Chỉ số khó chịu là gì?
Chỉ số khó chịu (DI), còn gọi là chỉ số nhiệt ẩm (THI), là một con số duy nhất ước lượng mức độ khó chịu mà con người cảm nhận khi kết hợp giữa nhiệt độ không khí và độ ẩm. Chỉ số này được E.C. Thom giới thiệu vào năm 1959 và được sử dụng rộng rãi trong các bản tin thời tiết, bởi độ ẩm cao khiến một ngày nóng trở nên oi bức hơn nhiều so với những gì nhiệt kế thể hiện. Đây là công thức khí tượng học mang tính phổ quát, không phụ thuộc vào quy định riêng của bất kỳ quốc gia nào.
Cách sử dụng công cụ này
Bạn nhập nhiệt độ không khí, chọn đơn vị (Celsius, Fahrenheit hoặc Kelvin), rồi nhập độ ẩm tương đối dưới dạng phần trăm từ 0 đến 100. Công cụ sẽ chuyển nhiệt độ về độ C nếu cần, tính ra chỉ số DI và hiển thị mức cảm giác thoải mái tương ứng. Dù DI trông giống một giá trị nhiệt độ, nó là đại lượng không thứ nguyên — đừng hiểu nhầm nó là số độ.
Giải thích công thức
Chỉ số được tính theo công thức $$\text{DI} = 0{,}81 \times T + 0{,}01 \times H \times (0{,}99 \times T - 14{,}3) + 46{,}3$$ trong đó \(T\) là nhiệt độ tính bằng °C và \(H\) là độ ẩm tính bằng phần trăm. Hệ số 0,01 đã quy đổi sẵn độ ẩm, vì vậy bạn nhập 70 cho mức 70% chứ không phải 0,7. Ở nhiệt độ thấp, biểu thức trong ngoặc có thể mang giá trị âm, điều này làm giảm chỉ số một cách hợp lý trong điều kiện trời lạnh.
Ngưỡng cảm giác thoải mái: dưới 55 Lạnh; 55–60 Hơi lạnh; 60–65 Dễ chịu; 65–70 Thoải mái; 70–75 Hơi ấm; 75–80 Hơi nóng, bắt đầu khó chịu; 80–85 Nóng, hầu hết đều khó chịu; từ 85 trở lên Rất nóng, không thể chịu nổi.
Ví dụ minh họa
Với 30°C và độ ẩm 70%: $$\text{DI} = 0{,}81 \times 30 + 0{,}01 \times 70 \times (0{,}99 \times 30 - 14{,}3) + 46{,}3 = 24{,}3 + 0{,}7 \times 15{,}4 + 46{,}3 = 24{,}3 + 10{,}78 + 46{,}3 = \mathbf{81{,}38 \approx 81{,}4}$$ rơi vào khoảng "Nóng, hầu hết đều cảm thấy khó chịu".
Câu hỏi thường gặp
Chỉ số DI có đơn vị là độ không? Không. Mặc dù về mặt con số nó giống một giá trị nhiệt độ, DI là đại lượng không thứ nguyên và không nên gắn nhãn °C.
Tại sao độ ẩm lại ảnh hưởng lớn đến vậy? Mồ hôi giúp cơ thể mát đi nhờ bay hơi; độ ẩm cao làm chậm quá trình bay hơi, nên cùng một mức nhiệt độ sẽ cảm thấy nóng hơn và chỉ số tăng lên.
Tôi nên nhập giá trị độ ẩm như thế nào? Hãy dùng số phần trăm thông thường (ví dụ 65 cho 65%). Các giá trị nằm ngoài khoảng 0–100% là không hợp lệ về mặt vật lý và sẽ được giới hạn lại trong khoảng này.
