Ngân Sách Zero-Based Là Gì?
Ngân sách zero-based (ngân sách số dư bằng không) là phương pháp mà bạn "giao việc" cho từng đồng thu nhập — chi tiêu, tiết kiệm hoặc trả nợ — cho đến khi số tiền còn lại để phân bổ đúng bằng không. Khác với các quy tắc theo tỷ lệ phần trăm, cách lập ngân sách này buộc bạn phải cân nhắc có chủ đích với mọi đồng tiền, và đó cũng là lý do nó trở thành nền tảng của những phương pháp nổi tiếng như "phong bì chi tiêu" và triết lý "giao việc cho từng đồng". Công thức này mang tính phổ quát và áp dụng được với bất kỳ loại tiền tệ nào — bạn hoàn toàn có thể dùng nó với đồng Việt Nam (VND), chỉ cần thay đơn vị tiền.
Cách Sử Dụng Công Cụ
Nhập tổng thu nhập hằng tháng của bạn ở ô trên cùng, sau đó phân bổ vào các hạng mục: nhà ở, ăn uống, đi lại, điện nước, tiết kiệm, trả nợ và chi tiêu tùy ý. Công cụ sẽ lấy thu nhập trừ đi tổng các hạng mục để hiển thị số tiền chưa phân bổ. Hãy tiếp tục điều chỉnh các hạng mục cho đến khi số tiền chưa phân bổ về 0 — lúc đó ngân sách của bạn đã cân bằng và mỗi đồng đều có nhiệm vụ riêng.
Giải Thích Công Thức
Phương trình cốt lõi đơn giản là $$\text{Chưa phân bổ} = \text{Thu nhập} - \left( \text{Nhà ở} + \text{Ăn uống} + \text{Đi lại} + \text{Điện nước} + \text{Tiết kiệm} + \text{Trả nợ} + \text{Khác} \right)$$ Số dư chưa phân bổ dương nghĩa là bạn vẫn còn tiền để phân bổ. Số dư âm nghĩa là bạn đã phân bổ vượt mức và cần cắt giảm một hạng mục nào đó. Khi số dư bằng 0, ngân sách đã cân bằng.
Ví Dụ Cụ Thể
Giả sử thu nhập hằng tháng của bạn là 5.000 $. Bạn phân bổ 1.500 $ cho nhà ở, 600 $ cho ăn uống, 400 $ cho đi lại, 300 $ cho điện nước, 800 $ cho tiết kiệm, 500 $ cho trả nợ và 900 $ cho chi tiêu tùy ý. Tổng các khoản phân bổ là 5.000 $, nên số tiền chưa phân bổ là $$5.000\ \$ - 5.000\ \$ = 0\ \$$$ Ngân sách của bạn đã cân bằng.
Câu Hỏi Thường Gặp
Nếu số tiền chưa phân bổ bị âm thì sao? Bạn đã phân bổ nhiều tiền hơn số tiền kiếm được. Hãy giảm bớt một hoặc nhiều hạng mục cho đến khi số dư trở về 0.
Số dư bằng 0 có nghĩa là tôi tiêu hết sạch tiền không? Không. Tiết kiệm và trả nợ cũng là những hạng mục, nên việc "phân bổ" một đồng bao gồm cả việc tiết kiệm hay đầu tư đồng đó.
Tôi có thể tự thêm hạng mục riêng không? Hãy dùng ô "Khác / Chi tiêu tùy ý" để gộp mọi khoản chi không thuộc các hạng mục đã liệt kê.
