K-Faktörü Nedir?
K-faktörü, sac metal imalatının temel sabitlerinden biridir. Büküm sırasında ne uzayan ne de sıkışan malzeme katmanı olan nötr eksenin, sac kalınlığının neresinde yer aldığını gösterir. 0 ile 0,5 arasında bir oran olarak ifade edilir; burada K, iç yüzeyden nötr eksene olan mesafenin malzeme kalınlığına bölünmesiyle bulunur. K-faktörünü bilmek; büküm payını, büküm çıkartmasını ve açınım (flat-pattern) uzunluklarını doğru biçimde öngörmenizi sağlar.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Ölçtüğünüz büküm payını (büküm boyunca nötr eksenin yay uzunluğu), derece cinsinden büküm açısını, iç büküm yarıçapını ve malzeme kalınlığını girin. Tüm uzunluklarda aynı birimi kullanın (hepsi mm ya da hepsi inç). Araç, K-faktörünü ve buna bağlı nötr eksen konumunu döndürür.
Formülün Açıklaması
Büküm payı, nötr eksenin yay uzunluğuna eşittir: $$\text{BA} = \frac{\pi}{180} \cdot \alpha \cdot (\text{R}_i + K \cdot \text{T})$$ Bu denklem K için çözüldüğünde $$K = \frac{\text{BA} - \frac{\pi}{180} \cdot \alpha \cdot \text{R}_i}{\frac{\pi}{180} \cdot \alpha \cdot \text{T}}$$ elde edilir. Buradaki \(\frac{\pi}{180} \cdot \alpha\) terimi yalnızca büküm açısını dereceden radyana çevirir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki \(\text{BA} = 6{,}81\), açı \(= 90°\), \(\text{R}_i = 3\) ve \(\text{T} = 3\). Açının radyan karşılığı $$90 \cdot \frac{\pi}{180} = 1{,}5708$$'dir. Payda $$1{,}5708 \cdot 3 = 4{,}7124$$ olur. Pay ise $$6{,}81 - 1{,}5708 \cdot 3 = 6{,}81 - 4{,}7124 = 2{,}0976$$'dır. Buna göre $$K = \frac{2{,}0976}{4{,}7124} \approx 0{,}445$$ ve nötr eksen, iç yüzeyden \(0{,}445 \cdot 3 \approx 1{,}336\) mesafede yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tipik bir K-faktörü değeri nedir? Çelik ve alüminyumun çoğunda yaklaşık 0,3 ile 0,5 arasında değişir; en yaygın olarak 0,42–0,45 aralığındadır.
K-faktörü yarıçapa göre değişir mi? Evet — kalınlığa oranla daha küçük iç yarıçaplar genellikle nötr ekseni içeri kaydırarak K değerini düşürür.
Hangi birimi kullanmalıyım? K boyutsuz bir oran olduğundan tutarlı olduğu sürece her birim çalışır; yalnızca BA, Ri ve T'yi aynı birimde tutun.