Dòng điện đầy tải của động cơ là gì?
Dòng điện đầy tải (FLC), còn gọi là cường độ dòng điện đầy tải (FLA), là dòng điện mà động cơ điện tiêu thụ khi vận hành ở công suất định mức. Đây là thông số then chốt để chọn tiết diện dây dẫn, bảo vệ quá tải, contactor và aptomat (CB). Công cụ này áp dụng cho cả động cơ không đồng bộ xoay chiều một pha và ba pha.
Cách sử dụng công cụ
Nhập công suất định mức của động cơ theo mã lực (HP), điện áp dây của nguồn cấp, hiệu suất động cơ tính theo phần trăm, và hệ số công suất (thường từ 0,8–0,9 với động cơ không đồng bộ). Chọn nguồn cấp là một pha hay ba pha, sau đó đọc kết quả dòng điện đầy tải tính bằng ampe. Công cụ cũng hiển thị công suất cơ đầu ra và công suất điện đầu vào.
Giải thích công thức
Một mã lực cơ tương đương 746 watt, nên công suất trục của động cơ là \(\text{HP} \times 746\). Công suất điện đầu vào lớn hơn do tổn hao hiệu suất, và dòng điện được tính bằng cách chia công suất đầu vào cho điện áp, có tính đến hệ số công suất. Với hệ thống ba pha, quan hệ dòng điện dây bổ sung thêm hệ số \(\sqrt{3}\):
$$I = \frac{\text{HP} \times 746}{\sqrt{3}\;\times\;\text{V}\;\times\;\dfrac{\text{Eff \%}}{100}\;\times\;\text{PF}}$$
trong đó \(\eta\) là hiệu suất biểu diễn dưới dạng số thập phân (90% = 0,90). Với động cơ một pha, bỏ đi hệ số \(\sqrt{3}\).
Ví dụ minh họa
Một động cơ 10 HP ba pha trên lưới 400 V, hiệu suất 90% và hệ số công suất 0,85: công suất đầu vào \(= 10 \times 746 = 7460 \text{ W}\). Dòng điện \(= 7460 \div (1{,}732 \times 400 \times 0{,}90 \times 0{,}85) \approx 7460 \div 529{,}9 \approx\) 14,08 A.
Câu hỏi thường gặp
Giá trị này có giống dòng điện ghi trên nhãn động cơ không? Đây là giá trị ước tính qua tính toán. Hãy luôn ưu tiên dùng FLA ghi trên nhãn (nameplate) khi có, vì giá trị thực tế thay đổi tùy theo thiết kế.
Nên dùng hệ số công suất bao nhiêu? Nếu chưa biết, 0,85 là giá trị mặc định hợp lý cho động cơ không đồng bộ thông thường; động cơ hiệu suất cao có thể đạt 0,88–0,92.
Tại sao hiệu suất nằm ở mẫu số? Hiệu suất thấp hơn nghĩa là động cơ phải tiêu thụ nhiều dòng điện đầu vào hơn để cung cấp cùng một công suất trục, nên việc chia cho \(\eta\) sẽ làm dòng điện tăng lên một cách chính xác.
