Bu Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?
Aracınıza fabrika çıkışından farklı ölçüde lastik taktığınızda, hız göstergeniz artık doğru değer göstermez. Gösterge belirli bir lastik çapına göre kalibre edildiği için, daha büyük bir lastik her tekerlek turunda daha fazla yol kat etmenizi sağlar — yani gerçek hızınız kadranda görünenden yüksektir. Bu araç, herhangi bir lastik ölçüsü değişiminden sonra gerçek hızınızı ve buna bağlı gösterge hatasını hesaplar.
Nasıl Kullanılır?
Hız göstergenizin o an gösterdiği değeri, orijinal (fabrika) lastik çapını ve yeni lastik çapını girin. Her iki çap da aynı birimde olmalıdır (inç, milimetre veya tercih ettiğiniz herhangi bir birim) — önemli olan iki çap arasındaki orandır. Sonuç, girdiğiniz hızla aynı birimde düzeltilmiş gerçek hızınızı ve göstergenin hem mutlak hem de yüzde olarak ne kadar saptığını gösterir.
Formülün Açıklaması
Gerçek hız, gösterilen hızın yeni çapın eski çapa oranıyla çarpımına eşittir: Gerçek = Gösterilen × (Yeni ÷ Eski).
$$\text{Gerçek Hız} = \text{Gösterilen Hız} \times \frac{\text{Yeni Çap}}{\text{Eski Çap}}$$Daha büyük bir yeni lastik (oran > 1), aslında göstergenin gösterdiğinden daha hızlı gittiğiniz anlamına gelir; daha küçük bir lastikte ise daha yavaş gidersiniz. Gösterge hatası ise gerçek hız ile gösterilen hız arasındaki yüzde farktır.
$$\%\,\text{Hata} = \left(\frac{\text{Yeni Çap}}{\text{Eski Çap}} - 1\right) \times 100$$
Örnek Hesaplama
Diyelim ki hız göstergeniz 60 mph gösteriyor, orijinal lastiklerinizin çapı 26,3 inç ve yeni lastikleriniz 27,5 inç. Gerçek hız:
$$60 \times \frac{27{,}5}{26{,}3} = 60 \times 1{,}04563 \approx 62{,}74 \text{ mph}$$Yani kadran 60 gösterirken, aslında yaklaşık 62,7 mph hızla gidiyorsunuz — yaklaşık +%4,6'lık bir hata.
Yaygın Lastik Ebatları ve Toplam Çaplar
Toplam çap, jant çapı + 2 × yan duvar yüksekliği olarak hesaplanır; burada yan duvar yüksekliği = genişlik × en/boy oranı ÷ 100 (mm cinsinden) şeklindedir. İnç cinsinden: \(D = \text{jant} + 2 \times \frac{ \text{genişlik} \times \text{en/boy} }{100 \times 25.4}\). Bunlar nominal, hesaplanmış değerlerdir. Gerçek lastikler üreticiye, modele, aşınmaya, yüke ve hava basıncına göre değişir; genellikle birkaç milimetreden yaklaşık 1 inç (25 mm) kadar farklılık gösterebilir.
| Lastik ebadı | Yan duvar (mm) | Jant (in) | Toplam çap (mm) | Toplam çap (in) |
|---|---|---|---|---|
| 205/55R16 | 112.75 | 16 | 631.9 | 24.9 |
| 225/45R17 | 101.25 | 17 | 634.3 | 25.0 |
| 235/65R17 | 152.75 | 17 | 737.3 | 29.0 |
| 265/70R17 | 185.5 | 17 | 802.8 | 31.6 |
| 275/65R18 | 178.75 | 18 | 814.7 | 32.1 |
| 285/75R16 | 213.75 | 16 | 833.9 | 32.8 |
| 295/70R17 | 206.5 | 17 | 844.8 | 33.3 |
Hız göstergesi düzeltmesinde yalnızca yeni ve eski çaplar arasındaki oran önemlidir; bu nedenle her iki lastik için aynı birimi (mm veya inç) kullanın.
