim tanımsızdır. Hesaplayıcı bunu sonsuz (∞) olarak gösterir.
- Açı: Doğru x eksenine dik olduğundan \(\theta = 90^\circ\).
x değeri aynı olan herhangi iki nokta dikey bir doğru üzerinde yer alır. y değeri aynı olan iki nokta ise yatay bir doğru üzerindedir. Bu doğrunun ilerlemesi sıfır değildir, eğimi 0 ve açısı 0°'dir.
Noktaları değiştirmek aynı eğimi verir
Örnek 1'i yeniden alın, ancak bu kez (6, −3) noktasından başlayıp (2, 5) noktasında bitirin:
- Yükselme: \(\Delta y = 5 - (-3) = 8\)
- İlerleme: \(\Delta x = 2 - 6 = -4\)
- Eğim: $$m = \frac{8}{-4} = -2$$
Noktaları değiştirmek hem yükselmenin hem de ilerlemenin işaretini değiştirir; bu yüzden bölme yapıldığında işaretler birbirini götürür ve eğim aynı kalır. Hangi noktaya birinci nokta dediğiniz önemli değildir. Kesrin üstünde ve altında aynı sırayı kullanmanız yeterlidir.
Eğim, Açı ve Yüzde Eğim Dönüşüm Tablosu
Aynı dikliği üç farklı şekilde ifade edebilirsiniz. Eğim \(m\) (yükselme ÷ ilerleme) ile gösterilir. Açı \(\theta = \arctan(m)\) formülüyle bulunur. Yüzde eğim \(m \times 100\)'dür. Aşağıdaki açılar iki ondalık basamağa yuvarlanmıştır.
| Eğim m (yükselme:ilerleme) | Açı (arctan m) | Yüzde eğim (m × 100) |
|---|---|---|
| 0 (yatay) | 0° | 0% |
| 0.1 (1:10) | 5.71° | 10% |
| 0.25 (1:4) | 14.04° | 25% |
| \(1/\sqrt{3} \approx 0.577\) | 30° | 57.7% |
| 1 (1:1) | 45° | 100% |
| \(\sqrt{3} \approx 1.732\) | 60° | 173.2% |
| 2 (2:1) | 63.43° | 200% |
| 5 (5:1) | 78.69° | 500% |
| Tanımsız (dikey, ilerleme = 0) | 90° | Tanımsız |
Negatif eğimler aynı açıları ve yüzde eğimleri eksi işaretiyle verir. Örneğin \(m = -1\) için −45° ve −100%, \(m = -0.25\) için ise −14.04° ve −25% elde edilir. Yüzde 100'lük bir eğim 45° açıya karşılık gelir, dikey bir doğruya değil. Doğru dikeye yaklaştıkça yüzde eğim sınırsız büyümeye devam eder, ancak açı hiçbir zaman 90°'yi geçmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Negatif eğim ne anlama gelir? Negatif eğim, doğrunun soldan sağa gidildikçe alçaldığını gösterir. Bu durumda araç negatif bir açı döndürür.
Eğim neden sonsuz olarak gösteriliyor? Bu, X1 ile X2 eşit olduğunda yani yatay değişim sıfır olduğunda olur. Doğru dikeydir, bu yüzden eğimi tanımsızdır.
Eğim sıfırsa ne olur? Sıfır eğim, doğrunun tam yatay olduğunu (y2 = y1) gösterir ve açı 0 derecedir.