Công cụ tính khối lượng gỗ xẻ làm được gì?
Công cụ này giúp bạn quy đổi lượng gỗ sang ba đơn vị cùng lúc: board feet, feet khối (cubic feet) và mét khối (cubic meters). Nó được xây dựng dựa trên hệ đo "board foot" — đơn vị được dùng phổ biến ở Mỹ và Canada để mua bán và định giá gỗ thô cũng như gỗ đã xẻ định hình. Bạn chỉ cần nhập kích thước của một tấm ván và số lượng ván, công cụ sẽ trả về tổng khối lượng cho cả lô gỗ — rất tiện khi cần ước tính chi phí vật liệu, lên kế hoạch giao hàng hay so sánh báo giá. Lưu ý: ở Việt Nam, gỗ thường được tính theo mét khối (m³), nên bạn có thể tham khảo trực tiếp kết quả ở dòng mét khối nếu quen với cách tính trong nước.
Các ô cần nhập
- Chiều dài (feet) — chiều dài của một tấm ván, tính bằng feet.
- Chiều rộng (inch) — bề rộng mặt ván, tính bằng inch.
- Độ dày (inch) — độ dày của tấm ván, tính bằng inch.
- Số lượng — số tấm ván giống nhau mà bạn muốn tính.
Hãy chú ý đến việc dùng đơn vị hỗn hợp: chiều dài nhập theo feet, còn chiều rộng và độ dày nhập theo inch. Cách này khớp với quy ước mô tả gỗ truyền thống (ví dụ tấm ván "2×4×8").
Công thức tính
Phần lõi dựa trên công thức board foot tiêu chuẩn:
- Board feet = (Chiều dài × Chiều rộng × Độ dày × Số lượng) ÷ 144
- Feet khối = Board feet ÷ 12
- Mét khối = Feet khối × 0,0283168
Số chia 144 dùng để quy đổi các con số hỗn hợp giữa feet và inch về board feet (một board foot tương đương 144 inch khối gỗ, tức là 1 ft × 12 in × 1 in). Chia tiếp cho 12 sẽ ra feet khối thực, và nhân với hệ số 0,0283168 để đổi từ feet khối sang mét khối.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn có 10 tấm ván, mỗi tấm dài 8 feet, rộng 6 inch và dày 2 inch.
- Board feet = (8 × 6 × 2 × 10) ÷ 144 = 960 ÷ 144 = 6,67 board feet
- Feet khối = 6,67 ÷ 12 = 0,556 feet khối
- Mét khối = 0,556 × 0,0283168 = 0,0157 mét khối
Sau đó, bạn chỉ cần nhân số board feet với đơn giá mỗi board foot của nhà cung cấp để ước tính chi phí.
Kích thước danh định và kích thước thực tế của gỗ xẻ
Các kích thước dưới đây áp dụng cho gỗ xẻ mềm tạo hình (đã bào nhẵn) được bán tại Hoa Kỳ và Canada. Một thanh "2x4" được gọi theo kích thước thô danh định trước khi sấy và bào, nên thanh thành phẩm nhỏ hơn. Bảng feet (board feet) thường được định giá và tính theo kích thước danh định, vì vậy số bảng feet danh định cao hơn lượng gỗ thực tế bạn nhận được.
Bảng feet của một thanh: \(\text{BF} = \frac{T(\text{in}) \times W(\text{in}) \times L(\text{ft})}{12}\), tương đương với việc dùng chiều dài tính bằng inch và chia cho 144.
| Kích thước danh định | Kích thước thực tế (in) | BF mỗi foot dài (danh định) | BF mỗi thanh 8 ft (danh định) | BF mỗi thanh 8 ft (thực tế) |
|---|---|---|---|---|
| 1x4 | 3/4 x 3-1/2 | 0.333 | 2.67 | 1.75 |
| 1x6 | 3/4 x 5-1/2 | 0.500 | 4.00 | 2.75 |
| 1x8 | 3/4 x 7-1/4 | 0.667 | 5.33 | 3.63 |
| 1x12 | 3/4 x 11-1/4 | 1.000 | 8.00 | 5.63 |
| 2x4 | 1-1/2 x 3-1/2 | 0.667 | 5.33 | 3.50 |
| 2x6 | 1-1/2 x 5-1/2 | 1.000 | 8.00 | 5.50 |
| 2x8 | 1-1/2 x 7-1/4 | 1.333 | 10.67 | 7.25 |
| 2x10 | 1-1/2 x 9-1/4 | 1.667 | 13.33 | 9.25 |
| 2x12 | 1-1/2 x 11-1/4 | 2.000 | 16.00 | 11.25 |
| 4x4 | 3-1/2 x 3-1/2 | 1.333 | 10.67 | 8.17 |
Ví dụ: một thanh 2x4 dài 8 ft có \(\frac{2 \times 4 \times 8}{12} = 5.33\) BF danh định, nhưng chỉ có \(\frac{1.5 \times 3.5 \times 8}{12} = 3.50\) BF gỗ thực tế.