Farklı Lastik Ebatı Değişimlerinde Hız Göstergesi Hatası
Her satırda \(\text{Gerçek} = \text{Gösterilen} \times \frac{ \text{Yeni} }{ \text{Eski} }\) ve hata % = (Yeni ÷ Eski − 1) × 100 kullanılmıştır. Hızlar mph cinsindendir ve 0,01'e yuvarlanmıştır. Pozitif hata, hız göstergesinin gerçek hızınızdan daha düşük gösterdiği anlamına gelir. Bu hesap, hız göstergesinin orijinal lastiklerle doğru çalıştığını ve tekerlek dönüşüyle tahrik edildiğini varsayar.
| Senaryo | Eski çap (in) | Yeni çap (in) | Hata | 30 gösterirse → gerçek | 60 gösterirse → gerçek | 70 gösterirse → gerçek |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Standarttan +1 in | 29 | 30 | +3,45% | 31,03 | 62,07 | 72,41 |
| Standarttan +2 in | 29 | 31 | +6,90% | 32,07 | 64,14 | 74,83 |
| 265/70R17 ebatından 295/70R17 ebatına | 31,6 | 33,3 | +5,38% | 31,61 | 63,23 | 73,77 |
| Daha küçük kış lastiği (−1 in) | 29 | 28 | −3,45% | 28,97 | 57,93 | 67,59 |
| Daha küçük kış lastiği (−2 in) | 29 | 27 | −6,90% | 27,93 | 55,86 | 65,17 |
Km/s için de aynı yüzdeler geçerlidir: örneğin +1 inçlik değişimde 100 km/s gösterge okuması, yaklaşık 103,4 km/s gerçek hıza; −1 inçlik değişimde ise yaklaşık 96,6 km/s gerçek hıza karşılık gelir.
Lastik Çapını ve Düzeltilmiş Hızı Elle Nasıl Hesaplarsınız
- Yan duvar kodunu okuyun, ör. 235/65R17: genişlik 235 mm, en/boy oranı 65, jant 17 in.
- Yan duvar yüksekliği (mm) = genişlik × en/boy ÷ 100.
- Toplam çap (mm) = 2 × yan duvar yüksekliği + jant çapı × 25,4.
- Yeni lastik için 1–3. adımları tekrarlayın.
- Oran = yeni çap ÷ eski çap.
- Gerçek hız = gösterilen hız × oran.
- Hata % = (oran − 1) × 100. Pozitif değer, gerçek hızın göstergeden daha yüksek olduğu anlamına gelir.
Örnek: Hız göstergesi 60 mph gösterirken 235/65R17 ebatından 265/70R17 ebatına geçiş.
Eski: yan duvar = 235 × 65 ÷ 100 = 152,75 mm, dolayısıyla çap = 2 × 152,75 + 17 × 25,4 = 305,5 + 431,8 = 737,3 mm.
Yeni: yan duvar = 265 × 70 ÷ 100 = 185,5 mm, dolayısıyla çap = 2 × 185,5 + 431,8 = 371 + 431,8 = 802,8 mm.
$$\text{Oran} = \frac{802.8}{737.3} \approx 1.0888$$
Gerçek hız ≈ 60 × 1,0888 ≈ 65,33 mph ve hata (1,0888 − 1) × 100 ≈ +%8,88.
Nominal ebatlar yalnızca yaklaşıktır; kesin sonuç için yüklü lastik yüksekliğini ölçün veya hız göstergesini GPS ile karşılaştırın.
Sıkça Sorulan Sorular
Daha büyük lastikler göstergeyi düşük mü yoksa yüksek mi gösterir? Daha büyük lastikler göstergenin düşük göstermesine yol açar — aslında gösterdiğinden daha hızlı gidersiniz.
Lastik çapı tam olarak nedir? Takılı lastiğin toplam dış çapıdır; jant çapı değildir. Bunu lastik ölçü koduna bakarak hesaplayabilir veya doğrudan ölçebilirsiniz.
Birim önemli mi? İki değer birbiriyle aynı olduğu sürece çap için istediğiniz birimi kullanabilirsiniz. Hız sonucu, gösterilen hızı hangi birimde girdiyseniz o birimde kalır.