Paskalya Tarihi Hesaplama Aracı Nedir?
Paskalya, tarihi her yıl değişen bir "hareketli bayram"dır. İlkbahar ekinoksunda ya da sonrasındaki ilk dolunayın (Paskalya Dolunayı) ardından gelen ilk Pazar gününe denk gelir. Bu kural güneş takvimi ile ay döngülerini bir araya getirdiğinden, tarihi elle hesaplamak hayli zordur. Bu araç, bilinen Gregoryen Computus yöntemini ("Anonim" ya da Gauss tarzı algoritma) kullanarak, Gregoryen takviminin yürürlüğe girdiği 1583 yılından itibaren herhangi bir yıl için Paskalya Pazarı'nın tam ay ve gününü anında verir.
Nasıl Kullanılır?
Bir yıl girmeniz yeterli (örneğin 2025); araç, Paskalya Pazarı'nın tarihini — ayı (Mart veya Nisan) ve ayın gününü — döndürür. Gregoryen takvimini izleyen Batı Hristiyan kiliseleri (Roma Katolikleri ve çoğu Protestan mezhebi) bu tarihi esas alır. Doğu Ortodoks kiliseleri ise çoğu zaman Jülyen takvimini kullanır ve farklı bir tarihe ulaşabilir.
Formülün Açıklaması
Algoritma, yılı bir dizi tam sayı bölmesine ve kalana ayırır. Başlangıç değerleri; yılın 19 yıllık Meton ay döngüsündeki konumunu (\(a\)), yüzyılı (\(b\), \(c\)) ve artık yıl düzeltmelerini (\(d\), \(e\), \(f\), \(g\)) belirler. Anahtar değer olan \(h\), Paskalya Dolunayı'nın yerini saptar; \(L\) ise onu bir sonraki Pazar gününe kaydırır. Son olarak ay değeri \(m\) ve gün hesaplanır. Tüm bölmeler, kalanı atan tam sayı bölmeleridir.
$$\begin{gathered} \text{Month} = \left\lfloor \frac{h + L - 7m + 114}{31} \right\rfloor, \quad \text{Day} = \left((h + L - 7m + 114) \bmod 31\right) + 1 \\[1.5em] \text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} a &= \text{Year} \bmod 19 \\ b &= \left\lfloor \text{Year} / 100 \right\rfloor, \quad c = \text{Year} \bmod 100 \\ d &= \left\lfloor b/4 \right\rfloor, \quad e = b \bmod 4, \quad f = \left\lfloor (b+8)/25 \right\rfloor \\ g &= \left\lfloor (b - f + 1)/3 \right\rfloor \\ h &= (19a + b - d - g + 15) \bmod 30 \\ i &= \left\lfloor c/4 \right\rfloor, \quad k = c \bmod 4 \\ L &= (32 + 2e + 2i - h - k) \bmod 7 \\ m &= \left\lfloor (a + 11h + 22L)/451 \right\rfloor \end{aligned} \right. \end{gathered}$$
Çözümlü Örnek (2025)
2025 yılı için: \(a = 2025 \bmod 19 = 11\); \(b=20\), \(c=25\), \(d=5\), \(e=0\), \(f=0\), \(g=6\). Ardından \(h = (209+20-5-6+15) \bmod 30 = 233 \bmod 30 = 23\). \(i=6\), \(k=1\), \(L = (32+0+12-23-1) \bmod 7 = 20 \bmod 7 = 6\). \(m = (11+253+132)/451 = 0\). \(\text{ay} = (23+6-0+114)/31 = 143/31 = 4\) (Nisan). \(\text{gün} = (143 \bmod 31)+1 = 19+1 = 20\). Yani 2025 Paskalyası 20 Nisan'a denk gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Paskalya neden her yıl farklı bir güne denk gelir? Tarihi, ilkbahar ekinoksuna göre ayın evresine bağlıdır; bu nedenle 22 Mart ile 25 Nisan arasında herhangi bir güne düşebilir.
Bu araç Ortodoks Paskalyası için de geçerli mi? Hayır — burada Gregoryen (Batı) computus yöntemi kullanılır. Ortodoks Paskalyası Jülyen takvimine göre hesaplanır ve farklı olabilir.
Hangi yıllar geçerlidir? Gregoryen takvimi 1583'te başladığından, araç 1583 ve sonrası için doğru sonuç verir.