Bảng quy đổi bảng feet
| Đơn vị | Tương đương |
|---|---|
| 1 bảng feet | 144 inch khối = 0.08333 foot khối = 0.002360 mét khối = 2.36 lít |
| 1 foot khối | 12 bảng feet |
| 1 mét khối | khoảng 423.8 bảng feet |
| 1 mét khối | 35.3147 foot khối |
| Bảng feet | Foot khối | Mét khối |
|---|---|---|
| 1 | 0.0833 | 0.00236 |
| 10 | 0.8333 | 0.0236 |
| 50 | 4.167 | 0.1180 |
| 100 | 8.333 | 0.2360 |
| 1000 | 83.33 | 2.360 |
Để quy đổi, chia số bảng feet cho 12 để ra foot khối, hoặc nhân số bảng feet với 0.00236 để ra mét khối.
Mẹo thực tế khi đặt mua gỗ xẻ
- Cộng thêm phần hao hụt: nên cộng thêm khoảng 10-15% để bù cho hao hụt, vết cắt và khuyết tật như mắt gỗ, nứt và cong vênh. Hãy tăng thêm tỷ lệ này đối với gỗ cứng, vân gỗ đẹp hoặc dự án có nhiều đường cắt xiên hoặc phức tạp.
- Làm tròn lên số thanh nguyên: gỗ xẻ được bán theo các chiều dài tiêu chuẩn, thường là 8, 10, 12 và 16 ft. Hãy lên kế hoạch cắt theo các chiều dài này và làm tròn số lượng thanh lên.
- Kiểm tra giá theo kích thước danh định so với thực tế: xác nhận nhà cung cấp tính bảng feet theo kích thước danh định hay thực tế. Chênh lệch có thể lên tới 25-35% đối với các kích thước phổ biến như 2x4 và 2x6 (xem bảng ở trên).
- So sánh đơn vị giá: gỗ khung thường được định giá theo thanh hoặc theo foot dài, còn gỗ cứng thường được định giá theo bảng feet. Hãy quy đổi về cùng một đơn vị trước khi so sánh báo giá.
- Cân nhắc độ ẩm và cách bào: gỗ sấy khô lò (KD) và gỗ tươi có kích thước khác nhau và sẽ co ngót hoặc biến dạng khi khô. Gỗ xẻ thô dày hơn gỗ đã bào nhẵn (S4S, bào nhẵn bốn mặt), vì vậy hãy kiểm tra độ dày thực tế bạn sẽ có sau khi bào.
- Lưu ý dữ liệu đầu vào: nhập chiều dài, chiều rộng, độ dày và số lượng theo đơn vị mà máy tính yêu cầu. Dùng kích thước danh định để khớp với cách nhà cung cấp báo giá, hoặc kích thước thực tế để ước tính thể tích gỗ thực.
Câu hỏi thường gặp
Board foot là gì? Board foot là đơn vị đo khối lượng gỗ tương đương 144 inch khối — ví dụ một miếng gỗ dài 1 foot, rộng 12 inch và dày 1 inch. Đây là đơn vị tiêu chuẩn để định giá gỗ cứng và gỗ mềm ở khu vực Bắc Mỹ.
Nên dùng kích thước danh nghĩa hay kích thước thực? Để có khối lượng chính xác, hãy dùng kích thước hoàn thiện thực tế. Một tấm "2×4" thực ra chỉ khoảng 1,5 × 3,5 inch sau khi bào, nên nếu nhập số danh nghĩa 2 và 4 thì khối lượng sẽ bị tính dư đôi chút.
Vì sao chiều dài tính bằng feet còn chiều rộng và độ dày tính bằng inch? Đây là cách gỗ thường được mô tả và quy định trong ngành, và số chia 144 trong công thức đã được thiết lập sẵn để xử lý sự pha trộn đơn vị này một cách tự động.