Kesirin Karekökü Nedir?
Bir kesrin karekökü, kendisiyle çarpıldığında o kesri veren sayıdır. a/b biçimindeki bir kesirde karekök, payın karekökünü paydanın karekülüne bölerek bulunur. Bu araç, pozitif pay ve paydaya sahip her kesir için \(\sqrt{a/b}\) değerini hesaplar ve her adımı tek tek gösterir.
Bu Aracı Nasıl Kullanırsınız?
Kesrinizin payını (a) ve paydasını (b) girin, ardından sonucu okuyun. Araç, \(\sqrt{a/b}\) değerini ondalık olarak verirken aynı zamanda kesir değerini, \(\sqrt{a}\) ve \(\sqrt{b}\) değerlerini de gösterir; böylece hesabı elle adım adım doğrulayabilirsiniz. Örneğin 16/25 düzgün bir kareköke sahiptir, oysa 2/3 irrasyonel bir ondalık sayı üretir.
Formülün Açıklaması
Buradaki temel özdeşlik
$$\sqrt{\dfrac{\text{Numerator } (a)}{\text{Denominator } (b)}} = \dfrac{\sqrt{\text{Numerator } (a)}}{\sqrt{\text{Denominator } (b)}}$$'dir ve \(a \geq 0\) ile \(b > 0\) olduğu sürece geçerlidir. Bunun nedeni, bir bölümün karekökünün, kareköklerin bölümüne eşit olmasıdır. Yani ister önce bölme yapıp tek bir karekök alın, ister her iki karekökü alıp sonra bölün — sonuç değişmez.
Çözümlü Örnek
16/25 kesrini ele alalım. Önce \(\sqrt{16} = 4\) ve \(\sqrt{25} = 5\)'tir. Dolayısıyla
$$\sqrt{\dfrac{16}{25}} = \dfrac{4}{5} = 0{,}8$$olur. Bunu kolayca kontrol edebilirsiniz: \(0{,}8 \times 0{,}8 = 0{,}64\) ve \(16 \div 25 = 0{,}64\). İki sonuç birbirini tutuyor, böylece cevabımız doğrulanmış oluyor.
Yaygın Tam Kareler ve Karekökler Referansı
Bir kesir, sadeleştirildikten sonra hem pay hem de payda tam kare ise temiz (rasyonel) bir kareköke sahiptir. Bunlar 1 ile 225 arasındaki tam kareler ve karekökleridir.
| Tam kare | Karekök |
|---|---|
| 1 | 1 |
| 4 | 2 |
| 9 | 3 |
| 16 | 4 |
| 25 | 5 |
| 36 | 6 |
| 49 | 7 |
| 64 | 8 |
| 81 | 9 |
| 100 | 10 |
| 121 | 11 |
| 144 | 12 |
| 169 | 13 |
| 196 | 14 |
| 225 | 15 |
Payı ve paydası da tam kare olan örnek kesirler, \(\sqrt{a/b} = \sqrt{a}/\sqrt{b}\) kullanılarak:
| Kesir | Karekök |
|---|---|
| 1/4 | 1/2 = 0.5 |
| 9/16 | 3/4 = 0.75 |
| 25/36 | 5/6 ≈ 0.8333 |
| 49/64 | 7/8 = 0.875 |
| 121/144 | 11/12 ≈ 0.9167 |
Farklı Kesirler İçin Sonuçların Karşılaştırılması
Tablo, pay ve payda köklerinin nasıl birleştiğini göstermektedir. Ondalık sayılar dört basamağa yuvarlanmıştır. Sonuç, yalnızca sadeleştirilmiş kesrin tam kare bileşenleri varsa rasyoneldir; aksi halde irrasyoneldir ve ondalık açılımı hiçbir zaman sonlanmaz veya tekrar etmez.
| Kesir a/b | √a | √b | √(a/b) ondalık | Sonuç türü |
|---|---|---|---|---|
| 16/25 | 4 | 5 | 0.8 | Rasyonel (4/5) |
| 1/4 | 1 | 2 | 0.5 | Rasyonel (1/2) |
| 2/3 | ≈1.4142 | ≈1.7321 | ≈0.8165 | İrrasyonel |
| 1/2 | 1 | ≈1.4142 | ≈0.7071 | İrrasyonel |
| 3/4 | ≈1.7321 | 2 | ≈0.8660 | İrrasyonel (√3/2) |
| 8/18 | ≈2.8284 | ≈4.2426 | ≈0.6667 | Sadeleştirmeden sonra rasyonel (8/18 = 4/9, kök 2/3) |
| 5/9 | ≈2.2361 | 3 | ≈0.7454 | İrrasyonel (kısmen sadeleştirilmiş: √5/3) |
İpucu: Önce kesri sadeleştirin. 8/18 için hem payı hem paydayı 2'ye bölmek 4/9 verir; böylece \(\sqrt{4/9} = 2/3\) tam olarak elde edilir, her ne kadar √8 ve √18 tek tek irrasyonel olsa da.
Sıkça Sorulan Sorular
Payda sıfır olabilir mi? Hayır. Sıfıra bölme tanımsızdır, bu nedenle b sıfırdan büyük olmalıdır.
Peki ya negatif sayılar? Negatif bir reel sayının karekökü reel bir sayı değildir; bu yüzden bu araç \(a \geq 0\) ve \(b > 0\) değerlerini bekler.
Önce kesri sadeleştirir mi? Araç doğrudan ondalık değeri hesaplar; bu da sadeleştirmeyle aynı sonucu verir — sayısal sonuç her iki durumda da aynıdır.